In this study, sources, scavenging mechanisms and correlations of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), elemental carbon (EC) and organic carbon (OC) were examined in five fractional rain events. A manual home-made system was used so as to collect the rain samples in the Abant İzzet Baysal University Campus during the spring months (April and May). Semi-rural character of the sampling site and the dominant wind sector (WSW) have importance in discrimination of the local and long range transportation. Fractional rain samples were filtrated on quartz fiber filters. A punch from quartz fiber filter was used for EC-OC determinations in the Sunset Laboratory Thermal-Optical Analyzer (TOA) by using NIOSH 870 protocol. The particulate on the filter and filtrate were extracted and analyzed by High Pressure Liquid Chromatography (HPLC) in order to determine PAH concentrations. Except for Benzo(g,h,i)perylene (BghiP), 15 target PAH compounds that were defined as priority pollutants by United States Environmental Protection Agency (USEPA) were determined. Volume weighted mean concentrations (Cvwm) of the individual PAH species ranged from the method detection limit (MDL, 0.004 ng mL-1) to 3.18 ng mL-1 (Acy) in the dissolved phase and from the method detection limit (MDL, 0.11 ng mL-1) to 4.46 ng mL-1 (Fl) in the particulate phase. The average EC concentrations ranged from 8.73 ng mL-1 to 474 ng mL-1 whereas the average OC concentrations ranged from 287.5 ng mL-1 to 29.6 μg mL-1. Moreover, the EC, OC and PAH data obtained in this study were generally found to be higher than the literature values. The reasons of these high concentrations were examined through dust forecasts, back trajectory measurements, wind sector analysis, diagnostic ratios, correlations and factor analysis. The contribution by the secondary organic carbon (OCsec) to the OC concentration was also investigated. Factor analysis was applied by 64 samples and 14 PAHs (total of dissolved and particulate phases). Four factors which explained 75.3% of total variance were obtained. The first factor explaining 42.1% of the total variance accounted for the PAH compounds which were mostly indicated as the markers for traffic. The second factor included the PAHs originating from the coal and natural gas combustion. The PAH compounds originating from mixed combustion amd long range transportation constituted the third factor which explained 9.6 of the total variance. The last factor was highly loaded with PAHs (Chr and BaP) which were marker compounds of asphalt powder and gasoline evaporation.

Bu çalışmada, 5 yağmur olayında, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAHs), elemental karbon (EK) ve organik karbon (OK)'un kaynakları, süpürülme mekanizmaları ve korelasyonları incelenmiştir. İlkbahar ayları (Nisan ve Mayıs) boyunca Abant İzzet Baysal Üniversitesi kampüsünde yağmur örneklerini toplamak amacı ile manuel el yapımı bir sistem kullanılmıştır. Örnekleme bölgesinin yarı kırsal özelliği ve baskın rüzgar sektörü (Batı-güneybatı) yerel ve uzun mesafe taşınımın ayrımında önemlidir. Sıralı yağmur örnekleri kuars fiber filtreler üzerine süzülmüştür. Kuars fiber filtreden alınan kesitler Sunset laboratuvarı Termal Optik Analizöründe NIOSH 870 protokolü ile EK-OK tayinlerinde kullanılmıştır. PAH konsantrasyonlarını belirleyebilmek için filtredeki partikül madde ve süzüntü ekstraksiyon edilmiş ve Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi ile analizleri gerçekleştirilmiştir. Benzo(g,h,i)perilen haricinde, Amerikan Çevre Koruma Ajansı (USEPA) tarafından öncelikli kirleticiler olarak tanımlanan 15 PAH bileşiği belirlenmiştir. Her bir PAH bileşiğinin hacim ağırlıklı ortalaması (Cvwm) çözünmüş fazda metot algılama sınırı (MDL, 0.004 ng mL-1) ile 3,18 ng mL-1 (Acy) aralığında ve partikül fazında ise metot algılama sınırı (MDL, 0.11 ng mL-1) ile 4,46 ng mL-1 (Fl) aralığındadır. Ortalama EK derişimleri 8,73 ng mL-1 ve 474 ng mL-1 aralığındayken, ortalama OK derişimleri 287,5 ng mL-1 ve 29,6 μg mL-1 aralığındadır. Ayrıca bu çalışmada elde edilen EK, OK ve PAH verisi genellikle literatür değerlerinden yüksek bulunmuştur. Bu yüksek konsantrasyonların sebepleri toz tahminleri, geri yörünge ölçümleri, rüzgar sektör analizleri, diagnostik oranlar, korelasyonlar ve faktör analizi ile incelenmiştir. İkincil organik karbonun (OKikincil), OK üzerinde katkısı araştırılmıştır. Faktör analizi 64 örnek ve 14 PAH bileşiği (çözünmüş ve partikül fazların toplamı) için uygulanmıştır. Toplam varyansın %75,3'ünü açıklayan dört faktör elde edilmiştir. Toplam varyansın %42,1'ini açıklayan ilk faktör trafiğin iz bileşiklerinden oluşmaktadır. İkinci faktör, kömür ve doğalgaz yanması sonucu açığa çıkan PAH'ları içermektedir. Karışık yanma kaynaklı PAH bileşikleri ve uzun mesafe taşınım, toplam varyansın %9,6'sını açıklayan üçüncü faktörü oluşturmaktadır. Son faktör, asfalt tozu ve gazolin buharlaşması sonucu açığa çıkan PAH bileşiklerini (Chr ve BaP) içermektedir.