SONRA DOLDURULACAKTIR.

Bu araştırmada robot yardımlı laparoskopik total histerektomi ve multiport total laparoskopikhisterektomi operasyonlarının postoperatif dönemleri karşılaştırılarak avantaj vedezavantajlarının değerlendirilmesi amaçlandı. NSAİİ veya opioidlere karşı hipersensitivitesiolduğu bilinen veya kullanımının kontrendike olduğu hastalar, astım, ileri derecede karaciğerve böbrek hastalığı, kanama bozukluğu olanlar, peptik ülser, kronik dispepsi vegasrointestinal kanama, konvülzyon, kronik ağrı öyküsü olan hastalar ve son 24 saatiçerisinde analjezik kullanımı olan hastalar çalışma kapsamı dışında bırakıldı. Cerrahi ekiptarafından multiport (Grup I) laparoskopik total histerektomi yapılan hastalar veya robotyardımlı (Grup II) laparoskopik total histerektomi yapılan hastalar postoperatif tarafımızdandeğerlendirildi. Operasyondan bir gün önce tüm hastalar hasta kontrollü analjezi (HKA,Abbott Pain Manager, Chicago, IL) kullanımı ve VAS (Vizuel Analog Skala; 0 = ağrı yok ve10 = en şiddetli ağrı) ve VRS (Verbal Rating Skala 0= hiç ağrı yok, 5=dayanılmayacak kadarşiddetli ağrı) hakkında bilgilendirildi. Operasyondan bir gece önce oral 5 mg diazepam veoperasyon sabahı 18 gauge (G) kanül ile intravenöz damar yolu açılarak 10 mgmetoklopramid ve 50 mg ranitidin ile premedikasyon uygulandı. Operasyon salonunda radialarter kanülasyonu ile invaziv kan basıncı, elektrokardiyogram ile kalp atım hızları, pulsoksimetre ile periferik arteriyal oksijen satürasyonları (Datex-Ohmeda AS/3 Helsinki,Finland) monitorize edildi. Her iki grup hastaya da aynı anestezi yöntemi uygulandı.Anestezi indüksiyonunda 2 mg /kg propofol, 2 µg/ kg fentanil ve 0,6 mg / kg rokuronyum,anestezi idamesinde % 3-6 desfluran ve %50 O2/hava kullanıldı. Peroperatif 0,5-1 µg / kg /dkremifentanil infüzyonu uygulanan hastaların operasyon sonrası derlenme skorları Aldrete 46derlenme skoru ile değerlendirile ve ≥9 olanlar postoperatif bakım odasına alındı. Operasyonsonunda bütün hastalara postoperatif analjezi için HKA- morfin başlandı (yükleme dozu:0,05 mg/ kg, bolus doz: 0,02 mg/ kg, 15 dk kilit süresi). Postoperatif dönemde VAS skoru  ≥ 4olan hastalara ek olarak intramuskuler diklofenak sodyum yapıldı. Hastaların ağrı ve sedasyonskorları 1, 2, 4, 6, 12, 24. saatlerde değerlendirildi. Sedasyon skorları 3 puanlı skala(0=uyanık, 1=uykulu fakat sözlü uyaranlarla uyanıyor, 2=uykulu fakat sarsarak uyanabiliyor)ile, bulantı- kusma ise 5 puanlı (0=bulantı yok, 1=bulantı, 2=öğürme, 3=bir kez kusma,4=birçok kez kusma) skala ile değerlendirildi. Bulantı-kusma skalası ≥2 olan veya bulantıyıtolere edemeyen olgulara i.v. 10 mg metoklopramid, dispepsi ve gastrik ağrı gibigastrointestinal yan etkiler görülürse 40 mg famotidin verildi.Etik komite ve hastaların yazılı onayları alındıktan sonra başlanan bu çalışmada ASA I-IIsınıfına dahil, robot yardımlı laparoskopik total histerektomi veya 4 port laparoskopik totalhisterektomi operasyonu yapılan 60 hastanın postoperatif dönemleri incelendi. Çalışmasonunda postoperatif dönemde ilk 24 saat hastaların ağrı skorları (VAS ve VRS), HKAmorfin tüketimleri, hasta memnuniyeti (çok iyi, iyi, fena değil, kötü, çok kötü) sorgulandı,hastanede kalış süreleri, komplikasyonlar, yan etkiler (bulantı-kusma, sedasyon, kaşıntı,hipoventilasyon vb) kaydedildi. Postoperatif 3, 7. ve 15. günlerde ağrı skorları ve hastamemnuniyeti hastalar ile iletişim kurularak sorgulandı .