Rus Edebiyatında Bir Türk Kültürü Klasiği: Aflatuni’nin Kilden Harfler, Yüzen Elmalar Ese-rinde “Dervişlik”

Gülhanım Bihter YETKİN

Makale detayları

Rus Edebiyatında Bir Türk Kültürü Klasiği: Aflatuni’nin Kilden Harfler, Yüzen Elmalar Ese-rinde “Dervişlik”

Yazarlar:

Gülhanım Bihter YETKİN

Yayıncı:

Ordu University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

ODU Journal of Social Sciences Research 2022 Vol.12 Issue 2, pp.797-812

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000549835

Sıklık:

Üç Yıllık

pISSN:

1309-9302

Özet:

 

Dervishes were important figures who embraced asceticism, modesty, poverty, and patience as a way of living and played a key role in spreading Islam among the Turks by leading an itinerant life, as well as their influence on cultural life are important images on which many disciplines such as art and literature conduct research. Dervishes, who are an inseparab-le part of Sufi literature, come to the fore in almost all works as people who always advise people to be good and truthful, have good morals, spend their lives on the path of truth, and connect their hearts only to God. After the birth of orienta-lism in the West, which is the research area of the East, which is always attractive, the subject of dervish begins to take its place in the culture and literature of many nations. In Russian culture, which is one of them, it is seen that dervishes are defined in a similar way by showing parallelism with the studies of eastern researchers. Dervishes, who started to appear in Russian literature simultaneously, are reflected in different ways by the authors with the influence of periods, conditions and various literary movements. One of the strongest examples that can be given to these dervish types, in which wisdom and mysticism dominate in general, is Suhbat Aflatuni's work called Clay Letters, Floating Apples, which we discussed in detail in the theoretical part of our study. The subject of dervish occupies a large place in Suhbat Aflatuni's art. The author, who reflects the mystery of the east in his dervish typologies, which he frequently deals with in his works, while emphasizing the importance of being a perfect human being, on the other hand, conveys a profound philosophy of life to the reader. In the long story Clay Letters, Floating Apples, the mystical dervish of the east reveals himself as a teac-her. The dervish teacher, who came to save the village, which was condemned to thirst, poverty, ignorance and many other disasters by punishing his ancestors who caused the cruel death of a dervish a long time ago, from this deplorable situation, will almost suffer the fate of the previous dervish as a result of the events but with the help of divine power he completes his mission and disappears as soon as he came from. In this work, in which the dervish image, which is the interesting element of the East, is reflected in all its aspects, Aflatuni brings a unique example to the interaction between cultures by incorporating a theme specific to Turkish culture into Russian literature. For this purpose, the reflection of dervishism, which is a mystical image and an integral part of Turkish literature, on Russian literature has been discussed in this study and the similarities in the handling of the image that serves as a bridge between both cultures are emphasi-zed.

 

Çileciliği, tevazuyu, yoksulluğu ve sabrı yaşam tarzı olarak benimseyen, gezgin bir hayat sürdürerek Türkler arasında İslami-yet’in yayılmasında kilit rol oynayan dervişler, kültürel yaşamdaki etkilerinin yanı sıra sanat ve edebiyat gibi pek çok bilim dalının da üzerinde araştırmalar yürüttüğü önemli imgelerdir. Tasavvuf edebiyatının ayrılmaz bir parçası olan dervişler, neredeyse tüm eserlerde her daim insanlara iyiliği ve doğruluğu öğütleyen, güzel ahlak sahibi, hak yolunda ömür tüketen, gönlünü yalnızca Hakk’a bağlayan kişiler olarak ön plana çıkarlar. Her daim cezbedici bulunan Doğu’nun araştırma alanı olan oryantalizmin Batıda belirmesinin ardından dervişlik konusu pek çok ulusun kültüründe ve edebiyatında yerini almaya başlar. Bunlardan biri olan Rus kültüründe dervişlerin doğulu araştırmacıların çalışmalarıyla paralellik göstererek benzer şekilde tanımlandığı görülmektedir. Eşzamanlı olarak Rus edebiyatında da görünmeye başlayan dervişler, yazarlar tarafın-dan dönemlerin, koşulların ve çeşitli edebiyat akımlarının etkisiyle farklı şekillerde yansıtılır. Genel anlamda bilgeliğin ve mistisizmin hâkim olduğu bu derviş tiplemelerine verilebilecek en güçlü örneklerden biri, çalışmamızın teorik kısmında ayrıntılı bir şekilde ele aldığımız Suhbat Aflatuni’nin Kilden Harfler, Yüzen Elmalar adlı eseridir. Suhbat Aflatuni’nin sana-tında dervişlik konusu geniş yer kaplar. Eserlerinde sıklıkla ele aldığı derviş tiplemelerinde doğunun gizemini bütünüyle yansıtan yazar, bunu yaparken bir yandan kâmil insan olmanın önemine vurgu yaparken diğer yandan da okuyucuya derin-den bir yaşam felsefesi aktarır. Kilden Harfler, Yüzen Elmalar uzun öyküsünde doğunun mistik dervişi, bir öğretmen olarak kendisini gösterir. Uzun zaman önce bir dervişin zalimce ölümüne sebep olan atalarının cezasını çekerek susuzluk, yoksul-luk, cehalet ve daha pek çok felakete mahkûm edilen köyü, içerisinde bulunduğu bu içler acısı durumdan kurtarmak için gelen derviş öğretmen, yaşanan olaylar sonucunda neredeyse bir önceki dervişin akıbetine uğrayacakken ilahi gücün yardı-mıyla görevini tamamlar ve söz konusu bölgeden geldiği gibi bir anda kaybolur. Doğunun ilgi çekici unsuru olan derviş imgesinin tüm yönleriyle yansıtıldığı bu eserde Aflatuni, Türk kültürüne özgü bir temayı Rus edebiyatına dahil ederek kül-türler arasındaki etkileşime benzersiz bir örnek kazandırır. Bu amaçla çalışmada tasavvufî bir imge olan ve Türk edebiyatı-nın ayrılmaz bir parçası olan dervişliğin Rus edebiyatına yansıması ele alınmış ve her iki kültür arasında köprü vazifesi gören imgenin ele alınışındaki benzerlikler üzerinde durulmuştur.

Makale detayları

Rus Edebiyatında Bir Türk Kültürü Klasiği: Aflatuni’nin Kilden Harfler, Yüzen Elmalar Ese-rinde “Dervişlik”

Yazarlar: Gülhanım Bihter YETKİN

Yayıncı: Ordu University

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler

Dergi: ODU Journal of Social Sciences Research 2022 Vol.12 Issue 2, pp.797-812

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000549835

Sıklık: Üç Yıllık

pISSN: 1309-9302

Sayı

Yazarlar:

Gülhanım Bihter YETKİN

Yayıncı:

Ordu University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

ODU Journal of Social Sciences Research 2022 Vol.12 Issue 2, pp.797-812

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000549835

Sıklık:

Üç Yıllık

pISSN:

1309-9302