NEDENSELLİK VE KADER İNANCI ÇERÇEVESİNDE HALDUN TANER’İN “ŞİŞHANE’YE YAĞMUR YAĞIYORDU” HİKÂYESİ

Mehmet Akif DUMAN

Makale detayları

NEDENSELLİK VE KADER İNANCI ÇERÇEVESİNDE HALDUN TANER’İN “ŞİŞHANE’YE YAĞMUR YAĞIYORDU” HİKÂYESİ

Yazarlar:

Mehmet Akif DUMAN

Yayıncı:

Bartin University

Dergi:

Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.13-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000694966

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520

Özet:

 


    Nedensellik	 sadece	 sebep	 sonuç	 ilişkisi	 içinde	 günlük	 hayatın	 bir	 parçası	 olarak	 işlevsel	 değildir.	
Nedensellik	kader	inancına	 farklı	açılardan	bakmak,	hatta	inançta	 farklılıklar	demektir.		Dine	girmek,	dinden	
çıkmak,	din	değiştirmek	demektir.	Nedensellik	bu	kadar	mühimdir.	

    Nedensellik;	Sokrates	öncesini,	Platon’u	ve	Aristoteles’i	de	meşgul	etmesine	yani	oldukça	köklü	bir	kavram	
olmasına	 rağmen	görsel	 sanatlar	 ve	edebiyat	için	 keşfi	modern	 zamanlara	 denk	gelir.	 Fakat	 kader	inancı	ile	
mukayese	genelde	eksik	bırakıldığı	için	netice	tam	anlamıyla	felsefî	katmana	nüfuz	etmez.	Teorik	izahı	causa	
formalis	(form‐neden),	causa	finalis	(amaç‐neden),	causa	materialis	(madde‐neden)	ve	causa	efficiens	(etken‐
neden)	kapsamında	ve	Mu’tezile,	Kaderiyye,	Cebriyye,	Eşarî,	Maturidi	ve	Hanîfe	mezhepleri	ekseninde	yapılacak	
bir	mukayese	üstüne	kurgulamak	ile	hem	bu	eksikliği	bir	nebze	olsun	gidermek,	hem	de	tahkiyeli	metinler	için	
bir	analiz	yöntemi	geliştirmek	mümkündür.	Tahkiyeli	üslupta	şahıs	kadrosu	 tesis	edildikten	sonra	zaman	ve	
mekân	unsurları	üstünde	oynamalar	yapmak	için	gayet	sağlam	bir	zemin	hazırlayan	“nedensellik”	için	Haldun	
Taner’in	“Şişhane’ye	Yağmur	Yapıyordu”	hikâyesi	gayet	başarılı	bir	misaldir.	Teorik	izahı	bu	metne	 tatbik	ile	
vermek	hem	mukayeseyi	daha	anlaşılır	kılacak	hem	de	“Mekânsal	ortaklık	ve	zamansal	ardışıklık	nedenselliğin	
izahında	ciddi	anlanmada	sağlam	bir	bakış	kazanılmasını	sağlar	mı?”	sorusu	cevaplanmış	olacaktır.   

.

Makale detayları

NEDENSELLİK VE KADER İNANCI ÇERÇEVESİNDE HALDUN TANER’İN “ŞİŞHANE’YE YAĞMUR YAĞIYORDU” HİKÂYESİ

Yazarlar: Mehmet Akif DUMAN

Yayıncı: Bartin University

Dergi: Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.13-24

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000694966

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2547-9865

pISSN: 2602-3520

Sayı

Yazarlar:

Mehmet Akif DUMAN

Yayıncı:

Bartin University

Dergi:

Journal of Faculty of Letters 2018 Vol.3 Issue 2, pp.13-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000694966

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2547-9865

pISSN:

2602-3520