OSMANLI’DA NELER OKUNDU,  ‘KÜTÜPHANE KURUMU’ NASIL ALGILANDI,  KURUMLAŞAN ‘GELENEK’ YOKSA ‘KÜTÜPHANE  KÜLTÜRÜ’ MÜYDÜ?

Özer SOYSAL

Makale detayları

OSMANLI’DA NELER OKUNDU, ‘KÜTÜPHANE KURUMU’ NASIL ALGILANDI, KURUMLAŞAN ‘GELENEK’ YOKSA ‘KÜTÜPHANE KÜLTÜRÜ’ MÜYDÜ?

Yazarlar:

Özer SOYSAL

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2010 Vol.50 Issue 2, pp.163-175

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2009

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000765059

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

During the Medieval Islam, it was more popular to learn by listening to the books read aloud rather than reading them at special locations. Because the Islamic faith allowed the validity of oral narration, the ‘memory’ undertook the function of the ‘library’. The practice of ‘protection’ of the knowledge by ‘keeping’ it in an environment other the ‘memory’ developed in time. When searching for an answer to the question “what was read in the Ottoman Times”, the main sources of information are the ‘inventories of inheritance’ left from the dead person. The ‘deeds of trust’ come next. It is clear from the examination of the mentioned sources that the books of religious content such as the ‘Koran’, ‘Muhammediyye’, ‘Enam-ı şerif’ and ‘Birgivi Risalesi’ were read mostly. Since the second half on the XIXth Century, our look at the ‘library institution’ has changed both in ‘intellectual’ and in ‘practical’ contexts. We meet the traces of this change in the works of writers and scholars such as Ahmet Mithat and Şemsettin Sami. And in practice, the state action is dominant. Our approach to the knowledge, in spite of some important improvements, has not developed in such a way that encourages the society to become liberated by gaining the skill of a ‘critical look’. What we have understood as the ‘library culture’, with its main elements, has stayed at the same level. Our society, although it has created a ‘library tradition’, could not have developed a ‘library culture’. Our ‘library tradition’ is inspired, to a great extent, from the instinct of ‘protection by keeping’. On the other hand, one can only speak of a ‘library culture’, if an understanding and an attitude directed towards an extensive ‘knowledgeconsuming’ and ‘knowledge-producing’ practice, both in context of the ‘user’ and of the ‘librarian’, exist in the society.

 

İslam Ortaçağı boyunca, kitapları özel mekânlarda okumak yerine yüksek sesle yapılan okumaları dinleyerek öğrenmek daha gözde bir yöntemdi. İslami inanış yalnızca sözle nakletmenin geçerliğini kabul ettiğinden, bir bakıma ‘bellek’ kütüphane işlevini üstlenmiştir. Bilgi’yi bellek yanı sıra bellek-dışı bir ortamda da ‘saklayarak-koruma’ edimi zamanla yaygınlaştı. Osmanlı’da neler okunduğu sorusuna karşılık ararken kullanılabilecek kaynakların başında, ölen kişinin geride bıraktığı tereke’yi saptayan ‘muhallefat listeleri’ gelir. Bunları, ‘vakfiyeler’ izlemektedir. Anılan kaynakların incelenmesinden, Kur’an başta olmak üzere, Muhammediyye, Enâm-i şerif, Birgivî Risalesi gibi dinsel içerikli kitapların ağırlık kazandığı ortaya çıkmakta. XIX. Yüzyıl’ın ikinci yarısından başlayarak ‘kütüphane kurumu’na bakışımız hem ‘düşünsel’ hem ‘uygulamaya dönük’ olarak devingenleşmiştir. Ahmet Mithat, Şemsettin Sami örneği yazar ve düşünürlerin yayınlarında bu değişimin izlerine rastlıyoruz. Uygulamada ise devlet etkinliği artar. Bilgiye yaklaşım biçimimiz, önemli çıkışlara karşın, toplumun ‘eleştirel bakış’ yetisi kazanarak özgürleşmesine olanak hazırlayacak çizgide gelişmedi.’Kütüphane kültürü’ olarak algıladığımız şey de, ana öğeleriyle, aynı düzlemde kaldı. Toplumumuz, bir ‘kütüphane geleneği’ yaratmakla birlikte ‘kütüphane kültürü’ geliştirememiştir. Sahiplendiğimiz ‘kütüphane geleneği’, büyük ölçüde, ‘saklayarakkoruma’ güdüsünden esinlenir. Oysa ‘kütüphane kültürü’nden, toplumda hem ‘kullanıcı’ hem ‘kütüphaneci’ kitle bağlamında ‘yaygın bilgi tüketim-üretimine dönük’ bir anlayış ve davranış biçimi oluşmuşsa, söz edilebilir.

Makale detayları

OSMANLI’DA NELER OKUNDU, ‘KÜTÜPHANE KURUMU’ NASIL ALGILANDI, KURUMLAŞAN ‘GELENEK’ YOKSA ‘KÜTÜPHANE KÜLTÜRÜ’ MÜYDÜ?

Yazarlar:

Özer SOYSAL

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2010 Vol.50 Issue 2, pp.163-175

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2009

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000765059

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150

Öğrenme-İslam Ortaçağı

Kütüphane Kavramı-Türkiye

Kütüphane Kültürü-Türkiye

Kütüphane Tarihi-İslam

Kütüphane Tarihi-Türkiye

Kütüphane Geleneği-Türkiye

Okuma-İslam Ortaçağı

Okuma Alışkanlığı

Osmanlılar

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Özer SOYSAL

Yayıncı: Ankara University

Dergi: The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2010 Vol.50 Issue 2, pp.163-175

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2009

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000765059

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2459-0150

Sayı

Yazarlar:

Özer SOYSAL

Yayıncı:

Ankara University

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2010 Vol.50 Issue 2, pp.163-175

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2009

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000765059

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150