Müneccimbaşı Ahmed Dede'nin Mütâlaa Âdâbına Dair Feyzu'l-Harem Adlı Risâlesinin İnceleme ve Tahkiki

Hüseyin ÖRS

Makale detayları

Müneccimbaşı Ahmed Dede'nin Mütâlaa Âdâbına Dair Feyzu'l-Harem Adlı Risâlesinin İnceleme ve Tahkiki

Yazarlar:

Hüseyin ÖRS

Yayıncı:

Hacıveyiszade İlim ve Kültür Vakfı

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Tahkik Journal of Critical Editions of Islamic Manuscripts 2020 Vol.3 Issue 1, pp.41-120

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000606002

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2459-1815

Özet:

 

In this study, the science of private reading (mutala‘a) which was put into the form of a science in a relatively late period, and prominent Ottoman scholar Müneccimbaşı Ahmed Dede (d.1113/1702) as its founding figure have been analyzed. Müneccimbaşı, who is mostly known as historian, has many works on intellectual and linguistic studies and is known as a great scholar who brings innovations to his disciplines. Müneccimbaşı was aware of the importance of the mutala‘a, which can
be expressed as the basis of deep reading and which is based on the word-meaning relationship. While researching the life and works of Müneccimbaşı, the manuscript copies of his works were examined one by one and their chronology was has been created. It is also examined the concept of mutalaa and the treatises that were written in this field before Müneccimbaşı. In the last part, the treatise of the Müneccimbaşı was introduced briefly and the text of the critical edition, which was formed based on four manuscript copies, has been added at the end.

 

İslam medeniyeti tarihinde ortaya çıkan ilimlerden bir kısmı belli kurucu imamlara atfedilirken bazıları ise atfedilmez. Bu çalışmada görece geç bir dönemde bir ilim dalı formuna sokulan mütâlaa ilmi ile onun kurucu figürü olarak Müneccimbaşı Ahmed Dede ele alınmaktadır. Daha çok tarihçi kimliği ile bilinen Müneccimbaşı’nın aklî ve dil ilimlerine dair birçok eseri bulunmakta ve ilgilendiği ilim dallarına yenilikler getiren muhakkik bir âlim olarak bilinmektedir. Derin incelemelerde bulunmanın esasları olarak da ifade edilebilen ve lafız-mâna ilişkisi üzerine kurulu olan mütâlaanın öneminin bilincinde olan Müneccimbaşı, Mekke’de sürgünde iken 1102/1691 yılında Feyżü’l-Harem adlı risâlesi ile bu ilmi gerçek anlamda kurmuştur. Müneccimbaşı bu risâlesinde İslam eğitim tarihinin hocadan ve kitaptan ilim öğrenme yollarından ikincisi olan kitaptan bilgi alma yolunun temel koşulları ve yöntemini incelemektedir. Böylece bir hoca vasıtasıyla olmasa dahi bilginin sağlıklı bir şekilde kitaplardan nasıl çıkartılacağı, nasıl bir yöntem takip edileceği, hangi noktalara dikkat edileceği, karşılaşılabilecek muhtemel hatalar ve bunların çözümleri, bilginin meleke hâline getirilmesi için neler yapılması gerektiği gibi birçok noktayı aydınlatmaktadır. Bu anlamda ilim talipleri için rehber bir kitap olarak vasıflandırılabilecek bir eser hazırlamıştır.

Makale detayları

Müneccimbaşı Ahmed Dede'nin Mütâlaa Âdâbına Dair Feyzu'l-Harem Adlı Risâlesinin İnceleme ve Tahkiki

Yazarlar: Hüseyin ÖRS

Yayıncı: Hacıveyiszade İlim ve Kültür Vakfı

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Tahkik Journal of Critical Editions of Islamic Manuscripts 2020 Vol.3 Issue 1, pp.41-120

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000606002

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2459-1815

Sayı

Yazarlar:

Hüseyin ÖRS

Yayıncı:

Hacıveyiszade İlim ve Kültür Vakfı

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Tahkik Journal of Critical Editions of Islamic Manuscripts 2020 Vol.3 Issue 1, pp.41-120

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000606002

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2459-1815