İstatistiksel analizde, verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, min-mak,medyan, oran, frekans değerleri kullanıldı. Verilerin dağılımına Kolmogorov Simirnov test ilebakıldı. Niceliksel verilerin analizinde bağımsız örneklem t test ve Mann-Whitney U testkullanıldı. Niteliksel verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare koşulları sağlanamadığındaFischer test kullanıldı. Analizlerde SPSS 21.0 programı kullanıldı. p<0.05 değeri istatistikselolarak anlamlı kabul edildi. 47Bu çalışmada robot yardımlı laparoskopik total histerektomi operasyonu yapılan 30 hasta ve 4port laparoskopik total histerektomi operasyonu yapılan 30 hasta olmak üzere toplam 60hastanın postoperatif dönemleri incelendi. Grup I (4 port laparoskopik total histerektomioperasyonu yapılan hastalar) ve grup II (robot yardımlı laparoskopik total histerektomioperasyonu yapılan hastalar) hastaların yaşı, kilosu, boyları BMİ değeri, ASA dağılımındaanlamlı (p> 0,05) farklılık görülmedi.Grup I ve grup II de 1,2,4,6,12.saat, 3,7,15. gün VAS değerleri anlamlı farklılıkgöstermemiştir (p> 0,05) . Grup I de 24.saat VAS değerleri skoru grup II den anlamlı olarakdaha yüksekti (p < 0,05).Grup I ve grup II de 1,2,4,6,12.saat, 3,7,15.gün VRS değerleri anlamlı farklılık göstermemiştir(p >0,05) . Grup I de 24.saat VRS değerleri grup II den anlamlı olarak daha yüksekti (p <0,05).Gruplar tüketilen morfin miktarları açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı birfark bulunamamıştır (p > 0,05).Gruplar ölçüm zamanlarındaki DEL değerleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasındaanlamlı bir fark bulunamamıştır (p > 0,05).Gruplar ölçüm zamanlarındaki DEM değerleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasındaanlamlı bir fark bulunamamıştır (p > 0,05).Gruplar arasında 1,2,4,6,12,24. saat bulantı-kusma oranı ( bulantı-öğürme-bir kez kusmabirçokkez kusma) anlamlı (p > 0,05) farklılık göstermemiştir. Her iki grupta 3,7,15. günbulantı-kusma görülmemiştir.Laparoskopik grupta 11 kişide bulantı,2 kişide kusma,1 kişide öğürme görülürken, robotikgrupta ise 7 kişide bulantı, 5 kişide kusma, 1 kişide öğürme görülmüştür.  48Gruplar arasında 1,2,4,6,12,24. saat uyanık olma oranı açısından anlamlı farklılıkgörülmemiştir (p > 0,05). Laparoskopik grupta postoperatif ilk 12 saatte 16 hastanın sedasyonskoru 1 , 1 hastanın 0 , 13 hastanın ise 0 olarak gözlenmiştir.Robotik grupta ise postoperatifilk 12 saatte 18 hastanın sedasyon skoru 1 , 3 hastanın 2, 9 hastanın da 0 olarakgözlenmiştir .Her iki grupta postoperatif komplikasyon görülmemiştir .Gruplar arasında yan etki oranı, anlamlı farklılık göstermemiştir (p > 0,05). Araştırmamızdayan etki olarak hiçbir hastada hipoventilasyon ve kaşıntı görülmezken, laparoskopik grupta 14kişide, robotik grupta ise 13 kişide bulantı-kusma görülmüştür.Hasta memnuniyeti açısından grupları karşılaştırdığımızda laparoskopik grupta; 7 hastadançok iyi, 20 hastadan iyi, 3 hastadan fena değil, robotik grupta ise; 4 hastadan çok iyi,22hastadan iyi, 4 hastadan ise fena değil şeklinde geri bildirim alınmıştır.Yapılan çeşitli çalışmalarda robotik cerrahi ile yapılan jinekolojik operasyonlarda kan kaybı,transfüzyon oranı, postoperatif komplikasyon insidansı ve hastanede kalma süresininlaparoskopik cerrahi ile kıyaslandığında daha düşük olduğu bulunsada bizim çalışmamızdaher iki yönteminde postoperatif dönem açısından birbirlerine üstünlükleri olmadığı sonucunavarıldı. Bu nedenle cerrahi prosedürün seçimi, anestezist ve kadın doğum hekimlerinin ortakgörüşleriyle, hastanın mevcut klinik durumu değerlendirilerek şekillenmelidir.