In this study, progresses of political terms which were written in Turkic runic inscriptions in between 8th and 10th centuries and titles related to state hierarchy have been examined. This study have aimed to determine how political terms in Turkic language have come to exist, for what purpose they have used, whether there was any semantic changes within historical progress or not. In this study, existing of the terms and titles in modern Turkic dialects and Mongolian has been revealed by taking into consideration writings of II. Kök Türk Khaganate, Ötüken Uyghur Khaganate and Yenisey Inscriptions.Although Turkish political terms about sociopolitical area have been studied by many researchers, they have not been analyzed comperatively in a seperate study.In this study, terms related to political hierarchy which old Turks have used have been classfied as military terms, political terms and title qualifiers. In this study, the terms have been examined in terms of etymology, structure and semantic changes considering studies about Old Turkic.

Bu çalışmada, 8-10. yüzyıllar arası Eski Türkçe runik metinlerde yer alan siyasî terimlerin ve devlet hiyerarşisinde yer alan unvanların Türk dilinde nasıl geliştiği konusu incelenmektedir. Türk dilinde siyasî terimlerin nasıl ortaya çıktığı, hangi amaç doğrultusunda kullanıldığı ve tarihi süreç içerisinde anlam değişimleri olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca siyasi terimlerin ve devlet hiyerarşisinde yer alan unvanların II. Kök Türk Kaganlığı ve Ötüken Uygur Kaganlığı döneminden kalmış yazıtlar ve Yenisey yazıtları dikkate alınarak, günümüz Modern Türk lehçeleri ve Moğolca içerisindeki görünümü gözler önüne serilmiştir. Türk dilinin sosyopolitik alanında kullanılan siyasî terimler farklı alanlardan araştırmacılar tarafından incelenmiş olmasına rağmen, runik metinlerde yer alan siyasî terimler karşılaştırmalı olarak henüz müstakil bir çalışmada ele alınmış değildir. Eski Türklerin kullandığı siyasî hiyerarşiyle ilgili terimler; askerî terimler, siyasî terimler ve unvan niteleyiciler olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Çalışma kapsamında eski Türkçe ile ilgili yapılmış çalışmalar göz önünde bulundurularak bu terimlerin köken, yapı ve anlam değişmeleri incelenmiştir.