Kırgızca ve Hakasçada +(A)y- İsimden Fiil Yapım Eki Üzerine

N.A.

Makale detayları

Kırgızca ve Hakasçada +(A)y- İsimden Fiil Yapım Eki Üzerine

Yazarlar:

N.A.

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı)

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.271-280

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001312043

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Türk lehçelerinin tarihî dönemleri ile ilgili yapılan gramer çalışmalarının yanı sıra, günümüz Türk lehçeleri arasında yapılan karşılaştırmalı çalışmalar da çağdaş Türk lehçelerini daha iyi öğrenmek, lehçeler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları daha iyi anlamak açısından olduğu gibi tarihî lehçeleri anlamak bakımından da büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bir isimden fiil yapım eki olan Ay- ekinin tarihi seyri ve günümüzde Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım şekilleri ele alınmakla birlikte diğer çağdaş Türk lehçelerinden de ek ile ilgili örneklere yer verilmiştir. Ek, Eski Türkçede ek d-, ad, ed- biçiminde olup olma, başkalaşma, esas kelimenin gösterdiği anlama dönüşme anlamlarında geçişsiz fiiller türetmektedir. Günümüzde ise çağdaş Türk lehçelerinin birçoğunda hâlâ kullanılmaya devam edilmektedir. Karşılaştırdığımız iki lehçede de tasvir fiilleri, hareket, durum ve nitelik bildiren geçişsiz fiiller yapmakta ve fiillere bir şekle girmek, bir tarafa meyletmek anlamlarını kazandırdığı görülmektedir. Kırgızcada ünlü uyumuna bağlı olarak diğer bütün eklerde olduğu gibi ekin yuvarlak ünlülü şekilleri de gelişmiştir. Hakasçada ise ekin yuvarlak ünlülü varyantları bulunmamaktadır. Bu makalenin temel amacı Eski Türkçeden beri kullanılagelen Ay- isimden fiil yapım ekinin günümüz Türk lehçelerinden kimi Türkologlarca aynı lehçe grubunda kimilerince de ayrı lehçe grubu içerisinde kabul edilen Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım alanlarını, benzerlik ve farklılıklarını tespit etmek ve iki lehçe arasındaki ilişkiyi Eski Türkçeyi de dikkate alarak ortaya koymaktır.

 Türk lehçelerinin tarihî dönemleri ile ilgili yapılan gramer çalışmalarının yanı sıra, günümüz Türk lehçeleri arasında yapılan karşılaştırmalı çalışmalar da çağdaş Türk lehçelerini daha iyi öğrenmek, lehçeler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları daha iyi anlamak açısından olduğu gibi tarihî lehçeleri anlamak bakımından da büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bir isimden fiil yapım eki olan Ay- ekinin tarihi seyri ve günümüzde Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım şekilleri ele alınmakla birlikte diğer çağdaş Türk lehçelerinden de ek ile ilgili örneklere yer verilmiştir. Ek, Eski Türkçede ek d-, ad, ed- biçiminde olup olma, başkalaşma, esas kelimenin gösterdiği anlama dönüşme anlamlarında geçişsiz fiiller türetmektedir. Günümüzde ise çağdaş Türk lehçelerinin birçoğunda hâlâ kullanılmaya devam edilmektedir. Karşılaştırdığımız iki lehçede de tasvir fiilleri, hareket, durum ve nitelik bildiren geçişsiz fiiller yapmakta ve fiillere bir şekle girmek, bir tarafa meyletmek anlamlarını kazandırdığı görülmektedir. Kırgızcada ünlü uyumuna bağlı olarak diğer bütün eklerde olduğu gibi ekin yuvarlak ünlülü şekilleri de gelişmiştir. Hakasçada ise ekin yuvarlak ünlülü varyantları bulunmamaktadır. Bu makalenin temel amacı Eski Türkçeden beri kullanılagelen Ay- isimden fiil yapım ekinin günümüz Türk lehçelerinden kimi Türkologlarca aynı lehçe grubunda kimilerince de ayrı lehçe grubu içerisinde kabul edilen Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım alanlarını, benzerlik ve farklılıklarını tespit etmek ve iki lehçe arasındaki ilişkiyi Eski Türkçeyi de dikkate alarak ortaya koymaktır.

