Objectıve: We aimed to investigate osteoprotegerin (OPG), receptor activator of nuclear factor ? B ligand (RANKL), bone alkaline phosphatase (BAP), cathepsin-K levels in patients with rheumatoid arthritis and patients with osteoporosis and the relationship between them and bone mineral density (BMD).Materıals and methods: Our study consist of total of 147 cases including postmenopausal (n = 30), postmenopausal women with osteoporosis (n = 30; The spine and/or femoral neck T score under -2.5 measured by DEXA device), premenopoz (n = 27), postmenopause with RA (n = 30) and premenopoz with RA (n = 30). Serum RANKL, OPG, cathepsin K and BAP were measured by ELISA method.Results: There was not a statistically significant difference between RANKL, OPG, RANKL/OPG levels of patients with Postmenopause osteoporosis and women with postmenopause. There was a statistically significant high serum RANK level and RANKL/OPG ratio of patients with rheumatoid arthritis than women with Postmenopause and women with premenopoz While there was no statistically significant difference between serum OPG level of them. There was no statistically significant difference between cathepsin K levels in postmenopause patients with RA and premenopause patients with RA. Was found no statistically significant difference between cathepsin K levels of postmenopause patients with osteoporosis and postmenopause patients without osteoporosis. In our study, was found a statistically significant negative correlation between BMD and OPG levels, but there was no significant correlation with the level of RANKL.Conclusıons: These results support that RANKL / RANK / OPG system played a role in the pathogenesis of osteoporosis and rheumatoid arthritis, and OPG may be important determinant of bone density, more numerous and extensive studies are needed.Keywords: Osteoporosis, Rheumatoid arthritis, RANKL, OPG, Cathepsin K.

AMAÇ: Romatoid artritli ve osteoporozlu hastalarda Osteoprotegerin (OPG), Nükleer faktör kappa B reseptör aktivatörü ligandı (RANKL), kemik alkalen fosfataz (BAP), katepsin K düzeylerini ve bunların BMD (Kemik mineral yoğunluğu) ile ilişkili olup olmadığını araştırmayı amaçladık.GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya postmenopoz (n:30), postmenopoz osteoporozlu (n:30; DEXA cihazı ile ölçülen lomber vertebra ve/veya femur boynu T skoru -2,5' un altında olan), premenopoz (n:27), postmenopoz RA'lı (n:30) ve premenopoz RA'lı (n:30) olmak üzere toplam 147 olgu alındı. Serum RANKL, OPG, katepsin K ve kemik alkalen fosfataz (BAP) ELİSA yöntemiyle çalışıldı.BULGULAR: Postmenopoz osteoporozlu hastaların serum RANKL, OPG düzeyi ve RANKL/OPG oranı postmenopoz hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. RA'lı hastaların serum RANKL düzeyi ve RANKL/OPG oranı postmenopoz ve premenopoz kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunurken, serum OPG düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Osteoporozu olan ve olmayan postmenopoz gruplar arasında katepsin K düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı. Postmenopoz RA ve premenopoz RA grupları arasında katepsin K düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı. BMD ile OPG arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon bulunurken RANKL düzeyi ile korelasyon bulunmadı.SONUÇ: Bu sonuçlar RANKL/RANK/OPG sisteminin osteoporoz ve romatoid artrit patogenezinde rol aldığını ve OPG'nin kemik dansitesinin önemli belirleyicisi olabileceğini desteklemekle beraber daha çok sayıda ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.ANAHTAR KELİMELER: Osteoporoz, Romatoid artrit, RANKL, OPG, Katepsin K.