ABSTRACTConservation of the cultural and natural heritage is an issue that all communities of the worldattach importance. There are national and international, official and voluntary organizations,established to work on this issue. The main subject of these organizations is, to protect andsustain cultural elements without losing any of their values. Regarding cultural heritage,recognition and introduction of the life styles and cultures of all civilizations in history, has avital importance in the protection and sustainability of those cultures and life styles. Thisstudy is about investigating the help and the value of recognition and presentation of thearchitectural monuments, which are an important part of the Byzantine culture and civilizationexisted in Istanbul for centuries, to their protection and sustainability. Furthermore, regardingthe context of conservation, the monuments proposed to be protected are also studied from theperspective of cultural tourism, a concept that has an increasing potential and futureexpectation in the conservation areas of the world.Reliable inventory systems are needed to produce information sources that could be the basisof conservation studies. Complete, actual, easily reachable information sources would play animportant role in the making of proper conservation decisions. Gathered information couldalso be used in different areas such as documentation, presentation and tourism. This studyaims to determine the need to specific inventory systems for different information structures,such as location-specific inventories, function-specific inventories, civilization-specificinventories⦠or combination of these.Keywords: Cultural and natural heritage, conservation and cultural tourism, specificinventory systems, architectural heritage of Byzantine, tourist information methods.ix.

ÖZETKültürel ve doğal mirasın korunması, bütün dünya milletlerinin üzerinde hassasiyetle durduğubir konudur. Bu amaç için kurulmuş, uluslararası veya ulusal, resmû veya sivil toplumkuruluşları vardır. Bu kurumların üzerinde durduğu husus, kültür varlıklarının değerlerindenbirşey kaybetmeden nesiller boyunca yaşatılmasıdır. Özellikle konuyu kültürel miras olarakele aldığımızda, tarih boyunca var olmuş medeniyetlerdeki yaşam biçimlerinin, diğer birdeyişle kültürlerinin bilinmesi ve tanınması, bu kültürlerin yaşatılması ve korunması içinhayati önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında İstanbul'da asırlarca var olmuş Bizansmedeniyetinin kültürünün en önemli parçalarından birisi olan mimarû eserlerin tanınması vetanıtılması ile korunmasına katkıda bulunulabileceği araştırılmıştır. Ayrıca, tanıtımınıönerdiğimiz eserler, koruma bağlamında, dünyadaki diğer kültürel miras bölgelerinde olduğugibi, bugün kültür turizmi adı verilen ve potansiyeli her gün artan bir kavram açısındanincelenecektir.Ülkemizde ve dünyada koruma konusunda yapılan çalışmalara temel oluşturabilecek bilgikaynaklarının üretilebilmesi için sağlam envanter sistemlerine ihtiyaç vardır. Doğru korumakararlarının daha kolay verilebilmesi için eksiksiz, güncel, kolay ulaşılabilir bir bilgi edinmesistemine ihtiyaç vardır. Toplanan verileri belgeleme, tanıtım ve turizm gibi farklı alanlarınhizmetine sunmak mümkündür. Bu çalışmada, toplum bilinçlendirme ve turizm amaçlıtanıtım gibi, envanterin korumadaki farklı kullanımları arasındaki ortak dilin nasıl olmasıgerektiği araştırılacaktır. Ayrıca farklı amaçlarla kullanılan envanterler için özelleşmişenvanter sistemlerinin gerekliliği incelenecektir.Anahtar kelimeler: Kültürel ve doğal miras, koruma ve kültür turizmi, özelleşmiş envantersistemleri, Bizans mimarû mirası, turistik tanıtma yöntemleri.viii.