Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde Asri Ev Tartışmaları ve Elektrikli Tenvirat

Nurçin İLERİ; Cansu DEGİRMENCİOGLU

Makale detayları

Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde Asri Ev Tartışmaları ve Elektrikli Tenvirat

Yazarlar:

Nurçin İLERİ | Cansu DEGİRMENCİOGLU

Yayıncı:

Çetin TÜRKYILMAZ

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

ViraVerita E-Journal 2020 Issue 12, pp.92-126

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000685636

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2149-3081

Özet:

 

Türkiye’nin ulus-devletleşme sürecinde elektrik enerjisi ve teknolojisi kullanımı endüstriyel ve kamusal mekânların yanı sıra ev içinde de teşvik edilmiş ve rasyonelleşmiş bir ev içi
kültürü oluşturulmaya çalışılmıştı. Cumhuriyet’in elektrikle aydınlatılan yeni teşhir mekânları ise yeni bir gelecek vaadiyle bu mekânlarda bir araya gelen toplum bireyleri için hayranlık, iyimserlik, aidiyet ve birliktelik ruhunu yaratmayı hedeflemişti. Bu ruhun uzandığı asri ev de yeni rejimin teşhir mekânlarından birisi olarak kurgulanmıştı. Elektrikli aydınlatma kullanımının teşvik süreci, yeni rejimin arzuladığı rasyonel, bilimsel, verimli, ölçülü, sıhhatli, hijyenik vatandaş inşası süreciyle paralel ilerlemiş, hatta bu ürünler çağdaş kadın, erkek ve çocuk imgeleri eşliğinde sunularak, rejimin “asrilik” vurgusu böylelikle pekiştirilmek istenmiştir. Elektrik ışığı, bir yandan zamanın ruhunu evlerin içine taşırken diğer yandan yeni rutinler ve yeni nesnelerin birbiriyle kurduğu işlevsel bağı tamamlayıcı bir rol de üstlenmiştir. Böylelikle yönetici iktidarın hedeflerinin de ötesinde, elektrik teknolojisinin kendisi bir tarihsel aktör olarak ev içini dönüştürmüş, Cumhuriyet’in soyut modernizasyon söylemlerinin nesnelleştirilmesinde kilit bir rol oynamış ve kendi materyal kültürünü yaratmıştı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ev içi mekânda elektrikli tenvirat kullanımının “asrileşme” çabalarını nasıl şekillendirdiğini söylemsel ve pratik düzeyde inceleyen bu çalışma, domestik mekânda elektrikli tenvirat kullanımını teşvik eden resmi ve popüler yayınlardan faydalanarak, uluslararası düzeyde de ilgi konusu olan fenni ve asrî ev tartışmalarına interdisipliner bir yaklaşım getirmeye çalışmaktadır.

Makale detayları

Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde Asri Ev Tartışmaları ve Elektrikli Tenvirat

Yazarlar: Nurçin İLERİ | Cansu DEGİRMENCİOGLU

Yayıncı: Çetin TÜRKYILMAZ

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: ViraVerita E-Journal 2020 Issue 12, pp.92-126

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000685636

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2149-3081

Sayı

Yazarlar:

Nurçin İLERİ | Cansu DEGİRMENCİOGLU

Yayıncı:

Çetin TÜRKYILMAZ

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

ViraVerita E-Journal 2020 Issue 12, pp.92-126

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000685636

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2149-3081