Chronic seismic hazards and resulting secondary impacts as natural conditions of the country, and loss of robust building and prudent settlement practices as aggravated by rapid population growth make cities the most vulnerable geographical and social entities in Turkey. In contrast, Turkish disaster policy is solely focused on post-disaster issues and no incentives or provision exist to encourage risk analysis or risk mitigation approaches, despite current international efforts.For the development of risk reduction policies an essential step is to prioritize settlements according to their vulnerability levels. This could be determined by hazard probabilities and attributes of the building stock of each settlement. Measurement of vulnerability levels allows the ordering of settlements into risk categories.Vulnerability levels of settlements are then assumed to depend on a number of attributes of cities to explore if vulnerability could be related to a set of urban properties. Results of statistical analyses indicate that total building loss is related to the ratio of population over the total number of buildings in mid-range settlements, and directly related to population in metropolitan cities. Relative loss on the other hand is related with rate of agglomeration and development index in almost every size category of settlements.Observations provide guiding principles for effective mitigation practices in Turkey by ordering settlements and offer means of differential implementation. These could contribute to improved safety measures in urban standards, building codes, building supervision procedures, insurance systems, investment priorities, and Law (6306) on Redevelopment of Areas under Disaster Risk.

Türkiye, jeolojik konumu ve yetersiz yasal düzenlemeleri nedeniyle kronik sismik tehlikeler ve ağır sonuçları olan afetlerle karşı karşıyadır. Yerleşimlerin yer seçiminde yapılan yanlışlıklar, altyapının plansız olması, yapı stokunun yapım aşamasında ve sonrasında denetlenmemesi ile yaratılan kalitesiz yapılaşma gibi nedenler de afetler sonucunda yaşanan can ve mal kayıplarını artırmıştır. Tüm bu bileşenler Türkiye'de şehirleri coğrafi ve sosyal açıdan zarar görebilir duruma getirmiştir. Yüksek risklere sahip Türkiye'de uluslar arası politika değişikliklerine büyük ölçüde yabancı kalınmış, sakınım alanında yetersiz ve yanlış uygulamalara girilmiş ve afet politikaları afet-sonrası çalışmaları odaklanmıştır.Çalışma kapsamında yerleşimlerin zarar görebilirlik önceliklerine göre sıralanması sakınım politikalarının geliştirilebilmesi açısından en temel adım olarak belirlenmiştir. Yerleşimlerin zarar görebilirliklerin belirlenmesi amacıyla bir yandan tehlike olasılıkları ve bundan doğan kayıplar düzeyi incelenirken, diğer yandan yerleşimlerin temel özellikleri ve bina stoku değişkenleri ile bunların kayıplar düzeyine olan etkileri incelenmiştir. Elde edilen zarar görebilirlik değerleri yerleşimlerin önceliklerine göre sıralanmasında kullanılmıştır.Zarar görebilirlik seviyelerinin yerleşimlerin hangi özellikleri ile ilişkili olduğu belirlemek amacıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. İstatistiksel analizlerin sonuçları incelendiğinde; toplam bina kaybının orta büyüklükteki yerleşimlerde nüfusun toplam bina sayısına oranı ile büyükşehirlerde ise nüfus ile doğrudan ilişkili olduğu, bina kaybının bina stokuna oranının ise tüm yerleşim gruplarında kentleşme oranı ve gelişme indeksi ile ilişkili olduğu görülmektedir.Çalışmanın sonuçları daha etkili sakınım politikaları geliştirmek için yerleşimlerin zarar görebilirliklerine göre sıralanması ve bu sıralamaya göre farklı uygulamalar yapılması konularında yol gösterici nitelik taşımaktadır. Kentsel standartların geliştirilmesi, yapı yönetmelikleri ve denetim süreçleri, sigorta sistemleri, yatırım öncelikleri ve Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi (6306) Kanunu konularında ise sakınım politikalarına katkı sağlamaktadır.