Munis Harezmî’nin Firdevsü’l-İkbâl İsimli Eserinde “Ölmek” Fiili ile “Ölüm” Kavramı İçin Kullanılan Kelime ve İfadeler

Hayrullah KAHYA

Makale detayları

Munis Harezmî’nin Firdevsü’l-İkbâl İsimli Eserinde “Ölmek” Fiili ile “Ölüm” Kavramı İçin Kullanılan Kelime ve İfadeler

Yazarlar:

Hayrullah KAHYA

Yayıncı:

Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Dergi:

FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2013 Vol.0 Issue 1, pp.211-233

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000421074

eISSN:

2148-2217

pISSN:

2147-3153

Özet:

 

This study examines the words and expressions used for the verb “to die” and the
concept of “death” in the work “Firdaws-al-İqbal” by Munis Khwarazmi on the history of
Khiva Khanates. First, general information about Munis and his work Firdaws al-İqbal are
provided. Afterwards the words and expressions used for the verb “to die” and the concept
of “death” in the first five chapters of Firdaws al-iqbal by Munis Khwarazmi are examined
as the main part of the study. The words and expressions are classified as two main groups:
(i) the simple words, and (ii) the compound expressions. The Turkish counterparts of the
words or expressions are provided in quotation and the sentences containing these words
or expressions are given. According to this consideration, semantic extensions of the words
and expressions used for the verb “to die” and the concept of “death” are also discussed.

 

Bu çalışmada 19. yüzyıl Türkistan şair ve tarihçilerinden Munis Harezmî (1778-
1829)’nin Hive Hanlığı tarihini konu alan Firdevsü’l-ikbâl isimli eserinde “ölmek” fiili ile
“ölüm” kavramı için kullanılan kelime ve ifadeler incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak Munis
ve eseri Firdevsü’l-ikbâl hakkında bilgiler verilmiştir. Konunun devamında Munis’in
Firdevsü’l-ikbâl isimli eserinin beşinci babına kadar olan bölümünde geçen “ölmek” fiili
ile “ölüm” kavramı için kullanılan kelime ve ifadeler ele alınmıştır. Bunlar önce tek kelimeden
oluşan sözler ve birden çok kelimeden oluşan sözler olmak üzere iki ana başlık
altında toplanmıştır. Tek kelimeden oluşan sözler isimler ve fiiller olmak üzere; birden
çok kelimeden oluşan sözler ise yardımcı fiillerle oluşan sözler ile deyimlerden oluşan
sözler olmak üzere yine kendi içlerinde sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Her kelime veya
ifadenin karşısına tırnak işareti içerisinde Türkiye Türkçesindeki anlamı yazıldıktan sonra
o kelime veya ifadenin geçtiği örnek bir cümleye yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmelerden
yola çıkılarak “ölmek” fiili ile “ölüm” kavramı için kullanılan kelime ve ifadelerin
anlam katmanlarına değinilmiştir. Böylece Munis’in Firdevsü’l-ikbâl adlı eserinden hareketle
Çağatay Türkçesinde “ölmek” fiili ile “ölüm” kavramı için hangi kelime ve ifadelerin
hangi anlam katmanlarıyla söz konusu edildiği ortaya konmuştur. İncelenen tüm kelime ve
ifadelerin alfabetik sıralanmış bir listesine de çalışmanın sonunda yer verilmiştir.

Makale detayları

Munis Harezmî’nin Firdevsü’l-İkbâl İsimli Eserinde “Ölmek” Fiili ile “Ölüm” Kavramı İçin Kullanılan Kelime ve İfadeler

Yazarlar: Hayrullah KAHYA

Yayıncı: Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Dergi: FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2013 Vol.0 Issue 1, pp.211-233

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2013

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000421074

eISSN: 2148-2217

pISSN: 2147-3153

Sayı

Yazarlar:

Hayrullah KAHYA

Yayıncı:

Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Dergi:

FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2013 Vol.0 Issue 1, pp.211-233

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000421074

eISSN:

2148-2217

pISSN:

2147-3153