This study was carried out between September 2008 and June 2009 to determine the prevalence of fasciolosis caused by Fasciola hepatica in sheep in Zara district of Sivas province. Feces samples from 201 sheep 81 of which obtained from 1-3 age group and 120 samples from 4-6 age group were technically collected. All feces samples were examined by sedimentation-zinc sulphate flotation technique in order to detect the eggs of parasite in feces. Modified McMaster sedimentation technique was applied to the egg positive samples in order to determine the EPG values. Copro antigens in feces samples were investigated by ELISA technique. The date of sample collection, age, sex and breed of sheep were recorded. The coprological, antigen ELISA and total prevalence of fasciolosis in research area was determined as 3.48%, 5.97% and 6.47%, respectively. The mean number of Fasciola sp. egg per gram of feces (EPG) in infected sheep was 69,8±31,2. The prevalence of other parasites such as Ostertagia sp., Nematodirus sp., Trichostrongylus sp., Eimeria sp., Moniezia sp., Trichuris ovis, Paramphistomum sp. and Dicrocoelium dentriticum was determined as 43.2%, 41.2%, 38.3%, 17.4%, 1.49%, 0.99%, 0.49% and 0.49%, respectively. The most prevalent infection type was detected with one and two species (24.8%) and this was fallowed infection with three (13.4%), four (6.5%) and five (0.5%) species. The prevalence of fasciolosis infection was observed higher in 4-6 age group (8.3%) than 1-3 age group (3.7%), however, the differences between age groups were not found significant (p>0.05). The prevalence of fasciolosis in female and male sheep were found as %8.5 and %1.7, respectively and this also was not found significant (p>0.05). When evaluating the prevalence of fasciolosis by breed, highest prevalence rate was observed in Akkaraman (8%) and this prevalence was followed by Kangal (2%). As a result, fasciolosis, one of important parasitic zoonoses, was identified in sheep of Zara by copro antigen ELISA which was firstly used in Turkey. Further studies should be conducted on the epidemiology and control of this parasitic infection in the region.Key Words: Copro antigen ELISA, Fasciolosis, Prevalence, Sheep, Zara.

Bu çalışma, Sivas'ın Zara ilçesinde koyunlarda Fasciola hepatica tarafından oluşturulan fasciolosis'in yayılışını tespit etmek amacıyla Eylül 2008-Haziran 2009 tarihleri arasında 1-3 yaş grubu 81 ve 4- 6 yaş grubu 120 olmak üzere toplam 201 koyun üzerinde yürütülmüştür. Alınan her dışkı örneği, sedimentasyon-çinko sülfat flotasyon yöntemi ile parazitin yumurtaları yönünden araştırılmış, pozitif örneklerde EPG değeri modifiye McMaster sedimentasyon yöntemi ile belirlenmiştir. Dışkı örneklerinde paraziter antijenlerin varlığı kopro antijen ELISA testi araştırılmıştır. Örnek alma tarihi ile koyunların yaşı, cinsiyeti ve ırkı kaydedilmiştir. Araştırma bölgesinde koyunlarda Fasciola hepatica'nın dışkı bakısı, ELISA testi ve toplama göre prevalansı %3,48, %5,97 ve %6,47 saptanmıştır. Enfekte hayvanlarda EPG değeri 69,8±31,2 bulunmuştur. İncelenen koyunlarda diğer helmintlerin prevalansı, Ostertagia sp., Nematodirus sp., Trichostrongylus sp., Eimeria sp., Moniezia sp., Trichuris ovis, Paramphistomum sp. ve Dicrocoelium dentriticum için sırasıyla %43,2, %41,2, %38,3, %17,4, %1,49, %0,99, %0,49 ve %0,49 belirlenmiştir. Koyunların en fazla bir ve iki türle (%24,8) bunu sırasıyla %13,4 ile 3, %6,5 ile 4 ve %0,5 ile 5 türle enfeksiyonlar izlemiştir. Fasciolosis prevalansı 4-6 yaş grubunda (%8,3) 1-3 yaş grubuna (%3,7) göre daha yüksek belirlenmiş, ancak iki yaş grubu arasındaki farklılık istatistiksel açıdan önemsiz bulunmuştur (p>0,05). Dişi koyunlarda fasciolosis'in prevalansı %8,5, erkeklerde ise %1,7 olarak belirlenmiş ve bu farklılık istatistiksel açıdan önemsiz bulunmuştur (p>0,05). İncelemesi yapılan koyun ırkları arasında en yüksek prevalans %8 ile Akkaraman ırkında belirlenmiş; bunu %2 ile Kangal ırkı izlemiştir. Koyun ırkları arasında enfeksiyonun yayılışı açısından istatistiksel bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, önemli zoonotik paraziter enfeksiyonlardan biri olan fasciolosis Türkiye'de ilk kez kullanılan kopro antijen ELISA tekniği ile Zara yöresindeki koyunlarda tespit edilmiştir. Bu paraziter enfeksiyonun bölgedeki epidemiyolojisi ve kontrolü için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Fasciolosis, Kopro antijen ELISA, Koyun, Prevalans, Zara.