Parameters of the flexor carpi radialis H-reflex were studied with an aim to establish the reference values of our laboratory. The files of the individuals with normal electrophysiological studies were reviewed to determine the H-reflex latency, conduction velocity, maximum amplitude, right-left H-reflex latency difference, H-M interlatency, Hmax/Mmax ratio, right-left maximum amplitude ratio and their relation with the physiological factors.Although we were unable to obtain the H-reflex during rest in the majority of the individuals (63.7%), the reflex was present in almost all subjects during the facilitation maneuver (95%). The maximum amplitude, Hmax/Mmax ratio, right-left amplitude ratio of the H-reflex were significantly increased during the facilitation maneuver compared to findings obtained at rest (p<0,05). Additionally, the right sided H-reflex amplitude was found to be significantly augmented compared to the left side (p<0,05) during facilitation. Significant differences were noted in the H-reflex parameters between male and female subjects both during rest and facilitation. H-reflex latency and the H-M interlatency on both sides were significantly prolonged in male subjects compared to females. Moreover, the M-response amplitudes were markedly augmented in males during the facilitation maneuver (p<0,05). At rest the M-response amplitudes on both sides were larger in males, reaching statistical significance only on the left side (p<0,05). During facilitation the H-reflex amplitudes and Hmax/Mmax ratio were significantly increased in female subjects (p<0,05). Multiple regression analysis revealed that the H-reflex latency showed a significant correlation both with arm length and age. While no relation was found between right-left H-reflex latency differences and age at rest, a significant correlation was apparent (r=0,256, p=0,025) on facilitation. The right-left H-reflex amplitude ratio was inversely correlated with age (r = -0,257, P=0,025). Similarly the H-reflex conduction velocity on both sides decreased with age (right: r=-0,506, p=0,004, left: r=-0,640, p=0,000) both during rest and facilitation.In conclusion it is important to determine the normal reference values for the H-reflex parameters in the assessment of both peripheral and central nervous system disorders. Moreover, in the evaluation of these disorders the most suitable methods and H-reflex parameters should be chosen. H-reflex parameters are affected by the facilitation maneuvers and the supraspinal influences should be taken into account, while performing these tests.

Laboratuarımızda normal değerlerin saptanması amacıyla fleksör karpi radiyalis kasından elde edilen H-refleks parametreleri incelendi. Elektrofizyolojik incelemesi normal olan bireylerin dosyaları taranarak, istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks latansı, iletim hızı, maksimum amplitüdü, sağ-sol H refleks latans farkı, H-M interlatansı, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı ve bu parametrelerin fizyolojik etkenlerle ilişkisi incelendi.Çalışmamızda H-refleksi istirahat sırasında bireylerin büyük bir çoğunluğunda (% 63,7) elde edilemezken fasilitasyon sırasında ise hemen hemen tüm bireylerde (% 95) elde edildi. H-refleks maksimum amplitüdü, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı fasilitasyon sırasında istirahate göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Ayrıca fasilitasyon sırasında sağ kolda H-refleks maksimum amplitüdü sol kola göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Kadın ve erkekler arasında istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks parametre değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı derecede farklar mevcuttu. Hem istirahat hem de fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks latansı, H-M interlatansı erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha uzundu. Ayrıca fasilitasyon sırasında her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri de erkeklerde daha büyüktü (p<0,05). İstirahat sırasında da her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri erkeklerde daha büyüktü fakat sadece sol tarafta istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks maksimum amplitüdleri ve Hmaks/Mmaks oranları kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Çoklu regresyon analizinde H-refleks latansının hem istirahat hemde fasilitasyon sırasında kol uzunluğu ve yaş ile anlamlı derecede bir pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Fasilitasyon sırasında sağ-sol H-refleks latans farkı ile yaş arasında anlamlı derecede (r=0,256, p=0,025) bir pozitif korelasyon varken istirahat sırasında ise benzer bir durum yoktu. Sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranları ile yaş arasında fasilitasyon sırasında anlamlı derecede (r=-0,257,P=0,025) bir negatif korelasyon vardı. İstirahat ve fasilitasyon sırasında sağ ve sol H-refleks iletim hızı ile yaş arasında anlamlı derecede bir negatif korelasyon (sağ: r=-0,506, p=0,004, sol: r=-0,640, p=0,000) mevcuttu. Sonuç olarak H-refleks parametrelerinin normal değer aralıklarının saptanması periferik ve santral sinir sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde önemlidir. Ayrıca bu hastalıklar değerlendirilirken uygun yöntem ve H-refleks parametreleri seçilmelidir. H-refleks parametre değerleri fasilitasyon manevralarından etkilenmektedir ve çalışmalarda supraspinal etkiler göz önünde bulundurulmalıdır.