 Türk lehçelerinin tarihî dönemleri ile ilgili yapılan gramer çalışmalarının yanı sıra, günümüz Türk lehçeleri arasında yapılan karşılaştırmalı çalışmalar da çağdaş Türk lehçelerini daha iyi öğrenmek, lehçeler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları daha iyi anlamak açısından olduğu gibi tarihî lehçeleri anlamak bakımından da büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bir isimden fiil yapım eki olan Ay- ekinin tarihi seyri ve günümüzde Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım şekilleri ele alınmakla birlikte diğer çağdaş Türk lehçelerinden de ek ile ilgili örneklere yer verilmiştir. Ek, Eski Türkçede ek d-, ad, ed- biçiminde olup olma, başkalaşma, esas kelimenin gösterdiği anlama dönüşme anlamlarında geçişsiz fiiller türetmektedir. Günümüzde ise çağdaş Türk lehçelerinin birçoğunda hâlâ kullanılmaya devam edilmektedir. Karşılaştırdığımız iki lehçede de tasvir fiilleri, hareket, durum ve nitelik bildiren geçişsiz fiiller yapmakta ve fiillere bir şekle girmek, bir tarafa meyletmek anlamlarını kazandırdığı görülmektedir. Kırgızcada ünlü uyumuna bağlı olarak diğer bütün eklerde olduğu gibi ekin yuvarlak ünlülü şekilleri de gelişmiştir. Hakasçada ise ekin yuvarlak ünlülü varyantları bulunmamaktadır. Bu makalenin temel amacı Eski Türkçeden beri kullanılagelen Ay- isimden fiil yapım ekinin günümüz Türk lehçelerinden kimi Türkologlarca aynı lehçe grubunda kimilerince de ayrı lehçe grubu içerisinde kabul edilen Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım alanlarını, benzerlik ve farklılıklarını tespit etmek ve iki lehçe arasındaki ilişkiyi Eski Türkçeyi de dikkate alarak ortaya koymaktır.

 Türk lehçelerinin tarihî dönemleri ile ilgili yapılan gramer çalışmalarının yanı sıra, günümüz Türk lehçeleri arasında yapılan karşılaştırmalı çalışmalar da çağdaş Türk lehçelerini daha iyi öğrenmek, lehçeler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları daha iyi anlamak açısından olduğu gibi tarihî lehçeleri anlamak bakımından da büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bir isimden fiil yapım eki olan Ay- ekinin tarihi seyri ve günümüzde Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım şekilleri ele alınmakla birlikte diğer çağdaş Türk lehçelerinden de ek ile ilgili örneklere yer verilmiştir. Ek, Eski Türkçede ek d-, ad, ed- biçiminde olup olma, başkalaşma, esas kelimenin gösterdiği anlama dönüşme anlamlarında geçişsiz fiiller türetmektedir. Günümüzde ise çağdaş Türk lehçelerinin birçoğunda hâlâ kullanılmaya devam edilmektedir. Karşılaştırdığımız iki lehçede de tasvir fiilleri, hareket, durum ve nitelik bildiren geçişsiz fiiller yapmakta ve fiillere bir şekle girmek, bir tarafa meyletmek anlamlarını kazandırdığı görülmektedir. Kırgızcada ünlü uyumuna bağlı olarak diğer bütün eklerde olduğu gibi ekin yuvarlak ünlülü şekilleri de gelişmiştir. Hakasçada ise ekin yuvarlak ünlülü varyantları bulunmamaktadır. Bu makalenin temel amacı Eski Türkçeden beri kullanılagelen Ay- isimden fiil yapım ekinin günümüz Türk lehçelerinden kimi Türkologlarca aynı lehçe grubunda kimilerince de ayrı lehçe grubu içerisinde kabul edilen Kırgızca ve Hakasçadaki kullanım alanlarını, benzerlik ve farklılıklarını tespit etmek ve iki lehçe arasındaki ilişkiyi Eski Türkçeyi de dikkate alarak ortaya koymaktır.

Makale detayları

Kırgızca ve Hakasçada +(A)y- İsimden Fiil Yapım Eki Üzerine

Yazarlar: N.A.

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı)

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.271-280

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 2/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001312043

pISSN: 2148-7782

Eski Türkçe

Kırgızca

Hakasça

isimden fiil yapım eki

lehçe

Sayı

Yazarlar:

N.A.

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Eski Türk Dili (Orhun | Uygur | Karahanlı)

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.271-280

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001312043

pISSN:

2148-7782