Anadolu'daki Erken Bizans Kiliselerinde Pastoforion

Aybüke Aleyna Sandıkçı

Makale detayları

Anadolu'daki Erken Bizans Kiliselerinde Pastoforion

Yazarlar:

Aybüke Aleyna Sandıkçı

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar:

Mimarlık Tarihi | Sanat Tarihi

Dergi:

ASSOS İnsan ve Toplum Bilimlerinde Araştırmalar Dergisi Vol.2 Issue 2, pp.83-99

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001353954

pISSN:

3023-638X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Bu çalışma, Anadoluda Erken Bizans Döneminde inşa edilmiş kiliselerde yer alan pastoforion adlı birimlerin mimari özellikleriyle ilişkili bir değerlendirmesini sunmayı hedeflemektedir. Bu birimler kilisenin merkezi apsisin iki yanında yer alan ve genellikle ökaristi ayini ile ilişkili kullanımları kabul edilmiş mekanlardır. Genellikle kare veya dikdörtgen planlı küçük boyutlu bu mekanlar kilise mimari şemasına dördüncü yüzyıl itibari katılmışlardır ve çeşitli eyaletlerin kilise binalarında görülürler. Ancak anlaşılan o ki her bölgede aynı anda ortaya çıkmamışlardır. Bu bağlamda Suriye, Ravenna, Yunanistan ve Anadoluda erken dönem örnekleri bilinir. Fakat imparatorluğun başkenti Konstantinopoliste ancak 10.yyda ortaya çıkarlar. Bu sebeple Anadolunun erken pastoforionları özellikle coğrafi olarak yakınlık içinde olduğu Suriye örnekleriyle ilişkili olmalıdır. Suriye kiliselerinin ayırt edici özelliği, kutsal alanı apsis ve iki yanındaki odalarla tasarlayan üçlü mimari kurgu olarak tanımlanır ve fazlaca örneği bilinir. Ayrıca bölgede odaların ökaristi haricinde vaftizhane ve martirion işlevleriyle kullanıldığı bilinmektedir. Anadoludaki erken dönemde kilise plan şemasına dahil edilmeleri, biçimlenişleri ve özellikle kanıtlanabilen vaftizhane kullanımları iki bölge arasında mimari pratiklerin aktarıldığını kanıtlar. Bu kanıya hizmet eden bir başka veri pastoforionlara sahip binaların Akdenizin kıyı şeridindeki yerleşimlerinde, Likya ve Pamphyliada daha az olmakla birlikte Ovalık Kilikya ve Dağlık Kilikya Isauria bölgesinde yoğunlaşmasıdır. Ancak mimari ve işlevsel aktarımların tümüyle uygulandığını söyleyemeyiz. Örneğin martirion işlevi Suriyeye kıyasla pek bilinmemektedir ve Kilikya kiliselerinde görüldüğü gibi farklı mimari biçimlenişlerle kendilerine has özellikler almışlardır.

 Bu çalışma, Anadoluda Erken Bizans Döneminde inşa edilmiş kiliselerde yer alan pastoforion adlı birimlerin mimari özellikleriyle ilişkili bir değerlendirmesini sunmayı hedeflemektedir. Bu birimler kilisenin merkezi apsisin iki yanında yer alan ve genellikle ökaristi ayini ile ilişkili kullanımları kabul edilmiş mekanlardır. Genellikle kare veya dikdörtgen planlı küçük boyutlu bu mekanlar kilise mimari şemasına dördüncü yüzyıl itibari katılmışlardır ve çeşitli eyaletlerin kilise binalarında görülürler. Ancak anlaşılan o ki her bölgede aynı anda ortaya çıkmamışlardır. Bu bağlamda Suriye, Ravenna, Yunanistan ve Anadoluda erken dönem örnekleri bilinir. Fakat imparatorluğun başkenti Konstantinopoliste ancak 10.yyda ortaya çıkarlar. Bu sebeple Anadolunun erken pastoforionları özellikle coğrafi olarak yakınlık içinde olduğu Suriye örnekleriyle ilişkili olmalıdır. Suriye kiliselerinin ayırt edici özelliği, kutsal alanı apsis ve iki yanındaki odalarla tasarlayan üçlü mimari kurgu olarak tanımlanır ve fazlaca örneği bilinir. Ayrıca bölgede odaların ökaristi haricinde vaftizhane ve martirion işlevleriyle kullanıldığı bilinmektedir. Anadoludaki erken dönemde kilise plan şemasına dahil edilmeleri, biçimlenişleri ve özellikle kanıtlanabilen vaftizhane kullanımları iki bölge arasında mimari pratiklerin aktarıldığını kanıtlar. Bu kanıya hizmet eden bir başka veri pastoforionlara sahip binaların Akdenizin kıyı şeridindeki yerleşimlerinde, Likya ve Pamphyliada daha az olmakla birlikte Ovalık Kilikya ve Dağlık Kilikya Isauria bölgesinde yoğunlaşmasıdır. Ancak mimari ve işlevsel aktarımların tümüyle uygulandığını söyleyemeyiz. Örneğin martirion işlevi Suriyeye kıyasla pek bilinmemektedir ve Kilikya kiliselerinde görüldüğü gibi farklı mimari biçimlenişlerle kendilerine has özellikler almışlardır.

