Erzurum ve Çevresindeki Urartu Yazıtlarının Tarihi Açıdan Değerlendirilmesi

Alpaslan CEYLAN; Yavuz GÜNAŞDI

Makale detayları

Erzurum ve Çevresindeki Urartu Yazıtlarının Tarihi Açıdan Değerlendirilmesi

Yazarlar:

Alpaslan CEYLAN | Yavuz GÜNAŞDI

Yayıncı:

Hakan YILMAZ

Dergi:

Academic Journal of History and Idea 2017 Vol.4 Issue 13, pp.313-350

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000877504

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2148-2292

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


            Erzurum and its surroundings have been inhabited
since the earliest periods of history. Among the factors which make Erzurum
important can be ranked as historical and natural routes, water resources,
fertile pastures for livestock farming, and factors such as extensive
agricultural areas. Excavations and researches made in the region, have made
important contributions in terms of illuminating the history of the region.
Excavation of Sos Höyük is very important in terms of determining the
stratigraphy of the region. In the region, the domination of Hayaşalı from BC.
II. and the kingdom of Diauehi from B.C. I. 
can be seen in the first millennium B.C. I. we see the Urartians
fighting with the Kingdom of Diauehi and take them under their sovereignty. The
Hasankale inscription, Delibaba inscription, Yazılıtaş inscription and Süngütaş
(Zivin) inscription which was built during the reign of Urartian king Menua (810-786
BC), Sarıkamış and Hanak inscriptions belonging to Argisti I period (786-764
BC) and Avnik inscription belonging to Sarduri II period (764-734 BC) contain
important information regarding the history of the region. We see that
scientists have different opinions about the localization of the country and the
city names in the inscriptions. Among the names of countries and cities
mentioned above in the inscriptions; there are important centers such as
Šešetin Country, Baltulhi Country, Haldiriu Country, Etuini Country, Ahuriani
City, Aštuhini City, Šašilu City, Utuha City, Zua City, Qa [ ] City. We have
been conducting historical and archaeological researches since 1998. In the
light of these investigations and inscriptions Erzurum and its surroundings especially
around B.C. II. it is understood that many centers such as castle and
settlement areas belong to the Kingdom of Diauehi. When the identified
archaeological centers are examined from the architectural standpoint, a
different architectural antagonism emerges rather than the Urartian
architecture. The mentioning of Argişti I, the kingdom of Diauehi, about
vandalised 105 fortresses and 453 cities,. after destroying the city of kingdom
Zia also reflects the importance of Diauehi. This information is important to
show how many fortresses and settlements Diauehi has. In this study, in the
light of the inscriptions, the ancient history of the region will be examined
in more detail.

.

 


Erzurum ve çevresi tarihin en eski
devirlerinden itibaren yerleşim görmüştür. Erzurum’u önemli kılan hususlar
arasında tarihi ve doğal yolları, su kaynakları, hayvancılık için verimli
otlakları ve geniş tarım alanları gibi faktörler yer almaktadır. Bölgede
yapılan kazı ve araştırmalar, bölge tarihinin aydınlatılması açısından önemli
katkılar sağlamıştır.  Bölgenin
stratigrafisini belirlemesi açısından Sos Höyük kazıları oldukça önem arz
etmektedir. Bölgede, M.Ö. II. binden itibaren Hayaşalıların ve M.Ö. I. binde
ise Diauehi Krallığının hâkimiyeti görülmektedir. M.Ö. I. binyılda Urartuların,
Diauehi Krallığı ile mücadelelerini ve onları hâkimiyet altına aldıklarını
görmekteyiz. Urartu kralı Menua (M.Ö. 810-786) döneminde inşa ettirilen
Hasankale Yazıtı, Delibaba Yazıtı, Yazılıtaş Yazıtı ve Süngütaş (Zivin) Yazıtı,
Argişti I (M.Ö. 786-764) dönemine ait olan Sarıkamış ve Hanak Yazıtı ve Sarduri
II (M.Ö. 764-734) dönemine ait Avnik Yazıtı bölge tarihi açısından önemli
bilgiler içermektedir. Yazıtlarda geçen ülke ve şehir isimlerinin lokalizasyonu
konusunda bilim insanlarının farklı görüşleri olduğunu görmekteyiz. Yukarıda
belirtilen yazıtlarda geçen ülke ve şehir isimleri arasında; Šešetin Ülkesi,
Baltulhi Ülkesi, Haldiriu Ülkesi, Etuini Ülkesi, Ahuriani Kenti, Aštuhini
Şehri, Šašilu Şehri, Utuha Şehri, Zua Şehri, Qa[   ] Şehri gibi önemli merkezler yer almaktadır.
Bölgede 1998 yılından itibaren tarihi ve arkeolojik araştırmalar yürütmekteyiz.
Bu araştırmalar ve yazıtlar ışığında Erzurum ve çevresinde özellikle M.Ö. II.
binde yapılmış olan kale ve yerleşim alanları gibi birçok merkezin Diauehi
Krallığına ait olduğu anlaşılmaktadır. Tespit edilen arkeolojik merkezler
mimari açıdan da incelendiği zaman Urartu mimarisinden daha farklı bir mimari
karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca Argişti I’in Diauehi’nin krali kenti Zua’yı yakıp
yıktıktan sonra, 3 ülke, 105 kale ve 453 şehri yakıp yıktığından bahsetmesi de
Diauehi’nin ne kadar çok kale ve şehir sahip olduğunu göstermesi açısından
önemlidir. Bu bildiride yazıtlar ışığında bölgenin eskiçağ tarihi daha detaylı
bir biçimde incelenecektir. 




 

.

Makale detayları

Erzurum ve Çevresindeki Urartu Yazıtlarının Tarihi Açıdan Değerlendirilmesi

Yazarlar: Alpaslan CEYLAN | Yavuz GÜNAŞDI

Yayıncı: Hakan YILMAZ

Dergi: Academic Journal of History and Idea 2017 Vol.4 Issue 13, pp.313-350

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000877504

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2148-2292

Erzurum

Urartu

Diauehi

Yazılıtaş Yazıtı

Menua

Sayı

Yazarlar:

Alpaslan CEYLAN | Yavuz GÜNAŞDI

Yayıncı:

Hakan YILMAZ

Dergi:

Academic Journal of History and Idea 2017 Vol.4 Issue 13, pp.313-350

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000877504

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2148-2292