Aim: In this prospective, randomized, single blind study, we aimed to compare the effectiveness of TENS ( transcutaneous electrical nevre stimulation) which is used in physical therapy departments and conventional radiofrequency (RF), thermocoagulation and pulse radiofrequency (RF) which ise used in algology departments in patients whithlumbar facet syndrome.Materials and methods: Subjects were selected from patients with chronic lower back pain visiting outpatient clinics of physical therapy and algology departments of Ege University School of Medicine and whose pain was refractory to medical treatment of at least 3 months. Patients who met the inclusion criteria and who were responsive to the diagnostic test intervention in the algology department were enrolled in the study. Subjects were randomized into 3 groups. A total of 60 patients, 20 patients in each group were enrolled. Patients in the first group received one time conventional RF thermocoagulation. Patients in the second group received conventional TENS 30 minutes a day for 15 days. Patients in the third group received pulse RF. Also all subjects were given a home exercise program consisting of lumbar range of motion and isometric exercises with limited lumbar extensionand rotation, for the whole follow up period of six months, at least 2 times a week. Patients were assessed at baseline, at the end of first and sixth months for a total of three times.Findings: For the first group which received conventional RF, we detected a significant improvement from the baseline to both first and sixth month assessments in fingertip to floor distance, VAS pain score, Oswestry disability score, Beck depression score and physical role, pain, mental health subscores of SF-36 (p<0,05).For the second group which received TENS, we detected significant intragroup improvement for 20 m walk distance, VAS pain score, Oswestry score, physical role, pain, vitality subgroups of SF-36 between baseline and first and sixth month visits (p<0,05).In the third group which received pulse RF, we detected significant improvement in fingertip to floor distance, six minute walk test, VAS pain score, Oswestry score, Oswesr disability score, Beck depression score, physical role, pain, phsical function subscores of SF-36 (p<0.05).In the intergroup comparison of the groups, no significant superiority was detected among the 3 groups in any of the parameters (p>0,05)Discussion: Currently, TENS which is a physical therapy modality and conventional RF and pulse RF which are algological treatment modalities are successfully applied to patients with lumbar facet syndrome and previous studies have proven their effectiveness. But there are no studies comparing the effectivenes of TENS which is a noninvasive treatment to that of RF treatments which are invasive modalities. In our study, we found that TENS treatment is as effective as conventional and pulse RF in improving pain, lumbar movement and quality of life, both short and long term. We suggest it might be more appropriate to use TENS which is a non-invasive treatment before trying more invasive procedures like conventional and pulse RF in these patients. There is still a need for more high quality studies enrolling larger samples of patients.

Amaç: Bu prospektif, randomize, tek kör çalışmanın amacı lomber omurga bölgesinde faset eklem sendromu olan hastalarda fizik tedavi kliniklerinde uygulanmakta olan TENS (transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu) tedavisi ile algoloji kliniklerinde uygulanmakta olan konvansiyonel radyofrekans (RF) termokoagulasyon ve pulse radyofrekans (RF) tedavi yöntemi etkinliklerini birbiri ile karşılaştırmaktır.Gereç ve yöntem: Çalışmaya katılan hastalar Ege üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı ile Algoloji Bilim Dalı polikliniklerine en az 3 aydır devam eden ve medikal tedaviye yanıt vermemiş kronik bel ağrısı şikâyeti ile başvuran kişiler arasından seçildi. Önceden belirlenen dışlama kriterlerini taşımayan ve Algoloji Bilim Dalı'nda uygulanan diagnostik test dozu uygulamasına yanıt veren hastalar çalışmaya dâhil edilerek randomize olarak üç gruba ayrıldı. Söz konusu her 3 grupta da 20 hasta olmak üzere toplamda 60 hasta çalışmaya alındı. 1. grup hastalara tek seferlik konvansiyonel RF termokoagülasyon işlemi yapılarak işlem sonlandırıldı. 2. gruba 15 gün boyunca ve günde 30 dk konvansiyonel TENS uygulandı. 3. gruba ise Pulse RF uygulanarak işlem sonlandırıldı. Ayrıca her 3 grup hastaya tüm izlem süresi olan 6 ay boyunca haftada en az 2kez olmak üzere ekstansiyon ve rotasyon haricinde bel eklem hareket açıklığı ve izometrik egzersiz programı şeklinde ev egzersiz programı verildi. Hastalar başlangıçta(0.ay), 1. Ay ve 6. Ay sonunda olmak üzere toplamda 3 kez değerlendirildi.Bulgular: 1.grup olan konvansiyonel RF grubunun tedavi öncesi ölçülen el-yer mesafesi ölçümü, VAS skoru, oswestry skoru, oswestry skoruna göre dizabilite düzeyi, beck depresyon skoru, SF_36 alt parametrelerinden fiziksel rol skalası, ağrı skoru ölçümü, mental sağlık skoru ölçümlerinin 1. ay ve 6. aydaki değişimleri istatistiksel olarak anlamlı bulundu (P<0,05).2.grup olan TENS grubunda tedavi öncesi ölçülen 20 m'lik mesafeyi yürüme süresi, VAS ağrı düzeyi, oswestry skoru, SF-36 alt parametrelerinden fiziksel rol skoru, ağrı skoru, vitalite skoru, değişimlerinin 1. ay ve 6. aydaki değişimleri istatistiksel olarak anlamlı bulundu (P<0.05).3. grup olan pulse RF grubunda ise tedavi öncesi ölçülen el-yer arası mesafe ölçümü, 6 dk. yürüme mesafesi ölçümü, VAS ağrı düzeyi, oswestry skoru, oswestry skoruna göre dizabilite düzeyi, beck depresyon skoru, SF-36 alt parametrelerinden fiziksel rol skoru, ağrı skoru, fiziksel fonksiyon skoru ölçümü, 1. ay ve 6. aydaki değişimleri istatistiksel olarak anlamlı bulundu (P<0.05).Her 3 grubun kendi arasında yapılan karşılaştırmada ise herhangibir değerlendirme parametresinde bir grubun diğer bir gruba üstünlüğü saptanmadı.(p>0,05)Tartışma: Lomber bölge faset sendromu tedavisinde fizik tedavi uygulamalarından birisi olan TENS ile algolojik tedavi yöntemleri olan konvansiyonel RF ve Pulse RF tedavileri günümüzde başarılı bir şekilde uygulanmakta olup daha önce yapılan çalışmalarda bu tedavilerin etkin olduğuna dair birçok veri mevcuttur. Ancak bu 3 tedaviyi kıyaslayan özellikle de noninvazif bir tedavi yöntemi olan TENS ile invazif tedavi biçimleri olan RF tedavilerini kıyaslayan bir çalışma yapılmamıştır. Biz yaptığımız çalışmada özellikle ağrıdüzeyi azaltımı, bel hareket fonksiyonunu iyileştirme ve hayat kalitesini yükseltme açısından TENS tedavisinin, konvansiyonel RF ve pulse RF tedavileri ile kısa dönem ve uzun dönem sonuçları açısından eşit derecede etkin olduğunu saptadık. Bu tespite dayanarak bu grup hastalarda invazif tedavi biçimleri olan konvansiyonel ve pulse RF tedavilerini uygulamadan önce bir noninvazif tedavi biçimi olan TENS tedavi uygulamasının yapılmasını daha doğru bir yaklaşım olacağı kanaatindeyiz. Ancak tespit ettiğimiz bu durumun olgu sayısı daha fazla olan kaliteli çalışmalarla desteklenmesi gerektiği kanaatindeyiz.