Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Tekstil Alanında Kullanımları

Levent TUTANÇ; Derya CANSIZ; Ebru EMEKLİ ALTURFAN; Ata ALTURFAN

Makale detayları

Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Tekstil Alanında Kullanımları

Yazarlar:

Levent TUTANÇ | Derya CANSIZ | Ebru EMEKLİ ALTURFAN | Ata ALTURFAN

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Hastalıklar

Dergi:

Experimed 2021 Vol.11 Issue 2, pp.130-139

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000428915

eISSN:

2667-5846

Özet:

 

In  recent  years,  man-made  compounds  referred  to  as  endocrine  disrupting chemicals (EDC) have attracted the attention of the sci-entific  world.  These  chemicals  can  change  the  development  and  function  of  the  endocrine  system,  and  affect  the  binding,  trans-port,  production,  and  removal  of  hormones  from  the  body.  Most  of  the  studies  conducted  so  far  have  focused  on  the  carcinogen-ic  effects  of  EDCs  and  their  effects  on  the  reproductive  system  of  fish and mammals. According to the US Environmental Protection Agency (EPA), EDCs with the ability to mimic hormones are defined as exogenous agents that can interfere with the production, secre-tion,  transport,  binding,  metabolism,  or  elimination  of  hormones  in  the  body  responsible  for  the  maintenance  of  homeostasis  and  regulation  of  developmental  processes.  Therefore,  the  endocrine  system  is  mostly  affected  by  these  exogenous  chemicals.  Endo-crine disruptors can be stored in adipose tissues. For this reason, it is essential to make strict rules to minimize the effects of EDCs on the  environment  and  public  health.  Humans  and  animals  can  be  exposed to EDCs in many ways in daily life.  The negative effects of EDCs on health have been revealed in many studies in literature. In a global world where science and technol-ogy are advancing so rapidly, it seems nearly impossible not to be contaminated with these chemicals. In this review, after giving information about the effects of bisphe-nol  A  and  phthalates,  the  most  common  EDCs  bisphenol  A  and  phthalates used in textile products will be mentioned.

 


Son yıllarda endokrin bozucu kimyasallar (EBK) olarak adlandırılan ve insan yapımı olan bileşikler bilim dünyasında dikkatleri üzerine çekmektedir.  Bu  kimyasallar  endokrin  sistemin  gelişimini  ve  fonk-siyonunu değiştirebilmekte, hormonların bağlanma, taşınma, üre-tim  ve  vücuttan  uzaklaştırılmaları  üzerine  etki  etmektedir.  Şu  ana  kadar yapılan bilimsel çalışmaların çoğu EBK’ların kanserojen etki-lerine, balıkların ve memelilerin üreme sistemlerine olan etkilerine odaklanmıştır.  Amerika  Birleşik  Devletleri  Çevre  Koruma  Ajansı'na  (EPA)  göre  hormon  taklit  edebilme  özelliği  olan  EBK'lar,  homeos-tazın  devamından  ve  gelişim  ile  ilgili  süreçlerin  regülasyonundan  sorumlu olan hormonların üretimine, salgılanmasına, taşınmasına, bağlanmasına,  metabolizmasına  ya  da  eliminasyonuna  müdaha-le  edebilen  dışsal  ajanlar  olarak  tanımlanmaktadır.  Dolayısıyla  bu  eksojen  kimyasallardan  en  fazla  endokrin  sistem  etkilenmektedir.  Endokrin bozucular, hücrenin yağ dokusunda depolanabilirler. Bu sebeple EBK’ların çevre ve toplum sağlığı üzerindeki etkilerini mi-nimuma  indirmek  adına  sıkı  önlemlerin  alınması  gerekmektedir.  İnsanlar ve hayvanlar EBK’lara günlük hayatta pek çok yol ile maruz kalabilmektedir.  İnsanların  maruz  kaldığı  yollardan  biri  de  tekstil  ürünlerinde bulunan EBK’lardır. EBK’ların  sağlık  üzerindeki  olumsuz  etkileri  literatürdeki  birçok  araştırmada  gözler  önüne  serilmiştir.  Bilim  ve  teknolojinin  bu  ka-dar  hızlı  ilerlediği  bir  çağda  bugüne  kadar  varlığı  tespit  edilen  ve  henüz tespit edilmemiş olan bu kimyasallarla kontamine olmamak imkansız gibi görünmektedir. Bu derlemede en yaygın EBK’lardan bisfenol A ve fitalatların etkileri hakkında bilgi verildikten sonra tekstil ürünlerinde belirlenen bis-fenol A ve fitalatlardan bahsedilecektir.

.

Makale detayları

Endokrin Bozucu Kimyasallar ve Tekstil Alanında Kullanımları

Yazarlar: Levent TUTANÇ | Derya CANSIZ | Ebru EMEKLİ ALTURFAN | Ata ALTURFAN

Yayıncı: Istanbul University

Ana Başlıklar: Hastalıklar

Dergi: Experimed 2021 Vol.11 Issue 2, pp.130-139

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000428915

eISSN: 2667-5846

Sayı

Yazarlar:

Levent TUTANÇ | Derya CANSIZ | Ebru EMEKLİ ALTURFAN | Ata ALTURFAN

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Hastalıklar

Dergi:

Experimed 2021 Vol.11 Issue 2, pp.130-139

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000428915

eISSN:

2667-5846