XX. Yüzyılın Ortalarında Türkiye'de Öncü Bir Kamu Vergi Denetçisi ve Öncü Bir Muhasebe Düşünürü: Rasim Saydar (1901-1966)*

Aysel GÜNEY; Murat ÇEKİCİ

Makale detayları

XX. Yüzyılın Ortalarında Türkiye'de Öncü Bir Kamu Vergi Denetçisi ve Öncü Bir Muhasebe Düşünürü: Rasim Saydar (1901-1966)*

Yazarlar:

Aysel GÜNEY | Murat ÇEKİCİ

Yayıncı:

Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi:

Accounting and Financial History Research Journal 2013 Issue 4, pp.246-269

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000585362

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-3870

pISSN:

2146-4928

Özet:

 

As a result of the fact that the Commercial Code was renewed and tax
 laws appropriate for a contemporary taxation mentality were put into force after the
 proclamation of the republic (1923), levying from accounting records and profits on
 financial statements by declaration began to change numerous things in accounting
 and supervision. In the state tax auditorship, at first, the need for an audit of Turnover
 and Income taxes came up. So it was seen that Rasim Saydar, who was an accounting
 teacher at that time, became the head of one of these audit organizations. Rasim
 Saydar continued his duty of state tax auditorship as the manager of tax audits in the
 accounting specialisation of Income Tax and then by taking charge of the Institute of
 Account Experts Board between 1941-1956. Meanwhile, he headed up the preparation
 of tax reform in 1949. Rasim Saydar, maintaining his duty as an accounting professor
 at higher education institutions at that time, published his first book pioneering property,
 Inventory and Balance Sheet.
 The accounting requirement of institutions began to arise due to the effects
 of two factors. One of these factors was the dominance of an accounting mentality
 in which tax reform and taxation control were taking over. The other was that the
 accounting mentality regarding the requirement for enterprise in the country gained
 currency gradually by the establishment of big industrial entities allowed by the effect
 of a free economy policy that was begun to be adopted. Rasim Saydar, working as both
 a state tax auditor and an accounting professor, was the first accounting thinker who 
 realized these developments. That he published works containing such subjects as
 Balance Sheet Analysis, Industrial Bookkeeping, and Company Accounting one after
 another in the 1950s verifies this view. Including the subject of business management
 needs in his endeavours, Rasim Saydar addressed the issue of accounting valuation
 - he brought Turkish taxation and changing economical conditions to the agenda with
 his composition titled “Commercial and Financial Balance Sheet”. This work of his
 affected Turkish accounting thinking for many years to come.
 Nearly all the contributions of Rasim Saydar, who was following and
 evaluating the changing situations of the time, to the development of Turkish accounting
 thinking were pioneering ideas. Therefore, the efforts of Rasim Saydar made a great
 contribution to the development of Turkish accounting thinking in the second half of the
 20th century.

 

Cumhuriyet’in ilanından (1923) sonra Ticaret Kanunu’nun yenilenmesi ve
 çağdaş vergicilik anlayışına uygun vergi kanunlarının yürürlüğe konulması sonucunda,
 muhasebe kayıtlarından ve mali tablolardaki karlar üzerinden beyan usulüyle vergi
 alınması, muhasebe ve denetimde çok şeyi değiştirmeye başlamıştır. Kamu vergi
 denetçiliğinde önce Muamele ve Kazanç Vergileri’nin denetimi ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
 İşte bu denetim örgütlerinin birinin başına, o zamana kadar muhasebe öğretmenliği
 yapan Rasim Saydar’ın geçtiği görülmektedir. Rasim Saydar 1941-1956 yılları arasında
 kamu vergi denetçiliği görevini önce Kazanç Vergisi Hesap Mütehassıslığı’nda vergi
 denetimi yöneticisi olarak, sonra da Hesap Uzmanları Kurulu’nun kuruluşunda görev
 alarak sürdürmüştür. Bu arada 1949 Vergi Reformu hazırlıklarında görev almıştır. Bu
 dönemde yüksek öğretim kurumlarında muhasebe öğretim üyeliğini devam ettiren
 Rasim Saydar, öncü niteliği taşıyan ilk kitabını, Envanter ve Bilanço adlı eserini yay
 ınlamıştır.
 1950 yılı sonrası işletmelerin muhasebe ihtiyacı iki değişkenin etkisi ile
 gelişmeye başlamıştır. Bunlardan birisi 1949 Vergi Reformu ile vergiciliğin ağır bastığı
 bir muhasebe anlayışının egemen olmasıdır. Öteki de, izlenmeye başlanan serbest
 iktisat politikalarının etkisiyle büyük sanayi kuruluşlarının kurulmaya başlanması
 ile ülkenin işletme ihtiyacına dönük muhasebe anlayışının yavaş yavaş gündeme
 gelmesidir. Hem kamu vergi denetçiliği görevinde bulunan ve hem de muhasebe
 öğretim görevliliğini sürdüren Rasim Saydar, bu değişiklikleri zamanında fark eden ilk
 muhasebe düşünürüdür. 1950’li yıllarda Bilanço Analizi, Sanayi Muhasebesi, Şirketler
 Muhasebesi gibi konuları içeren eserleri peşpeşine yayınlaması bu görüşü teyit
 etmektedir. İşletme yönetiminin ihtiyaç duyduğu bu konuları yapıtlarına alan Rasim
 Saydar bir yandan da Ticari ve Mali Bilanço adlı eseri ile Türk vergiciliğinin ve değişen
 iktisadi koşulların gündeme taşıdığı muhasebede değerleme konusunu çok yönlü
 olarak ele almış ve işlemiştir. Onun bu eseri uzun yıllar Türk muhasebe düşünüşünü
 etkilemiştir.
 Zamanının değişen koşullarını iyi takip eden ve değerlendiren Rasim
 Saydar’ın Türk muhasebe düşüncesinin gelişimine katkılarının hemen hemen tamamı
 öncülük niteliğindedir. Bu nedenle Rasim Saydar’ın çabalarının, XX. yüzyılın ikinci
 yarısında Türk muhasebe düşüncesinin hızlı gelişimine katkısı büyüktür.

Makale detayları

XX. Yüzyılın Ortalarında Türkiye'de Öncü Bir Kamu Vergi Denetçisi ve Öncü Bir Muhasebe Düşünürü: Rasim Saydar (1901-1966)*

Yazarlar: Aysel GÜNEY | Murat ÇEKİCİ

Yayıncı: Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi: Accounting and Financial History Research Journal 2013 Issue 4, pp.246-269

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000585362

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-3870

pISSN: 2146-4928

Sayı

Yazarlar:

Aysel GÜNEY | Murat ÇEKİCİ

Yayıncı:

Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi:

Accounting and Financial History Research Journal 2013 Issue 4, pp.246-269

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000585362

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-3870

pISSN:

2146-4928