 Bu çalışma, Anadoluda Erken Bizans Döneminde inşa edilmiş kiliselerde yer alan pastoforion adlı birimlerin mimari özellikleriyle ilişkili bir değerlendirmesini sunmayı hedeflemektedir. Bu birimler kilisenin merkezi apsisin iki yanında yer alan ve genellikle ökaristi ayini ile ilişkili kullanımları kabul edilmiş mekanlardır. Genellikle kare veya dikdörtgen planlı küçük boyutlu bu mekanlar kilise mimari şemasına dördüncü yüzyıl itibari katılmışlardır ve çeşitli eyaletlerin kilise binalarında görülürler. Ancak anlaşılan o ki her bölgede aynı anda ortaya çıkmamışlardır. Bu bağlamda Suriye, Ravenna, Yunanistan ve Anadoluda erken dönem örnekleri bilinir. Fakat imparatorluğun başkenti Konstantinopoliste ancak 10.yyda ortaya çıkarlar. Bu sebeple Anadolunun erken pastoforionları özellikle coğrafi olarak yakınlık içinde olduğu Suriye örnekleriyle ilişkili olmalıdır. Suriye kiliselerinin ayırt edici özelliği, kutsal alanı apsis ve iki yanındaki odalarla tasarlayan üçlü mimari kurgu olarak tanımlanır ve fazlaca örneği bilinir. Ayrıca bölgede odaların ökaristi haricinde vaftizhane ve martirion işlevleriyle kullanıldığı bilinmektedir. Anadoludaki erken dönemde kilise plan şemasına dahil edilmeleri, biçimlenişleri ve özellikle kanıtlanabilen vaftizhane kullanımları iki bölge arasında mimari pratiklerin aktarıldığını kanıtlar. Bu kanıya hizmet eden bir başka veri pastoforionlara sahip binaların Akdenizin kıyı şeridindeki yerleşimlerinde, Likya ve Pamphyliada daha az olmakla birlikte Ovalık Kilikya ve Dağlık Kilikya Isauria bölgesinde yoğunlaşmasıdır. Ancak mimari ve işlevsel aktarımların tümüyle uygulandığını söyleyemeyiz. Örneğin martirion işlevi Suriyeye kıyasla pek bilinmemektedir ve Kilikya kiliselerinde görüldüğü gibi farklı mimari biçimlenişlerle kendilerine has özellikler almışlardır.

 Bu çalışma, Anadoluda Erken Bizans Döneminde inşa edilmiş kiliselerde yer alan pastoforion adlı birimlerin mimari özellikleriyle ilişkili bir değerlendirmesini sunmayı hedeflemektedir. Bu birimler kilisenin merkezi apsisin iki yanında yer alan ve genellikle ökaristi ayini ile ilişkili kullanımları kabul edilmiş mekanlardır. Genellikle kare veya dikdörtgen planlı küçük boyutlu bu mekanlar kilise mimari şemasına dördüncü yüzyıl itibari katılmışlardır ve çeşitli eyaletlerin kilise binalarında görülürler. Ancak anlaşılan o ki her bölgede aynı anda ortaya çıkmamışlardır. Bu bağlamda Suriye, Ravenna, Yunanistan ve Anadoluda erken dönem örnekleri bilinir. Fakat imparatorluğun başkenti Konstantinopoliste ancak 10.yyda ortaya çıkarlar. Bu sebeple Anadolunun erken pastoforionları özellikle coğrafi olarak yakınlık içinde olduğu Suriye örnekleriyle ilişkili olmalıdır. Suriye kiliselerinin ayırt edici özelliği, kutsal alanı apsis ve iki yanındaki odalarla tasarlayan üçlü mimari kurgu olarak tanımlanır ve fazlaca örneği bilinir. Ayrıca bölgede odaların ökaristi haricinde vaftizhane ve martirion işlevleriyle kullanıldığı bilinmektedir. Anadoludaki erken dönemde kilise plan şemasına dahil edilmeleri, biçimlenişleri ve özellikle kanıtlanabilen vaftizhane kullanımları iki bölge arasında mimari pratiklerin aktarıldığını kanıtlar. Bu kanıya hizmet eden bir başka veri pastoforionlara sahip binaların Akdenizin kıyı şeridindeki yerleşimlerinde, Likya ve Pamphyliada daha az olmakla birlikte Ovalık Kilikya ve Dağlık Kilikya Isauria bölgesinde yoğunlaşmasıdır. Ancak mimari ve işlevsel aktarımların tümüyle uygulandığını söyleyemeyiz. Örneğin martirion işlevi Suriyeye kıyasla pek bilinmemektedir ve Kilikya kiliselerinde görüldüğü gibi farklı mimari biçimlenişlerle kendilerine has özellikler almışlardır.

Makale detayları

Anadolu'daki Erken Bizans Kiliselerinde Pastoforion

Yazarlar:

Aybüke Aleyna Sandıkçı

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar:

Mimarlık Tarihi | Sanat Tarihi

Dergi:

ASSOS İnsan ve Toplum Bilimlerinde Araştırmalar Dergisi Vol.2 Issue 2, pp.83-99

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001353954

pISSN:

3023-638X

Pastoforion

Prothesis

Diakonikon

Bizans Mimarisi

Anadolu

Sayı

Makale detayları

Anadolu'daki Erken Bizans Kiliselerinde Pastoforion

Yazarlar: Aybüke Aleyna Sandıkçı

Yayıncı: Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar: Mimarlık Tarihi | Sanat Tarihi

Dergi: ASSOS İnsan ve Toplum Bilimlerinde Araştırmalar Dergisi Vol.2 Issue 2, pp.83-99

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2025

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001353954

pISSN: 3023-638X

Pastoforion

Prothesis

Diakonikon

Bizans Mimarisi

Anadolu

Sayı

Yazarlar:

Aybüke Aleyna Sandıkçı

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar:

Mimarlık Tarihi | Sanat Tarihi

Dergi:

ASSOS İnsan ve Toplum Bilimlerinde Araştırmalar Dergisi Vol.2 Issue 2, pp.83-99

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001353954

pISSN:

3023-638X