Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde Yön Zarfları + Fiil Kalıplaşmasıyla Oluşmuş Birleşik Fiiller

Aysun Demirez

Makale detayları

Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde Yön Zarfları + Fiil Kalıplaşmasıyla Oluşmuş Birleşik Fiiller

Yazarlar:

Aysun Demirez

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.257-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001312042

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Türkçenin söz varlığı türetme, birleştirme, ödünçleme, anlam değişiklikleri, kısaltma, derleme, kalıplaşma vb. yollarla zenginleşir. Ad ve fiil çekim ekleri, cümleler, kelime grupları kalıplaşarak yeni kelimeler türetir. Birleştirme dilde en çok kullanılan türetme yollarından biridir. Birleştirme ve kalıplaşmalar birbiriyle ilişkilidir. Kalıplaşmalarda dil birimleri yapı bakımından sınırlı sayıdaki kelimeyle belirli bir biçim oluşturur; kelime grubu meydana getirir. Ad veya ad soylu bir kelime ya da fiil, bir yardımcı fiille birleşerek yeni bir anlam kazanabilir; aynı yapı kalıplaşma yoluyla da yeni bir kavramı karşılayabilir. Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde yön zarfı ve fiil birleşmeleriyle meydana gelen kalıplaşmış birleşik fiiller mevcuttur. Yön zarfı  fiil birleşmesiyle meydana gelmiş kalıplaşmış dil birimleri Türkiye Türkçesi ve Uygur Türkçesinde belirli türde kelime grubu oluşturmuştur. Türkiye Türkçesinde geri kalmak gelişmemek, ilerlememek, öngörmek bir işin ilerisini kestirmek veya bir işin nasıl bir yol alacağını önceden anlayabilmek ve ona göre davranmak, alt etmek üstünlük sağlamak, yenmek, Yeni Uygur Türkçesinde alġa basmaq ilerlemek, yuqiri ötmek töre geçmek, yüksekçe yere oturmak, ilgiri kelmek bahtı açık olmak, gelişmek, ilerlemek vb. sözü edilen kelime grubuna ait kalıplaşmış birleşik fiil örnekleridir. Tek ögeli kalıplaşmış birleşik fiiller arasında zarf  fiil bağlantısıyla kalıplaşmış birleşik fiiller üzerinde yapılmış çalışma oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesindeki yön zarfı  fiil kalıplaşmasıyla oluşmuş birleşik fiiller incelenmiştir.

 Türkçenin söz varlığı türetme, birleştirme, ödünçleme, anlam değişiklikleri, kısaltma, derleme, kalıplaşma vb. yollarla zenginleşir. Ad ve fiil çekim ekleri, cümleler, kelime grupları kalıplaşarak yeni kelimeler türetir. Birleştirme dilde en çok kullanılan türetme yollarından biridir. Birleştirme ve kalıplaşmalar birbiriyle ilişkilidir. Kalıplaşmalarda dil birimleri yapı bakımından sınırlı sayıdaki kelimeyle belirli bir biçim oluşturur; kelime grubu meydana getirir. Ad veya ad soylu bir kelime ya da fiil, bir yardımcı fiille birleşerek yeni bir anlam kazanabilir; aynı yapı kalıplaşma yoluyla da yeni bir kavramı karşılayabilir. Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde yön zarfı ve fiil birleşmeleriyle meydana gelen kalıplaşmış birleşik fiiller mevcuttur. Yön zarfı  fiil birleşmesiyle meydana gelmiş kalıplaşmış dil birimleri Türkiye Türkçesi ve Uygur Türkçesinde belirli türde kelime grubu oluşturmuştur. Türkiye Türkçesinde geri kalmak gelişmemek, ilerlememek, öngörmek bir işin ilerisini kestirmek veya bir işin nasıl bir yol alacağını önceden anlayabilmek ve ona göre davranmak, alt etmek üstünlük sağlamak, yenmek, Yeni Uygur Türkçesinde alġa basmaq ilerlemek, yuqiri ötmek töre geçmek, yüksekçe yere oturmak, ilgiri kelmek bahtı açık olmak, gelişmek, ilerlemek vb. sözü edilen kelime grubuna ait kalıplaşmış birleşik fiil örnekleridir. Tek ögeli kalıplaşmış birleşik fiiller arasında zarf  fiil bağlantısıyla kalıplaşmış birleşik fiiller üzerinde yapılmış çalışma oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesindeki yön zarfı  fiil kalıplaşmasıyla oluşmuş birleşik fiiller incelenmiştir.

