The aim of this study was to investigate the requirement demand of cone beam computed tomography (CBCT)by comparison of mandibular third molars which were detected to have close relationship through the mandibular canal based on panoramic radiography. Our study was performed based on panoramic radiography and dental volumetric tomography images of patients who applied to Erciyes University Faculty of Dentistry, Department of Oral and Maxillofacial Radiology with variety of reasons. A retrospective study was carried out using the CBCT records and panoramic radiographs of 500 patients which present a clear vision of mandibular canal and mandıbular impacted thırd molar teeth region. Patients older than 20 years were included in the study; whereas patients with bone lesions, traumas and varied anomalies were excluded. Upon evaluation of the panoramic radiographs had close relationship between third molars and mandibular canal according to interruption of the white borderline of mandibular canal (a), diversion (b) and narrowing (c) of the canal, diversion (d) and narrowing (e) of the roots of mandibular third molars and the radiolucency of the roots (f). The occurrence of the different angulations of impaction in the mandible is evaluated. Of the teeth examined with the aid of CBCT, 56.4 % mandibular canals which in the buccal position, 20.2% were in the apikal position, 6.2 % were lingual, 1.4 % were between roots, and 15.6 % were related with roots. The distance from the most inferior aspect of the impacted mandibular third molar tooth to the superior border of the inferior alveolar canal was measured. As a result, we conclusively need to evaluate CBCT images if there is an existence of anatomical relationship on panoramic radiographs to prevent complications during the surgical operation.Keywords: Panoramic radiography, cone beam computed tomography, mandibular impacted third molars, mandibular canal.

Bu çalışmada panoramik radyograflarda mandibular kanalla yakın ilişkisi belirlenen üçüncü büyük azı dişlerinin dental volümetrik tomografik görüntülerle incelenerek tomografik tetkike olan gereksinimin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmamıza Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'na çeşitli sebeplerden dolayı başvurmuş, panoramik radyografisi ve dental volümetrik tomografileri (DVT) alınmış hastalar dâhil edilmiştir. Sunulan retrospektif çalışma kapsamında, mandibular kanal ve bu bölgedeki gömülü üçüncü büyük azı diş bölgeleri net şekilde izlenebilen 500 hastaya ait panoramik ve DVT görüntüleri incelenmiştir. Çalışmada yirmi yaş ve üzeri olan hastalar değerlendirmeye alınmıştır. Kemik lezyonları, travma veya farklı anomalilerin bulunduğu hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Panoramik radyograflarda alt üçüncü büyük azı dişlerinin mandibular kanalla ilişki belirtileri sayılan; a. mandibuler kanalın kesintiye uğraması; b. mandibuler kanalda sapmanın olması; c. mandibuler kanalda daralma olması; d. alt üçüncü büyük azı diş apekslerinde radyolüsensi izlenmesi; e. diş köklerinde daralma olması ve f. diş köklerinde sapma olması durumlarına bakılmıştır. Mandibuladaki gömülü dişlerin farklı açılanmasına göre varlığı değerlendirildi. Dental volümetrik tomografi görüntüleri ile incelenen dişlerin % 56.4'sında kanalın bukkalde, % 20.2'sinde apikalde, % 6.2'sinde lingualde, 1.4 %'ünde kökler arasında olduğu ve 15.6 %'sında ise kökle ilişkili olduğu belirlendi. Ayrıca, mandibular kanalın üst sınırı ile mandibular gömülü üçüncü büyük azı dişin en alt kısmı arasındaki uzaklık ölçüldü. Bu çalışma ışığında tedavi planlaması öncesinde, panoramik radyograflarda üçüncü büyük azı dişleri ile anatomik oluşumlar arasında ilişkinin tespit edilmesi durumunda, cerrahi operasyonlar sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyonların engellenmesi açısından dental volümetrik tomografi tetkiki yapılmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Panoramik radyografi, dental volümetrik tomografi, mandibular gömülü üçüncü büyük azı dişleri, mandibular kanal.