AMAÇ: Kesin MS tanılı hastalarla yaptığımız bu çalışmayla, matriks metalloproteinazlar (MMP-9, MMP-2), spesifik inhibitörleri (TIMP-1, TIMP-2) ve tümör nekrozis faktör alfa (TNF?) arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak, multipl skleroz hastalığındaki rolünü irdelemeyi amaçladık.MATERYAL ve METOD: Çalışmaya Dicle Üniversitesi nöroloji polikliniğine başvuran en az 1 yıldır immünmodülatör tedavi alan ve en son atağını 1 aydan daha uzun süre önce geçirmiş olan 18-60 yaş arası 41 kadın, 19 erkek toplam 60 MS hastası ile yaş ve cinsiyetle uyumlu 19 kadın, 11 erkek toplam 30 sağlıklı kişi kontrol grubu olarak çalışmaya alınmıştır. ELISA (Enzyme-linked immunosorbent assay) yöntemiyle MMP-2, 9 ve TIMP-1,2; Kemiluminisent (Immulite) yöntemiyle TNF-? plazma düzeyleri saptanmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, hastalık süresi, klinik MS tipi, başlangıç semptomları kaydedilmiştir. EDSS, Kurtzke Genişletilmiş Yetmezlik Durum skoru yardımıyla ölçülmüştür.SONUÇLAR: Gruplar arasında cinsiyet farkı ki kare testi ile analiz edildi.İstatistiksel olarak anlamsız bulundu P>0,05. Gruplar arası yaş dağılımı Anova testi ile analiz edildi.Gruplar arasında farklılık olduğu saptandı. Ancak Post Hoc, Bonferroni düzeltmesi yapılarak gruplar ikili karşılaştırıldığında gruplar arasında farklılığın olmadığı gözlendi (P>0,05).Laboratuar değerleri (MMP-2, 9; TIMP-1,2 ve TNF-?), beş gruba ( ? 5 yıl RRMS, ? 10 yıl RRMS, PPMS, SPMS ve kontrol ) göre Anova testi ile analiz edildi. TNF alfa ve TIMP-1 için yapılan karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P<0,05). ? 5 yıl RRMS, ? 10 yıl RRMS, PPMS, SPMS ve kontrol grupları ikişerli gruplar halinde karşılaştırmak için Post Hoc , Bonferroni düzeltmesi yapıldı. TNF alfa plazma düzeyi; ? 5 yıl RRMS ve PPMS ile kontrol grubu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P<0,05). TIMP-1 plazma düzeyi; PPMS grubu ile kontrol grubu karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P<0,05).YORUM: Çalışmamızda TNF alfa plazma düzeyi; ? 5 yıl RRMS ile kontrol grubu karşılaştırıldığında, PPMS ile kontrol grubu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. TNF alfa plazma düzeyi ? 5 yıl RRMS ve PPMS gruplarında kontrole göre daha düşük bulundu.Çalışmamız TNF alfa plazma düzeyinin tek başına MS hastalığında stabil dönemde immünmodülatör tedavi altında düşük olarak izlendiği ve hastalığın erken dönemlerinde patogenezde daha etkin rol oynadığı ve tek başına prognoz faktörü olarak kullanılabilecek değerde olduğunu göstermektedir.PPMS grubunun TIMP-1 plazma düzeyi kontrol grubuna göre düşük çıkmıştır. TIMP-1, MMP-9'un potent inhibitörü olduğuna göre, PPMS hastalarının dizabilite artışı TIMP-1'deki düşüklükten kaynaklanıyor olabilir. Bu da TIMP-1 plazma düzeyi tayinin prognostik faktör olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir.MMP-2 RRMS hastaları ile SPMS hastaları arasında istatistiksel olarak anlamlı değişiklik görülmemiş ve rapor edilmemiştir. Bizim çalışmamızda yapılan araştırmaları destekler nitelikte gruplar arasında istatistiksel olarak farklılık izlenmemiştir. Ancak MS hastalarından oluşan tüm grupların MMP-2 plazma düzeyleri kontrol grubu ile karşılaştırıldığında belirgin bir artış izlenmiştir. Bu da MMP-2 plazma düzeylerindeki artışın MS'in stabilitesinde etken olduğunu düşündürmektedir.Elde ettiğimiz veriler, kesin olarak daha kapsamlı araştırma gerektirmekle birlikte MS'in patoğenezine ışık tutacağını ve gelecekteki tedavi yaklaşımlarına yardımcı olacağını düşünmekteyiz.ANAHTAR SÖZCÜKLER: Multipl skleroz, Matriks metalloproteinazlar, Tümör nekrozis faktör alfa.

