Karaçay-Malkar Türkçesinde Kalıplaşma Örnekleri: Sözlükselleşmiş Cümleler ve Sözcük Grupları

Esra Gül KESKİN

Makale detayları

Karaçay-Malkar Türkçesinde Kalıplaşma Örnekleri: Sözlükselleşmiş Cümleler ve Sözcük Grupları

Yazarlar:

Esra Gül KESKİN

Yayıncı:

Ege University

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2021 Vol.21 Issue 1, pp.133-150

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000786641

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Bir dilin sözlüğü, o dile ait olan temel sözcükler ve atasözü, deyim, birleşik sözcük, ikileme ve kalıp söz gibi unsurlardan oluşur. Dil, başlangıcından bu yana temel sözcüklerini üretmekle birlikte dili konuşan toplumun kültürünü yansıtan birtakım ifadeleri bünyesine katar. Bunu yaparken asıl sözcük üretme yönteminin dışında başka yöntemlere başvurabilir. Türkçe, asıl sözcük yapma yolu olan “türetme” dışında “kalıplaşma” yönteminden yararlanır. Kalıplaşma; çekim eklerinin, sözcük gruplarının ve cümlelerin kendi görevleri dışında yeni anlamlar kazanmasıdır. Çekim ekleri kendi işlevlerini kaybederek bir yapım eki gibi sözcük türetir. Bu olay “ek kalıplaşması” olarak adlandırılır. Bazen de sözcük grupları ve cümleler dilin gelişim süreci içerisinde bazı aşamalardan geçerek kalıplaşır ve sözlük unsuru hâline gelir. Genellikle sözcük grubu ve cümle kalıplaşmaları sonucunda o dile ait atasözü, deyim, birleşik sözcük, ikileme ve kalıp söz gibi ifadeler ortaya çıkar. Örneğin Türkiye Türkçesinde bir cümle yapısında olan “iyi saatte olsunlar” zamanla cümle olma özelliğini kaybederek “cinler, periler” anlamında bir kalıp söz özelliği kazanmış ve sözlük birimi hâlini almıştır. 
Kuzeybatı (Kıpçak) grubu Türk lehçelerinden olan Karaçay-Malkar Türkçesinde kalıplaşma yoluyla söz varlığına dâhil olmuş unsurlar bulunmaktadır. Bu çalışmada Karaçay-Malkar Türkçesinde cümlelerin ve sözcük gruplarının kalıplaşmasıyla artık birer sözlük unsuru olan deyim, birleşik sözcük ve kalıp söz örnekleri ortaya konmuştur. Karaçay-Malkar Türkçesindeki “ek kalıplaşması” örnekleriyle atasözü ve ikileme örneklerine değinilmemiştir.

Makale detayları

Karaçay-Malkar Türkçesinde Kalıplaşma Örnekleri: Sözlükselleşmiş Cümleler ve Sözcük Grupları

Yazarlar:

Esra Gül KESKİN

Yayıncı:

Ege University

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2021 Vol.21 Issue 1, pp.133-150

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000786641

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045

Karaçay-Malkar Türkçesi

kalıplaşma

sözlükselleşme

sözcük grupları

cümle

Sayı

Makale detayları

Karaçay-Malkar Türkçesinde Kalıplaşma Örnekleri: Sözlükselleşmiş Cümleler ve Sözcük Grupları

Yazarlar: Esra Gül KESKİN

Yayıncı: Ege University

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Journal of Turkish World Studies 2021 Vol.21 Issue 1, pp.133-150

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000786641

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1301-2045

Karaçay-Malkar Türkçesi

kalıplaşma

sözlükselleşme

sözcük grupları

cümle

Sayı

Yazarlar:

Esra Gül KESKİN

Yayıncı:

Ege University

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Journal of Turkish World Studies 2021 Vol.21 Issue 1, pp.133-150

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000786641

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1301-2045