Orhon Yazıtlarındaki adınçıg bark Üzerine

Yong-Sŏng LI

Makale detayları

Orhon Yazıtlarındaki adınçıg bark Üzerine

Yazarlar:

Yong-Sŏng LI

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2011 Vol.59 Issue 2, pp.43-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000647211

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050

Özet:

 

Orkhon Turkic is the oldest Turkic dialect whose written records have come down to us. It is known to us through the inscriptions found in Mongolia, mainly in the basin of the Orkhon River, thus being conveniently called ‘the Orkhon inscriptions’.Since the Danish scholar Vilhelm Thomsen succeeded in deciphering the old Turkic script used in the Orkhon and Yenisei inscriptions, many scholars tried to interpret the texts of the inscriptions.The sentences containing the phrase adïnčïg bark in KT S 12 and BK N 14 appear differently in the first copies of the Orkhon inscriptions of the Finnish expedition and the Russian expedition. Moreover, parts of these sentences were already damaged and unreadable at that time.The sentences in question have been almost always read as follows based on V. Thomsen’s reading in 1896:[m(ä)n] (a)ŋ(a)r t(a)š(ï)g : b(a)rk : y(a)r(a)[t(ït)]d(ï)m : “I got them to build a mausoleum out of stone.” (BK N 14)The phrase taš bark ‘stone mausoleum’ occurs three times more in the Orkhon inscriptions (KT S 13, NE; BK N 15).

 

Orhon Türkçesi, yazılı kayıtları bize kadar gelen en eski Türk diyalektidir. Moğolistan’da, başlıca Orhon Irmağı havzasında bulunan, dolayısıyla uygun olarak ‘Orhon Yazıtları’ diye adlandırılan yazıtlar vasıtasıyla bize biliniyor.Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen Orhon ve Yenisey yazıtlarında kullanılan eski Türk yazısını deşifre etmeyi başardığından beri çok sayıda bilgin yazıtların metinlerini yorumlamaya çalışmıştır.KT G 12 ve BK K 14’deki adınçıg bark ibaresini içeren cümleler, Fin ve Rus keşif heyetlerinin ilk Orhon yazıtları kopyalarında farklı çıkıyor. Üstelik bu cümlelerin kısımları daha o zamanlarda tahrip olmuş ve okunaksız durumdaydı.Söz konusu cümleler 1896’daki V. Thomsen’in okuyuşuna dayanılarak hemen hemen her zaman şöyle okuna gelmiştir:aŋar adınçıg bark yaraturtum (KT G 12)aŋar adınçıg bark yar[atıt]dım (BK K 14)“Onlara olağanüstü bir anıt-mezar yaptırdım.”Halbuki kr.ivm ve ..i…d harflerini (IO 7) adïnčïg bark okumak zordur. Ayrıca, eski Türk yazıtlarında adïnčïg bark ibaresinin başka bir örneği de yoktur. Bu arada, Söz konusu cümleler 1896’daki W. Radloff’un baskısı ve 1897’deki onun okuyuşuna dayanılarak, onun baskıları birkaç kez değiştirilmişse de, şöyle okunabilir:(a)ŋ(a)r : m[(ä)n : t(a)]ş b(a)rk : y(a)r(a)turt(u)m : “Onlara b[en ta]ş anıt-mezar yaptırdım.” (KT G 12)[m(ä)n] (a)ŋ(a)r t(a)ş(ı)g : b(a)rk : y(a)r(a)[t(ıt)]d(ı)m : “[Ben] onlara taştan anıtmezar yap[tır]dım.” (BK K 14)Taş bark ‘taş anıt-mezar’ ibaresi Orhon yazıtlarında üç kez (KT G 13, KD; BK K 15) daha geçiyor.

Makale detayları

Orhon Yazıtlarındaki adınçıg bark Üzerine

Yazarlar: Yong-Sŏng LI

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Dergi: Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2011 Vol.59 Issue 2, pp.43-52

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2011

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000647211

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5113

pISSN: 0564-5050

Sayı

Yazarlar:

Yong-Sŏng LI

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2011 Vol.59 Issue 2, pp.43-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000647211

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050