PURPOSE: In this study on definite MS diagnosed patients, we have aimed to find out the relationship between matrix metalloproteinases (MMP-9, MMP-2), specific inhibitors (TIMP-1, TIMP-2) and tumor necrosis factor alpha (TNF ) and its role in MS disease.MATERIAL AND METHOD: This study includes 41 females and 19 males, in total 60 MS patient, 18-60 aged who are cured with immunmodulatuar for at least 1 year in Dicle University neurologic clinic and have the last attacks before more than 1 month, and 19 females and 11 males, in total 30 control group adequate with age and sex. MMP-2, 9 and TIMP-1,2 were determined by ELISA (Enzyme-linked immunosorbent assay) method and TNF-alpha plasma levels were determined by Chemiluminescent (Immulite) method. Patient?s ages, sex, disease period, MS clinic subtype, start symptoms were recorded. EDSS was measured by the help of Kurtzke Expanded Disability Status Scale.RESULTS: The sex differences between groups were analysed by Q Square. The differences were found insignificand (P>0,05). The age distribution between groups was analysed by Anova test. The differences between groups were found significand. However, when the groups were compared in pair using Post Hoc, Bonfrroni correction, the differences were not significand between groups (P>0,05).The laboratuary values (MMP-2, 9; TIMP-1,2 ve TNF-?), were analysed by Anova test according to five groups( ? 5 year RRMS, ? 10 year RRMS, PPMS, SPMS and control ). There was only statistical significance with TNF alpha and TIMP-1. To compare ? 5 year RRMS, ? 10 year RRMS, PPMS, SPMS and control groups in pair, Post Hoc, Bonferroni correction was applied. When comparation ? 5 year RRMS and PPMS with control group, TNF-? plasma level was found statistically significant (P<0,05). When comparing PPMS group with control group, TIMP-1 plasma level was found statistically significant between these groups (P<0,05)CONCLUSIONS:The sex differences between groups were analysed by Q Square. The differences were found insignificand (P>0,05). The age distribution between groups was analysed by Anova test. The differences between groups were found significand. However, when the groups were compared in pair using Post Hoc, Bonfrroni correction, the differences were not significand between groups (P>0,05).The laboratuary values (MMP-2, 9; TIMP-1,2 ve TNF-?), were analysed by Anova test according to five groups( ? 5 year RRMS, ? 10 year RRMS, PPMS, SPMS and control ). There was only statistical significance with TNF alpha and TIMP-1. To compare ? 5 year RRMS, ? 10 year RRMS, PPMS, SPMS and control groups in pair, Post Hoc, Bonferroni correction was applied. When comparation ? 5 year RRMS and PPMS with control group, TNF-? plasma level was found statistically significant (P<0,05). When comparing PPMS group with control group, TIMP-1 plasma level was found statistically significant between these groups (P<0,05)COMMENT: In the present study, TNF alpha plasma level was statistically significant when ? 5 years RRMS and PPMS were compared to control group. TNF? plasma level in ? 5 years RRMS and PPMS groups was lower than control group.The present study shows that TNF? plasma level alone was lower in MS disease at stable period under immunmodulatuar and that it plays more active role in pathogenesis at early stages of disease and thus it can be used alone as prognose factor.TIMP-1 plasma level of PPMS group was found lower compared to control group. Since TIMP-1 is potent inhibitor of MMP-9, the increase of disability of PPMS disease may be due to low levels of TIMP-1. This indicates that the determination of TIMP-1 plasma level can be used as prognostic factor.In the literature, the significant differences in MMP-2 levels were not obtained in RRMS and SPMS patients. The present study has also found the same results. However, MMP-2 plasma levels were clearly higher in all groups with MS disease compared to control group. This indicates that the increase in MMP-2 plasma levels is effective in the stability of MS.The results obtained in the present study show that the study will shed light on pathogenesis of MS and will help to develop new treatment approach, though stil there should be more comphrensive research on the subject.KEY WORDS: Multiple sclerosis, matrix metalloproteinasses, tumor necrosis factor alpha.