17. Yüzyılda Ayntâb Sancağında Sürsat Yükümlülüğü

Hasan ARSLAN

Makale detayları

17. Yüzyılda Ayntâb Sancağında Sürsat Yükümlülüğü

Yazarlar:

Hasan ARSLAN

Yayıncı:

Gaziantep University

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Gaziantep University Journal of Social Sciences 2022 Vol.21 Issue 3, pp.1733-1765

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000443523

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2149-5459

pISSN:

1303-0094

Özet:

 

ABSTRACT
This study deals with the sursat obligation in Ayntab, which was an average sanjak of the country in the 17th century, which was considered a century of change and transformation of the Ottoman State. Sursat was an obligation demanded within the scope of war needs in extraordinary situations. This obligation was not a full tax in nature, but the transportation of products such as barley, flour/bread, sheep, clarified butter, honey and wood/straw at destinations determined by the reaya and selling them to the soldiers in exchange for money. 
Ayntab was subordinate to the province of Marash in the studied period. It was a sanjak consisting of Ayntab and Telbaşer kazas. The people of Liva fulfilled their sursat obligation mostly in-kind during the eastern military campaigns and in cash the western military campaigns. As the main source in the research, dozens of Sursat Zahiresi/Bedeli Notebooks, Mevkufat Notebooks and Ayntab Şer'iyye Registers, as well as many documents belonging to the period recorded in various funds of the Ottoman Archive under the Presidency of the State Archives of the Republic of Turkey were used. As far as the sources allow, the nature/identity of the sursat obli-gation, its course in time and its functioning in the assessment-collection process were followed in the 17th cen-tury in the private of the Sanjak/Kaza of Ayntab. In this process, from randomness to permanence, which emerged throughout the period, sometimes radically, sometimes in a slow but steady manner; the change/transformation from in-kind to cash has been observed. It has been observed how this contractual and imposing obligation, which was demanded in the beginning, was transformed into a full tax over time. This re-search has illuminated the financial/economic, social and even administrative situation of the period and the region a little more.

 

Bu tetkik, Osmanlı Devleti’nin bir değişim ve dönüşüm asrı kabul edilen 17. yüzyılda ülkenin mütevazı bir san-cağı olan Ayntab’da sürsat mükellefiyetini konu almıştır. Sürsat olağanüstü durumlarda harp ihtiyaçları kap-samında talep edilen bir yükümlülüktü. Bu yükümlülük, mahiyeti itibariyle tam bir vergi olmayıp miktarı ve fiyatı merkezî idarece belirlenen arpa, un/ekmek, koyun, sadeyağ, bal ve odun/saman gibi ürünlerin reaya tarafından tayin edilen menzillerde nakledilerek orada askerlere akçe karşılığında satılmasıdır. 
Ayntab, tetkik edilen dönemde Maraş eyaletine bağlı bir sancak merkeziydi ve Ayntab ve Telbaşer kazaların-dan oluşuyordu. Liva halkı, sürsat yükümlülüğünü, doğu seferleri sırasında ekseriyetle aynen, batı yönündeki seferler esnasında da nakden yerine getirmiştir. Bu tetkikte başlıca kaynak olarak, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesindeki Osmanlı Arşivi’nin çeşitli fonlarında kayıtlı döneme ait onlarca Sürsat Zahiresi/Bedeli Defteri, Mevkufat Defteri ile Ayntab Şer’iyye Sicillerinin yanı sıra çok sayıda vesika kullanılmıştır. Kaynakların elverdiği ölçüde 17. yüzyılda Ayntab sancağı/kazası özelinde sürsat yükümlülüğünün mahiyeti/kimliği, zaman içindeki seyri ve tarh-tahsil sürecindeki işleyişi takip edilmiş. Bu süreçte dönem boyunca ortaya çıkan kimi zaman radikal kimi zaman da yavaş ancak istikralı bir tarzda arızilikten daimiliğe; aynîlikten nakdiliğe doğru olan değişim/dönüşümü gözlemlenmiş. İlk başlarda aynen talep edilen akdî ve ivazlı bu mükellefiyetin zamanla tam bir vergiye nasıl dönüştürüldüğü izlenmiştir. Bu araştırma, dönemin ve bölgenin mali/iktisadi ve içtimai hatta idari vaziyetini biraz daha aydınlatmıştır.

Makale detayları

17. Yüzyılda Ayntâb Sancağında Sürsat Yükümlülüğü

Yazarlar: Hasan ARSLAN

Yayıncı: Gaziantep University

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: Gaziantep University Journal of Social Sciences 2022 Vol.21 Issue 3, pp.1733-1765

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000443523

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2149-5459

pISSN: 1303-0094

Sayı

Yazarlar:

Hasan ARSLAN

Yayıncı:

Gaziantep University

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Gaziantep University Journal of Social Sciences 2022 Vol.21 Issue 3, pp.1733-1765

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000443523

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2149-5459

pISSN:

1303-0094