16. Yüzyılın Sonlarında Balkanlarda Bir Maden İşletmesi: Kamengrad Demir Madeni

Mehtap ÇELİK

Makale detayları

16. Yüzyılın Sonlarında Balkanlarda Bir Maden İşletmesi: Kamengrad Demir Madeni

Yazarlar:

Mehtap ÇELİK

Yayıncı:

Serkan YAZICI

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Vakanuvis - International Journal of Historical Researches 2020 Vol.5 Issue 2, pp.587-610

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000677734

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2636-7777

pISSN:

2149-9535

Özet:

 

In this paper, the form of organization and management of iron facilities that were among the important resources of revenue for the Ottoman state treasury is aimed to be elaborated by focusing on a micro-scale geography. The number of studies concentrating on the issue of mining facilities is very limited amongst the studies focusing on the Ottoman economic history and conducted for the classical era. Hence, this study is important as a contribution to the Ottoman financial and administrative history.
It is observed that the Ottoman Empire turning into an important power in the Anatolia and Balkans during the era of Fatih Sultan Mehmet captured almost all of the mining sites in these territories as it facilitated self-sufficiency policy of the Empire in terms of both financial and military concerns, and consequently tried to improve the legal status of mining sites by continuously issuing mining code of laws (kanunnâme) starting from the beginning of the classical era in order to keep the mining facilities under control and to prevent disruption in production.
After its conquest of Balkans, the Ottoman Empire assigned a great deal of importance to mines, and started to operate idle mines by taking the necessary steps. As it is known, Balkans was a region of rich silver, iron and copper ores. There were rich mines of iron in Bosnia, where the case study area is located, in addition to gold and silver mines. And one of these mines was Kamengrad iron mine that was put into operation towards the end of the 16th century.
Kamengrad iron mine providing one of the important raw materials required in the Ottoman manufacturing system industry was operated under the control and auspices of the state as it was used for military purposes. The Empire acting sensitively in the protection of both the mines and reâyâ (the Ottoman subject class composed of mainly peasants and farmers) working in these mines took all the necessary precautions in order to sustain the production of iron in this mine without any interruption, and by doing so, tried to meet, in general, the army’s, and in particular nearby castles’ demand for cannonball ammunition.

 

Bu makalede, Osmanlı maliyesinin en önemli gelir kaynaklarından birisi olan maden işletmelerin örgütlenme ve yönetim biçiminin mikro düzeyde bir örnekle irdelenmesi amaçlanmaktadır. Osmanlı iktisat tarihi üzerine yapılan çalışmalarda, klasik dönemde madenler üzerine yapılan araştırmalar oldukça azdır. Bu nedenle araştırmamız, Osmanlı malî ve idarî tarihine katkı sağlaması açısından oldukça önemlidir.
Fatih döneminde Anadolu ve Balkanlarda önemli bir güç haline gelen Osmanlı devletinin, bu bölgelerde bulunan maden ocaklarını neredeyse tamamıyla ele geçirerek hem malî hem de askerî açıdan kendi kendine yeterlilik politikasına da yön verebildiği ve maden ocaklarının işleyişini kontrol altından tutup, üretimin aksamaması için klasik dönemin başlarından itibaren sürekli maden kanunnameleri yayınlayarak, madenlerin hukukî statüsünü sağlamlaştırmaya çalıştığı görülmektedir.
Balkanların fethinden sonra Osmanlı devleti maden ocaklarına büyük önem vermiş, atıl olan madenlerde gerekli düzenlemeleri yaparak işletmeye başlamıştır. Bilindiği gibi Balkanlar, gümüş, demir ve bakır maden yatakları bakımından zengin bir bölgeydi. Çalışmamıza konu olan maden işletmesinin bulunduğu Bosna’da altın ve gümüş madenlerinin yanında oldukça verimli demir madenleri de bulunmaktaydı. İşte bunlardan birisi de 16. yüzyılın sonlarına doğru işletmeye açılan Kamengrad demir madenidir.
Osmanlı askerî sanayisinin ihtiyaç duyduğu önemli hammaddelerden birisini sağlayan Kamengrad demir madeni askerî amaçlarla kullanıldığından devlet yardımı ve denetimi altında işletilmiştir. Madenin ve aynı zamanda maden reâyâsının korunmasında da son derece hassas davranan devlet, bu maden ocağında üretimin aksamadan devam etmesi için gerekli bütün önlemleri almış ve böylece genelde ordunun özelde ise etraftaki kalelerin top mermisi mühimmatını sağlamaya çalışmıştır.

Makale detayları

16. Yüzyılın Sonlarında Balkanlarda Bir Maden İşletmesi: Kamengrad Demir Madeni

Yazarlar: Mehtap ÇELİK

Yayıncı: Serkan YAZICI

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: Vakanuvis - International Journal of Historical Researches 2020 Vol.5 Issue 2, pp.587-610

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000677734

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2636-7777

pISSN: 2149-9535

Sayı

Yazarlar:

Mehtap ÇELİK

Yayıncı:

Serkan YAZICI

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Vakanuvis - International Journal of Historical Researches 2020 Vol.5 Issue 2, pp.587-610

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000677734

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2636-7777

pISSN:

2149-9535