FAYLARLA İLİŞKİLİ JEOTERMAL ALANLARDA RADON GAZI ÖLÇÜMLERİNİN ÖNEMİNE İLİŞKİN BİR ÖRNEK, HARTLAP KAPLICASI, KAHRAMANMARAŞ

Alican KOP

Makale detayları

FAYLARLA İLİŞKİLİ JEOTERMAL ALANLARDA RADON GAZI ÖLÇÜMLERİNİN ÖNEMİNE İLİŞKİN BİR ÖRNEK, HARTLAP KAPLICASI, KAHRAMANMARAŞ

Yazarlar:

Alican KOP

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Jeoloji, hidroloji, meteoroloji

Dergi:

Istanbul Earth Sciences Review 2010 Vol.23 Issue 1, pp.39-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000730892

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1012-3741

Özet:

 


Kahramanmaraş, which is placed in the suture zone formed by collision between Arabian and Anatolian plates, have two significant thermal springs, Süleymanlı and Döngele. Presently, Süleymanlı thermal facility is fed by thermal water provided by drilling and is still a major health tourism centre in the region. Unfortunately Döngele, which is as important as Süleymanlı in terms of location and capacity, is under the Sır Dam Lake. Owing to its location on the west side of the Ceyhan River where Döngele town was also located, the hot water was used to be called as Döngele before the construction Sır Dam. This study was carried out to determine location of the drilling which will be performed to take thermal water and to present the previously well known Döngele hot water for utilization again. For this aim, firstly regional geological features of Kahramanmaraş were evaluated and then detailed geological observations were made in the investigation area. As a result of these investigations, it is realized that there is a fault zone which provides channelway for movement of thermal water to surface. In the study area, the main part of the fault trace continues to the northwest under the Sır Dam Lake. The other part of fault trace on land, which is covered by continental Quaternary deposits formed by high erosion rates on the slopes, is not visible. Therefore, detailed soil radon gas measurements were done to determine the exact position of the fault trace. It has been found out that the radon gas concentrations measured closer to the fault trace were higher than those measured along the profiles which were perpendicular to the fault trace. This increase could be due to the fact that radon gas reaches the surface more easly by using existing fractures of the fault zone. After determining the exact position of the fault trace, a convenient drilling location was identified for thermal water. As a result of drilling study, thermal water with approximately 100 l/sec flow rate and 37-38 C has been reached at a depth of 370 meters. Inspired by Hartlap town which is located in the same area as the drilling on the east side of the Ceyhan river, the hot water is named Hartlap.

.

 

Arabistan ve Anadolu levhalarının birbirleri ile kenetlendiği bir alanda yer alan Kahramanmaraş, Süleymanlı ve Hartlap olarak adlandırılan çok önemli iki kaplıcaya sahiptir. Halen Süleymanlı kaplıcası sondajlarla sağlanan sıcak sularla beslenen termal tesisleri ile bölgede önemli bir sağlık turizmi merkezi konumundadır. En az Süleymanlı Kaplıcası kadar önemli bir konuma ve kapasiteye sahip olan Hartlap sıcak su kaynağı ise maalesef Sır Barajı’nın alanı altında kalmıştır. Sır Barajı’nın yapımından önce, Ceyhan Nehri’nin batı yakasındaki Döngele kasabası ile aynı tarafta bulunması nedeniyle sıcak su Döngele olarak adlandırılmıştır. Bu çalışma, önceden Döngele olarak bilinen sıcak suyun alınması ve tekrar kullanıma sunulması için açılacak bir sondajın yerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, öncelikle Kahramanmaraş’ın bölgesel jeolojik özellikleri değerlendirilmiş daha sonra inceleme alanında detaylı jeolojik gözlemler yapılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda sıcak suyun yüzeye çıkmasını sağlayan bir fay zonu belirlenmiştir. Çalışma alanında fayın büyük bölümü Sır Barajı altında kuzey batıya doğru devam etmektedir. Yamaçlardaki yüksek erozyonun oluşturduğu karasal Kuvaterner sedimanlar tarafından örtülmesi nedeniyle, Fay’ın karada olan diğer bölümü de belirgin değildir. Bu nedenle fayın yerinin tam olarak belirlenmesi amacıyla detaylı topraktan radon gazı ölçümleri yapılmıştır. Fay izine dik doğrultuda oluşturulan profiller boyunca yapılan radon gazı ölçümlerinde radon değerlerinin faya yaklaştıkça arttığı belirlenmiştir. Bu artışın nedeni gazın fay zonunda bulunan kırıkları kullanarak yüzeye kolaylıkla çıkabilecek olmasıdır. Fayın yerinin tam olarak belirlenmesi sonrasında sıcak su için uygun sondaj yeri tanımlanmıştır. Önerilen alanda yapılan sondaj sonucunda 370 metre derinlikte, yaklaşık 100 lt/sn debiye sahip, 37-380C sıcaklıkta suya ulaşılmıştır. Ceyhan Nehri’nin doğusunda yapılan sondajla aynı tarafta bulunan Hartlap köyünden esinlenilerek bulunan sıcak suya Hartlap ismi verilmiştir.

Makale detayları

FAYLARLA İLİŞKİLİ JEOTERMAL ALANLARDA RADON GAZI ÖLÇÜMLERİNİN ÖNEMİNE İLİŞKİN BİR ÖRNEK, HARTLAP KAPLICASI, KAHRAMANMARAŞ

Yazarlar: Alican KOP

Yayıncı: Istanbul University

Ana Başlıklar: Jeoloji, hidroloji, meteoroloji

Dergi: Istanbul Earth Sciences Review 2010 Vol.23 Issue 1, pp.39-52

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000730892

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1012-3741

Sayı

Yazarlar:

Alican KOP

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Jeoloji, hidroloji, meteoroloji

Dergi:

Istanbul Earth Sciences Review 2010 Vol.23 Issue 1, pp.39-52

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000730892

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1012-3741