Dîvânu Lugâti’t-Türk‘ten Hareketle Kazak Türkçesindeki Arkaik Fiiller

Mehmet Mustafa KARACA

Makale detayları

Dîvânu Lugâti’t-Türk‘ten Hareketle Kazak Türkçesindeki Arkaik Fiiller

Yazarlar:

Mehmet Mustafa KARACA

Yayıncı:

Aydin Adnan Menderes University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Adnan Menderes University Journal of Social Sciences Institute 2018 Vol.5 Issue 3, pp.58-65

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000444699

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2148-4996

Özet:

 


In this article,
it was aimed to compare and examine the verbs of Kazakh Turkish which is in the
dialects of Kipchak group, and Karakhanid Turkish which XI.th-century standard Turkish
and Dîvânu Lugâti't-Turk, which compiles the language records of the dialects
spoken in this century. It has been determined that many verbs which seen in
Dîvânu Lugâti't-Turk were also found in the Kazak Turkish. Many of the verbs
which seen from the Old Turkish also lives in the Kazakh Turkist with their
variants in accordance with the phonetic structure of the Kazakh Turkish. The
characteristic phonetic features of the Kazakh Turkish, s > ş, l > d, ç
> ş etc. sound events form the basic sound planes of the actions. However,
some verbs in the Kazak Turkish maintain their archaic forms, regardless of
standard changes. The most prominent feature of the archaic forms in fact is
that they are more archaic than the phonetic structure of Dîvânu Lugâti't-Turk
and therefore of the XI.th century Karakhanid Turkish. Some verbs in the Kazak
Turkish preserve the in vocabulary and the end /b/ voice that we can only
detect in Kokturkish from the historical dialects. Some verbs protect the
vocabulary and end /d/ voice used in Old Turkic.


.

 


Bu makalede
Kıpçak grubu lehçeleri içinde yer alan Kazak Türkçesi ile XI. yüzyıl standart
Türkçesi olan Karahanlı Türkçesi ve bu yüzyılda konuşulan lehçelere ait dil
kayıtlarını derleyen Dîvânu Lugâti’t-Türk‘teki
fiillerin karşılaştırma yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan
karşılaştırmada Dîvânu Lugâti’t-Türk‘teki
birçok fiilin Kazak Türkçesinde de bulunduğu tespit edilmiştir. Kazak
Türkçesinde Eski Türkçeden beri tanıklanabilen fiiller Kazak Türkçesinin fonetik
yapısına uygun olarak varyantlarıyla yaşamaktadır. Kazak Türkçesinin
karakteristik fonetik özellikleri olan s > ş, l > d, ç > ş vb. ses
olayları fiillerin temel ses düzlemlerini oluşturur.  Ancak Kazak Türkçesindeki bazı fiiller
standart değişmelerden bağımsız olarak daha arkaik şekillerini korurlar.
Fiillerdeki arkaik şekillerde dikkati çeken en önemli yapı ise Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün, dolayısıyla XI.
yüzyıl Karahanlı Türkçesinin fonetik yapısından daha arkaik olmalarıdır. Kazak
Türkçesinde bazı fiiller, tarihî lehçelerden sadece Köktürkçede tespit
edebildiğimiz kelime içi ve sonu /b/ sesini korumaktadır. Bazı fiiller ise Eski
Türkçede kullanılan kelime içi ve sonu /d/ sesini korumaktadır. 



.

Makale detayları

Dîvânu Lugâti’t-Türk‘ten Hareketle Kazak Türkçesindeki Arkaik Fiiller

Yazarlar: Mehmet Mustafa KARACA

Yayıncı: Aydin Adnan Menderes University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Adnan Menderes University Journal of Social Sciences Institute 2018 Vol.5 Issue 3, pp.58-65

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000444699

Sıklık: Aylık

eISSN: 2148-4996

Sayı

Yazarlar:

Mehmet Mustafa KARACA

Yayıncı:

Aydin Adnan Menderes University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Adnan Menderes University Journal of Social Sciences Institute 2018 Vol.5 Issue 3, pp.58-65

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000444699

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2148-4996