 Türkçenin söz varlığı türetme, birleştirme, ödünçleme, anlam değişiklikleri, kısaltma, derleme, kalıplaşma vb. yollarla zenginleşir. Ad ve fiil çekim ekleri, cümleler, kelime grupları kalıplaşarak yeni kelimeler türetir. Birleştirme dilde en çok kullanılan türetme yollarından biridir. Birleştirme ve kalıplaşmalar birbiriyle ilişkilidir. Kalıplaşmalarda dil birimleri yapı bakımından sınırlı sayıdaki kelimeyle belirli bir biçim oluşturur; kelime grubu meydana getirir. Ad veya ad soylu bir kelime ya da fiil, bir yardımcı fiille birleşerek yeni bir anlam kazanabilir; aynı yapı kalıplaşma yoluyla da yeni bir kavramı karşılayabilir. Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde yön zarfı ve fiil birleşmeleriyle meydana gelen kalıplaşmış birleşik fiiller mevcuttur. Yön zarfı  fiil birleşmesiyle meydana gelmiş kalıplaşmış dil birimleri Türkiye Türkçesi ve Uygur Türkçesinde belirli türde kelime grubu oluşturmuştur. Türkiye Türkçesinde geri kalmak gelişmemek, ilerlememek, öngörmek bir işin ilerisini kestirmek veya bir işin nasıl bir yol alacağını önceden anlayabilmek ve ona göre davranmak, alt etmek üstünlük sağlamak, yenmek, Yeni Uygur Türkçesinde alġa basmaq ilerlemek, yuqiri ötmek töre geçmek, yüksekçe yere oturmak, ilgiri kelmek bahtı açık olmak, gelişmek, ilerlemek vb. sözü edilen kelime grubuna ait kalıplaşmış birleşik fiil örnekleridir. Tek ögeli kalıplaşmış birleşik fiiller arasında zarf  fiil bağlantısıyla kalıplaşmış birleşik fiiller üzerinde yapılmış çalışma oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesindeki yön zarfı  fiil kalıplaşmasıyla oluşmuş birleşik fiiller incelenmiştir.

 Türkçenin söz varlığı türetme, birleştirme, ödünçleme, anlam değişiklikleri, kısaltma, derleme, kalıplaşma vb. yollarla zenginleşir. Ad ve fiil çekim ekleri, cümleler, kelime grupları kalıplaşarak yeni kelimeler türetir. Birleştirme dilde en çok kullanılan türetme yollarından biridir. Birleştirme ve kalıplaşmalar birbiriyle ilişkilidir. Kalıplaşmalarda dil birimleri yapı bakımından sınırlı sayıdaki kelimeyle belirli bir biçim oluşturur; kelime grubu meydana getirir. Ad veya ad soylu bir kelime ya da fiil, bir yardımcı fiille birleşerek yeni bir anlam kazanabilir; aynı yapı kalıplaşma yoluyla da yeni bir kavramı karşılayabilir. Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde yön zarfı ve fiil birleşmeleriyle meydana gelen kalıplaşmış birleşik fiiller mevcuttur. Yön zarfı  fiil birleşmesiyle meydana gelmiş kalıplaşmış dil birimleri Türkiye Türkçesi ve Uygur Türkçesinde belirli türde kelime grubu oluşturmuştur. Türkiye Türkçesinde geri kalmak gelişmemek, ilerlememek, öngörmek bir işin ilerisini kestirmek veya bir işin nasıl bir yol alacağını önceden anlayabilmek ve ona göre davranmak, alt etmek üstünlük sağlamak, yenmek, Yeni Uygur Türkçesinde alġa basmaq ilerlemek, yuqiri ötmek töre geçmek, yüksekçe yere oturmak, ilgiri kelmek bahtı açık olmak, gelişmek, ilerlemek vb. sözü edilen kelime grubuna ait kalıplaşmış birleşik fiil örnekleridir. Tek ögeli kalıplaşmış birleşik fiiller arasında zarf  fiil bağlantısıyla kalıplaşmış birleşik fiiller üzerinde yapılmış çalışma oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesindeki yön zarfı  fiil kalıplaşmasıyla oluşmuş birleşik fiiller incelenmiştir.

Makale detayları

Türkiye Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde Yön Zarfları + Fiil Kalıplaşmasıyla Oluşmuş Birleşik Fiiller

Yazarlar:

Aysun Demirez

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.257-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001312042

pISSN:

2148-7782

Kalıplaşma

birleşik fiiller

yön zarfları

söz varlığı

fiil- tamlayıcı ilişkisi

Türkiye Türkçesi

Uygur Türkçesi

kelime grubu

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Aysun Demirez

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.257-270

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 2/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001312042

pISSN: 2148-7782

Sayı

Yazarlar:

Aysun Demirez

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Güney-Doğu (Yeni Uygur/Özbek) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 38, pp.257-270

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001312042

pISSN:

2148-7782