ER TÖŞTÜK VE COODARBEŞİM DESTANLARINDA KULLANILAN CELMOGUZ MOTİFİ ÜZERİNE

Cıldız ALİMOVA

Makale detayları

ER TÖŞTÜK VE COODARBEŞİM DESTANLARINDA KULLANILAN CELMOGUZ MOTİFİ ÜZERİNE

Yazarlar:

Cıldız ALİMOVA

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2015 Issue 39, pp.7-14

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657835

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 

Motives in Kyrgyz epic works like Manas, Semetey, Seytek, Er Toshtuk, Zhoodarbeshim, Kurmanbek, Seyitbek, Shyrdakbek, Zhanysh Bayish, Er Tabyldy, Zhanyl Myrza and Maid Dariyka have always been the subject of interest and researches. In Kyrgyz epic works\dastans heroes are gifted with incredible power, horse, arms and clothings. In other words, from the beginning till the end of the story we may witness mightiness of every single thing. The heroes in the epic works always face with obstacles and struggle with enemies, who possess incredibly tremendous power and are not easily killed, and represented by giants or heroes or even by beasts.The second part of the epic Er Toshtuk represents the epic Zhoodarbeshim. Zhoodarbeshim epic also plays a unique role in the Kyrgyz epic tradition like famous trilogies Manas and Kurmanbek. In this circle Zhoodarbeshim accomplishes his father’s deeds and goes for a long adventurous trip. However, Er Toshtuk takes a long journey into the underworld, but Zhoodarbeshim goes on a trip to the mysterious world. At the end of the epic, both warriors safely return to their motherlands after the severe struggle with their enemies.In this article the main attention is paid to the character of Zhelmoguz who plays an important role in both epics. The differences and similarities of the variants were given on the basis of the thorough comparative analysis of the episodes.

 


Manas, Semetey, Seytek, Er Töştük, Coodarbeşim, Kurmanbek, Seyitbek, Şırdakbek, Canış Bayış, Er Tabıldı, Canıl Mırza, Kız Darıyka gibi daha birçok Kırgız destanı, bünyesinde bulundurduğu zengin motifleri ile her zaman araştırma konusu halindedir. Konusu kahramanlık olan Kırgız destanlarında genellikle kahraman olağanüstü güce, ata, silaha elbiseye sahiptir. Başka bir deyişle, destanın başından sonuna kadar olağanüstülük seyredilir. Bu tür olağanüstü kahramanların karşılaştığı engeller veya mücadele ettiği düşmanları da kolay kolay öldürülmeyen olağanüstü güce sahip olan ya kahramandır ya devdir ya da başka bir dünyaya ait yaratıktır. Kırgız destan ve masallarındageçen Celmoguz da kahramanın karşılaştığı farklı âleme ait ve olağanüstügüce sahip bir karakterdir.Manas, Kurmanbek gibi birden fazla daireden oluşan Er Töştük’ün ikinci halkasınıCoodarbeşim Destanı teşkil etmektedir. Bu dairede, baba Er Töştük’ün birzamanlar yapamadığı işleri oğlu Coodarbeşim yapmaktadır. O da babası gibi uzun yolculuğa çıkar. Ancak Er Töştük’ün yolculuğu yer altı dünyasında geçerken Coodarbeşim ise bilinmeyen gizemli diyarlarda yolculuk yapar. Destanın sonunda iki kahraman da çeşitli düşmanlarla mücadele ederek uzun yıllar sonra doğduğu yere döner.Bu çalışmada, her iki destanda karşılaşılan ve her ikisinde de önemli bir yeresahip olan Celmoguz motifi üzerinde durulacak ve Celmoguz tipinin iki destandaki rolü değerlendirilecektir. Ayrıca Celmoguz’un destan ve varyantlara göre özellikleri ile farklılıkları tespit edilecektir.

.

Makale detayları

ER TÖŞTÜK VE COODARBEŞİM DESTANLARINDA KULLANILAN CELMOGUZ MOTİFİ ÜZERİNE

Yazarlar: Cıldız ALİMOVA

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2015 Issue 39, pp.7-14

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657835

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Cıldız ALİMOVA

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2015 Issue 39, pp.7-14

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657835

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077