This study has been conducted in order to determine the variations of blood parameters and some stress hormones of Cyprus sheep. Fifteen Cyprus sheep (Chios x Awassi) were selected as research material. Blood sample of 10 ml, were collected in May, June, July and August of 2007 from jugular vein of each sheep.Rectal temperature in sheep varies between 38-40OC. According to monthly changes, important dissimilarity (P<0.05) was observed among rectal temperature, respiration rate and temperature humidity index (SNI)Month is an important factor on Ca, total protein, albumin and globulin (P<0.05). Ca, total protein, albumin and globulin variations are; 7.81-12.42 mg/dl, 5.46-8.19 mg/dl, 1.92-4.08 mg/dl, 3.27-5.75 mg/dl, respectively.In Cyprus sheep, month has significant effect on T3 hormone levels (P<0.05). Level of T3 and T4 hormones varies as 0.73-3.39 ng/ml and 87.91-222.80 ng/ml, respectively. According to this study, the correlations between T3 and T4 is high and positive in Cyprus sheep (P<0.01). T3 hormone has important and positive correlation with albumin, which was one of the blood parameters examined. There is no significant relationship between total protein and T3,T4 and other blood parameters. There are important correlation with albumin and T3 (P<0.05), T4 with Ca and total protein (P<0.01).Variations in some blood parameters and thyroid hormon, with the aid of two components could explain the 95% of the variations in sheeps. In Principle Component Analyse (PCA), variation of traits are higher than that of components. In other words, it means that values of traits show more descriptive than component values.Key words: Cyprus sheep, T3 and T4 hormone level, blood parameters, heat stress,.

Bu çalışma, KKTC'de yetiştirici koşullarında Kıbrıs koyunlarında kimi stres hormonları ile bazı kan parametrelerinin değişimini belirlemektir. Araştırmanın hayvan materyalini, 15 baş Kıbrıs koyunu (Sakız x İvesi) ile bunlara ait kan ve hormonlar oluşturmuştur. Kan örnekleri, 2007 Mayıs ayından başlayarak Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında koyunların boyun toplardamarından 10 ml olarak alınmıştır.Koyunlarda rektal sıcaklığın değişim 38-40oC arasındadır. Aylara göre rektal sıcaklık, solunum sayısı ve sıcaklık nem indeksi(SNİ) bakımından saptanan ayrım önemlidir (P<0.05). Solunum sayısı ise 67-81 arasında değişmektedir. Aylara göre solunum sayısı bakımından saptanan ayrım önemlidir (P<0.05). Kıbrıs koyunlarında Ca, total protein, albumin ve globulin üzerinde ayın etkisi önemli bulunmuştur (P<0.05). Ca, total protein, albumin ve globulin değişim sınırları sırasıyla; 7.80-12.57 mg/dl; 5.46-8.12 mg/dl; 3.27-5.75 mg/dl dir.Kıbrıs koyunlarında T3 hormonu düzeyi üzerinde ayın etkisi önemli bulunmuştur (P<0.05). T3 ve T4 hormonlarına ait değişim aralığı; 0.73-3.39 ng/ml ve 87.91-222.80 ng/ml dir. Koyunlarda belirlenen T4/T3 oranı, önemli ölçüde T4 hormonunun T3'e dönüştürüldüğünü göstermektedir. Bu durumda, dolaşımdaki T4 hormonunun, T3 üzerinden yüksek oranda biyolojik aktif duruma geçtiği ve hayvanların sıcaklık stresi ile baş ederken zorlanmadıkları anlaşılmaktadır.Araştırmada, Kıbrıs koyunlarında T3 hormonunun T4 ile olan ilişkisi yüksek ve pozitif yönlü bulunmuştur (P<0.01). T3 hormonunun incelenen kan parametrelerinden albümin ile olan ilişkisi ise önemli (P<0.05) ve pozitif yönlüdür. Total proteinin T3, T4 ile diğer kan parametreleriyle olan ilişkisi önemsiz bulunmuştur. Albüminin T3 ile (P<0.05), T4'ün, Ca ve total protein ile olan ilişkileri (P<0.01) de önemli bulunmuştur (P<0.01). Koyunlarda bazı kan parametreleri ve tiroid hormon değişimi, 2 temel komponent yardımıyla toplam varyasyonun %95'ini açıklamaktadır. Temel bileşenlerine ayırma (TBA) analizinde incelenen özelliklerin komponentlere göre değişimi yüksektir. Bir başka deyişle incelenen özelliklere ait değerler, komponent değişimlerini iyi temsil ettiği anlamına gelmektedir.Anahtar Kelimeler: Kıbrıs koyunu, T3 ve T4 hormonu, parametreleri, sıcaklık stresi.