Tissue engineering studies have become popular in recent years. The aim of this study was to 1) make a histologic analysis of the tissue which was obtained ex vivo on PRF and collagen membranes by fibroblast eksplants and to 2) evaluate the effects PRF membrane on fibroblast proliferation in case the PRF membrane was supported by a collagen membrane. Human gingival biopsy was harvested from 18 patients during the extraction of wisdom teeth. Specimens were enzymatically dissociated and gingival fibroblasts were cultered in tissue culture medium.When fibroblasts reached a confluency of 80%, they were detached and seeded on membrane pieces (collagen, PRF and collagen+PRF). Membranes were removed from the tissue culture medium at 7 days post-seeding of the fibroblasts and fixed for histologic and SEM examinations. During histological examination, number of fibroblasts, length of fibroblast arrays and area of the connective tissue that formed on membranes were measured. At 7 days post- seeding of fibroblasts, connective tissue formation with similar histological features was observed on all membrane groups. Although no signifficant differences were determined in terms of fibroblast number and connective tissue area formed on membranes among all the groups, length of fibroblast arrays in PRF/collagen membrane group had significantly lower values. Findings of SEM analysis supported histological findings. PRF showed no beneficial effects on ex vivo fibroblast proliferation on collagen membrane.Keywords: Gingival recessions; platelet rich fibrin; kollagen membrane; gingival fibroblasts; tissue engineering.

Periodontoloji alanında yapılan doku mühendisliği çalışmaları son yıllarda ilgi çekmeye başlamıştır. Bu çalışmanın birinci amacı plateletten zengin fibrin (PZF) membran ve kollajen membran üzerinde fibroblast kültürü gerçekleştirerek ex vivo oluşturulan dokunun histolojik olarak incelenmesidir. İkinci amacı ise PZF membranın kollajen membran ile desteklenmesi durumunda PZF'nin hücre proliferasyonuna etkisinin araştırılmasıdır. Dişeti biyopsileri 20 yaş diş çekim endikasyonu konulmuş 18 sağlıklı bireyden alındı. Örnekler enzimatik parçalama işlemine tabi tutulup, dişeti fibroblastlarının doku kültürü medyumu içinde kültürü yapıldı. Fibroblastlar %80 konfluenseye ulaştığında, kaldırılıp, membran parçaları (Kollajen, PZF ve kollajen/PZF) üzerine ekildi. Ekim sonrası kültürün 7. gününde membranlar kaldırılıp, histolojik inceleme ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) incelemesi için fikse edildi. İnceleme yapılırken membranlar üzerinde oluşan bağ dokusundaki fibroblast sayıları, fibroblast dizilerinin uzunlukları ve bağ dokusunun kapladığı alanlar ölçüldü. Tüm membran gruplarında fibroblast ekimini takiben 7. gününde benzer histolojik özelliklere sahip bağ dokusu oluşumu gözlenmiştir. Membran gruplarında fibroblast sayısı ve alan ölçümleri açısından anlamlı fark bulunmaz iken, PZF/kollajen membran grubunda fibroblast dizisi uzunlukları anlamlı derecede daha az bulunmuştur. SEM bulguları, histolojik bulguları desteklemektedir. PZF membran kollajen membran ile desteklendiğinde ex vivo fibroblast proliferasyonuna ek fayda sağlamamaktadır.Anahtar Kelimeler: Dişeti çekilmeleri; plateletten zengin fibrin; kollajen membran; dişeti fibroblastları; doku mühendisliği.