ALEVİ İNANÇ SİSTEMİNDE ‘DEDELİK KURUMU’NUN MENŞEİ MESELESİ VE ‘DEDELİK KURUMU’NA DAİR YENİ DEĞERLENDİRMELER

Mehmet ÇERİBAŞ; Serkan KÖSE

Makale detayları

ALEVİ İNANÇ SİSTEMİNDE ‘DEDELİK KURUMU’NUN MENŞEİ MESELESİ VE ‘DEDELİK KURUMU’NA DAİR YENİ DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar:

Mehmet ÇERİBAŞ | Serkan KÖSE

Yayıncı:

Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Motif Academy Journal of Folklore 2018 Vol.11 Issue 22, pp.13-27

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000574247

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2822-5538

pISSN:

1308-4445

Özet:

 


In Alawite belief sistem, institutions of
Ocak (Hearth)
and Dedelik (Male Alawi Leadership) constitute basic bodies of Alawite belief
organization and these said system maintaines its existance and continuity
through structures in circles which were established around these two
institutions. Being in the highest rank in the hierarchy in Alawite belief
organization, Ocak Institution continues its existance with Dedelik Institution,
and rituals of dede-talip (leader-disciple) and dede-cem (leader-gathering)
take form around principles of this system. In this context, Alawite ocaks
(hearths) taking shape around charismatic characters and showing institutional
characteristic within historical&mental process concretizes their
legitimacy with Dedelik Institution and Dedelik Institution embodies its
legitimacy with both taliplik (discipleship) structure which Dedelik
Institution has consituted within itself and cem (gathering) rituals.   





Origin
problem of Dedelik Insitution which takes part within Alawite Belief system was
examined thoroughly by researches, and origin problem of dedelik was mostly
attributed to Kham/Shaman character whom is accepted to be a religious
functionary within Turkish belief system; and main frame of approach was
explained by that Dedelik and Khamness/Shamanhood institutions are heredity
(blood-based)-originated. Rather, stated regarding to ‘‘seyitlik (sayyidship)
authority’’ by male Alawi leaders (dedeler) and disciples (talipler) who are
members of Alawite faith, Dedelik Institution had emerged from the need connect
itself to a sacred origin/source mostly and had wanted to embody its legitimacy
in this way. All these manners of approaching result from the fact that Dedelik
Institution is looked as religious authority only, and this shows that male
Alawi leaders (dedeler)’ administrative and legal authorities out of religious
authority are disregarded. In this study, we scrutinize approaches for Dedelik Institution
with main frame of these approaches, and we re-address origin problem of
Dedelik Institution in the context of its administrative, legal and religious
authorities 


.

 


Alevi inanç sisteminde ocak ve dedelik
kurumu Alevi inanç örgütlenmesinin ana organlarını oluşturmakta ve söz konusu sistem
bu iki kurumun etrafında oluşturulmuş halkalar şeklindeki yapılar sayesinde
varlığını ve sürekliliğini sağlamaktadır. Alevi inanç örgütlenmesinde
hiyerarşinin en üstünde yer alan ocak kurumu, dedelik kurumu ile varlığını
sürdürmekte, dede-talip, dede-cem ritüeli bu sistemin ilkeleri etrafında
şekillenmektedir.  Bu bağlamda karizmatik
şahsiyetler etrafında teşekkül eden ve tarihsel ve zihinsel süreç içinde kurum
özelliği gösteren Alevi ocakları, Dedelik kurumuyla; Dedelik kurumu ise hem
kendi içerisinde oluşturduğu taliplik yapısıyla hem de cem ritüelleriyle
meşruiyetini somutlaştırmaktadır.





Alevi
İnanç sistemi içerisinde yer alan Dedelik kurumunun menşei meselesi
araştırıcılarca etraflıca incelenmiş, Dedeliğin menşei meselesi çoğunlukla Türk
inanç sistemi içerisinde din adamı olduğu kabul edilen Kam/Şaman tipine
bağlanmıştır. Yaklaşımın ana eksenini de Dedelik ile Kamlık/Şamanlık kurumunun
aynı biçimde kan esasıyla (irsiyet) babadan oğla geçişi oluşturmuştur. Alevi
inancına mensup dedeler ve talipler tarafından daha çok “seyitlik makamı” ile
ilişkili olarak ifade edilen Dedelik kurumu, kendini çoğunlukla kutsi bir
kaynağa bağlama ihtiyacından ortaya çıkmış ve meşruiyetini bu şekilde
somutlaştırmak istemiştir. Bütün bu yaklaşım tarzları Dedelik kurumuna sadece
dini otorite olarak bakılmasından kaynaklanmakta olup dedelerin dini otoritesi
dışındaki idari ve hukuki otoritesinin göz ardı edildiğini göstermektedir. Bu
çalışmada Dedelik kurumuna dair yaklaşımlar, bu yaklaşımların ana çerçevesi irdelenecek,
idari, hukuksal ve dinsel yetkileri bağlamında Dedelik kurumunun menşei
meselesi yeniden ele alınacaktır. 



.

Makale detayları

ALEVİ İNANÇ SİSTEMİNDE ‘DEDELİK KURUMU’NUN MENŞEİ MESELESİ VE ‘DEDELİK KURUMU’NA DAİR YENİ DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar: Mehmet ÇERİBAŞ | Serkan KÖSE

Yayıncı: Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: Motif Academy Journal of Folklore 2018 Vol.11 Issue 22, pp.13-27

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000574247

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2822-5538

pISSN: 1308-4445

Sayı

Yazarlar:

Mehmet ÇERİBAŞ | Serkan KÖSE

Yayıncı:

Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Motif Academy Journal of Folklore 2018 Vol.11 Issue 22, pp.13-27

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000574247

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2822-5538

pISSN:

1308-4445