In this thesis, nitrogen monoxide (nitric oxide, NO) adsorption, storage andrelease properties of the local clinoptilolite-rich natural zeolite and its modified formswere investigated. The zeolite particles (75-150 ?m, 150-250 ?m) were prepared throughtreatment of the natural zeolite with NaCl and consecutively with aqueous metal (Co2+,Ag+, Cu2+, Fe3+) salt solutions under different conditions. The prepared zeolites werecharacterized in terms of particle size and morphology, density, mineral and elementalcomposition, dehydration behavior, porosity, surface area, and infrared spectroscopiccharacteristics. The total adsorption capacities of the zeolites for NO were calculatedfrom the breakthrough curves obtained at 30 oC on a dynamic adsorption system andfound to be in the range of 5.5-8.5 mmol/g. NO was adsorbed in the zeolites reversiblyand irreversibly. The total adsorption capacity was mainly contributed from theirreversible adsorption. The irreversible adsorption capacity was related to the type andamount of metal cation in the zeolite. The temperature-programmed desorption (TPD)profiles provided information about the desorption kinetics of the NO species formed onthe zeolite surface upon the adsorption. The bands detected in the DRIFTS spectra uponadmission of NO were assigned to reversibly and irreversibly adsorbed NO species. Theunmodified and iron-sorbed zeolites gained antibacterial activity against E. coli afterNO loading. The unmodified zeolite also exhibited antibacterial activity against B.subtilis after NO loading. The NO-loaded unmodified zeolite also exhibited completebactericidal activity upon contact with both bacteria cells. The unmodified and coppersorbedzeolites exhibited similar NO release kinetics.

Bu tezde, klinoptilolit bakımından zengin yerel doğal zeolitin ve değiştirilmişbiçimlerinin azot monoksit (azot oksit, NO) gazını adsorplama, depolama ve salmaözellikleri incelendi. Zeolit tanecikleri (75-150 ?m, 150-250 ?m), doğal zeolitin NaCl veardından metal (Co2+, Ag+, Cu2+, Fe3+) tuzlarının sulu çözeltileriyle işlenmesi yoluylahazırlandı. Hazırlanan zeolitler parçacık boyut ve morfoloji, yoğunluk, mineral vekimyasal bileşimi, su kaybetme davranışı, gözeneklilik, yüzey alanı ve kızıl ötesispektrometre özellikleri açısından karakterize edildi. Zeolitlerin toplam NO adsorplamakapasiteleri dinamik adsorpsiyon sisteminde 30 oC'de elde edilen adsorpsiyon kinetikeğrilerinden hesaplandı ve 5.5-8.5 mmol/g aralığında bulundu. NO gazı zeolitleretersinir ve tersinir olmayan biçimde adsorplandı. Toplam adsorplama kapasitesininbüyük bölümünü, tersinir olmayan biçimde adsorplanan miktar oluşturdu. Tersinirolmayan biçimde adsorplama kapasitesi zeolitin içerdiği metal katyonların türüne vemiktarına bağlı olarak değişti. Sıcaklık-kontrollü desorpsiyon (TPD) profilleri NOgazının zeolit yüzeyine adsorplanması sonucu oluşan NO bileşiklerinin desorplanmakinetikleri hakkında bilgi verdi. DRIFTS spektrumlarında NO gazının değişikbasınçlarda adsorplanması sırasında gözlenen bantlar, tersinir ve tersinir olmayanbiçimde adsorplanan NO bileşikleriyle açıklandı. Modifiye edilmemiş ve demirsorplanmışzeolitler NO yüklenikten sonra E. coli'ye karşı antibakteriyel aktivitegösterdiler. Modifiye edilmemiş zeolit NO yüklendikten sonra B. subtilis'e karşı daantibakteriyel etki gösterdi. NO yüklenmiş bu zeolit her iki bakteriye karşı bakterisidaletki gösterdi. Modifiye edilmemiş ve bakır-sorplanmış zeolitler benzer NO salım kinetiğisergiledi.