USÛL YAZIMINDA İKİ FARKLI YAKLAŞIM MOLLA HÜSREV ve FUDAYL ÇELEBİ ÖRNEĞİ

Ömer KORKMAZ

Makale detayları

USÛL YAZIMINDA İKİ FARKLI YAKLAŞIM MOLLA HÜSREV ve FUDAYL ÇELEBİ ÖRNEĞİ

Yazarlar:

Ömer KORKMAZ

Yayıncı:

Cukurova University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2019 Vol.19 Issue 1, pp.237-250

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000938862

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6427

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Fıkıh
usûlü/metodolojisi adıyla bir kanun ilminin inşası için yapılan ilk girişim
Müslümanlar tarafından gerçekleştirilmiş ve erken dönemlerden itibaren bu
alanda eserler telif edilmiştir. Söz konusu ilme tüm İslâm devletlerinin olduğu
gibi Osmanlı Devleti âlimlerinin de katkıları olmuştur. Osmanlı
âlimleri/fakihleri telif, şerh, hâşiye ve muhtasar olmak üzere fıkıh usûlü
alanında birçok çalışma yapmışlardır. Molla Hüsrev ve Fudayl Çelebi de bu
alanda kitap yazan Osmanlı âlimlerindendir.


Molla
Hüsrev (ö. 885/1480), Fatih Sultan Mehmed döneminde şeyhülislamlık yapmış,
ilmiye teşkilatının kuruluş ve işleyişine önemli katkılar sunmuş kişilerden
biridir. Sahn-ı Semân medreselerinin programını hazırlayanlar arasında
bulunmasının yanında onun fıkıh ve fıkıh usulüne dair yazdığı eserler Osmanlı
medreselerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Ayrıca o, çalışmada eserini
tahlil edeceğimiz Fudayl Çelebi (ö. 991/1583)’nin babası Zenbilli Ali Cemâlî
Efendi (ö. 932/1526) dâhil olmak üzere birçok öğrenci yetiştirerek Osmanlı ilim
dünyasının gelişmesinde etkili olmuştur. Molla Hüsrev’den yaklaşık bir asır
sonra yaşamış olan Fudayl Çelebi, Osmanlı medreselerinde yetişmiş, uzun yıllar
müderrislik yapmış ve Bağdat, Halep ve Mekke gibi önemli merkezlerde kadılık
yapmış bir Osmanlı âlimidir. Eğitim hayatını Osmanlı medreselerinde geçirmiş
olmasının ve müderrislik yapmasının doğal sonucu olarak Molla Hüsrev’in
eserlerini okumuş ve okutmuştur. Ayrıca o, Molla Hüsrev gibi fıkıh ve fıkıh
usûlüne dair yazdığı eserler ile İslâm hukuku alanına önemli katkı sunmuştur.
Fudayl Çelebi’nin Âdâbü’l-evsıyâ ve ed-Damânât adlı eserleri hukuk tarihi
açısından önemli bir dönüm noktası olan Mecelle’nin kaynakları arasında yerini
almıştır. 


Fudayl
Çelebi, çalışmada ele alınacak olan fıkıh usulü eserinde Molla Hüsrev’den
oldukça etkilenmiştir. Bu etki eserin genelinde bariz şekilde görünmektedir. O,
eserini ve bu esere yazdığı şerhi isimlendirirken dahi Molla Hüsrev’in
kullandığı kavramı kullanmıştır. Bununla birlikte o, eserini yazarken yer yer
Molla Hüsrev’e itiraz etmekte ve onu eleştirmektedir. O, Molla Hüsrev’i bazen
selefi anlamamakla; onların yolundan nedensiz ayrılmakla eleştirmiş, bazen de
verdiği bilgilerin eksik ve yetersiz olduğunu belirtmiştir. Ancak eleştirdiği
yönleri olmasına rağmen Fudayl Çelebi’nin, Molla Hüsrev’in eserini daha
mükemmel bir hale getirmeye gayret ettiği anlaşılmaktadır. O, tabiri caizse bu
eseri önüne almış, konular arasında uyuma dikkat ederek yeniden tasnif edip,
tanımlarını da eğitim ve öğretime daha elverişli hale getirmeye çalışmıştır. Bu
çalışmada, Fudayl Çelebi’nin Molla Hüsrev’i hangi konularda eleştirdiği, onun
farklı düşündüğü hususların neler olduğu ve hangi amaçla eserini kaleme aldığı
ortaya konulmaya çalışılacaktır. Fudayl Çelebi’nin Molla Hüsrev’den farklı
düşündüğü konular Tercihler, Kitabın Tertip ve Tasnifi ve Tanımlar olmak üzere
üç başlıkta işlenecektir.









Anahtar
Kelimeler: Molla Hüsrev, Fudayl Çelebi, Cemâlî, Tenvî‘u’l-usûl,
Mirkâtü’l-vusûl.



.

Makale detayları

USÛL YAZIMINDA İKİ FARKLI YAKLAŞIM MOLLA HÜSREV ve FUDAYL ÇELEBİ ÖRNEĞİ

Yazarlar: Ömer KORKMAZ

Yayıncı: Cukurova University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2019 Vol.19 Issue 1, pp.237-250

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000938862

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2564-6427

Molla Hüsrev

Fudayl Çelebi

Cemâlî

Tenvî‘u’l-usûl

Mirkâtü’l-vusûl

Sayı

Yazarlar:

Ömer KORKMAZ

Yayıncı:

Cukurova University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Çukurova University Journal of Faculty of Divinity 2019 Vol.19 Issue 1, pp.237-250

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000938862

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6427