Function Proposals for Non-Oriented Data Used in Multi-Criteria Decision Making and Data Envelopment Analysis: An Example of Financial Performance

Kenan Oğuzhan Oruç; Gökhan Yılmaz; Tayfun Yılmaz

Makale detayları

Function Proposals for Non-Oriented Data Used in Multi-Criteria Decision Making and Data Envelopment Analysis: An Example of Financial Performance

Yazarlar:

Kenan Oğuzhan Oruç | Gökhan Yılmaz | Tayfun Yılmaz

Yayıncı:

Akdeniz University

Ana Başlıklar:

Yöneylem

Dergi:

Akdeniz İİBF Dergisi Vol.24 Issue 2, pp.59-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001322568

pISSN:

1302-9975

Anahtar kelimeler:

Özet:

 If Multi-Criteria Decision-Making MCDM methods are used in Decision-Making DM problems, it is crucial to determine the criterias direction. Some MCDM methods proposed in the literature only define steps for maximization or minimization criteria. Similarly, when measuring efficiency with Data Envelopment Analysis DEA in the DM process, inputs should be minimized, and outputs should be maximized. However, in real-world problems, maximizing or minimizing some data is not desired, but it is desired to be close to the determined ideal values. These are called non-oriented data. This paper proposes scale-transforming functions to describe non-oriented data as maximization or minimization. Thus, more consistent results will be obtained in the analyses using MCDM and DEA methods. In this study, nine financial ratios of 10 enterprises operating in the consumer durables sector for 2022 are scaled with the proposed functions. Using the raw and scaled data of these financial ratios, the financial performances of these enterprises were analyzed using TOPSIS and DEA methods. The use of scaled data in performance evaluation yielded more consistent results.

 If Multi-Criteria Decision-Making MCDM methods are used in Decision-Making DM problems, it is crucial to determine the criterias direction. Some MCDM methods proposed in the literature only define steps for maximization or minimization criteria. Similarly, when measuring efficiency with Data Envelopment Analysis DEA in the DM process, inputs should be minimized, and outputs should be maximized. However, in real-world problems, maximizing or minimizing some data is not desired, but it is desired to be close to the determined ideal values. These are called non-oriented data. This paper proposes scale-transforming functions to describe non-oriented data as maximization or minimization. Thus, more consistent results will be obtained in the analyses using MCDM and DEA methods. In this study, nine financial ratios of 10 enterprises operating in the consumer durables sector for 2022 are scaled with the proposed functions. Using the raw and scaled data of these financial ratios, the financial performances of these enterprises were analyzed using TOPSIS and DEA methods. The use of scaled data in performance evaluation yielded more consistent results.

 If Multi-Criteria Decision-Making MCDM methods are used in Decision-Making DM problems, it is crucial to determine the criterias direction. Some MCDM methods proposed in the literature only define steps for maximization or minimization criteria. Similarly, when measuring efficiency with Data Envelopment Analysis DEA in the DM process, inputs should be minimized, and outputs should be maximized. However, in real-world problems, maximizing or minimizing some data is not desired, but it is desired to be close to the determined ideal values. These are called non-oriented data. This paper proposes scale-transforming functions to describe non-oriented data as maximization or minimization. Thus, more consistent results will be obtained in the analyses using MCDM and DEA methods. In this study, nine financial ratios of 10 enterprises operating in the consumer durables sector for 2022 are scaled with the proposed functions. Using the raw and scaled data of these financial ratios, the financial performances of these enterprises were analyzed using TOPSIS and DEA methods. The use of scaled data in performance evaluation yielded more consistent results.

 Karar Verme KV problemlerinde Çok Kriterli Karar Verme ÇKKV yöntemlerinin kullanılması durumunda, kriterlerin yönlerinin doğru belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Literatürde önerilen bazı ÇKKV yöntemlerinin uygulama adımları yalnızca maksimizasyon veya minimizasyon hedeflerine yönelik kriterlerle uyumlu olacak şekilde tanımlanmıştır. Benzer şekilde KV sürecinde Veri Zarflama Analizi VZA ile etkinlik ölçümü yapılırken girdilerin minimize edilmesi, çıktıların ise maksimize edilmesi gerekmektedir. Ancak gerçek dünya problemlerinde bazı verilerin maksimize veya minimize edilmesi istenmez, belirlenen ideal değerlere yakın olması istenir. Bunlar yönsüz veriler olarak adlandırılır. Bu çalışma, yönsüz verileri maksimizasyon veya minimizasyon olarak tanımlamak için ölçek dönüştürme fonksiyonları önermektedir. Böylece ÇKKV ve VZA yöntemleri kullanılarak yapılacak analizlerde daha tutarlı sonuçlar elde edilecektir. Bu çalışmada, dayanıklı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren 10 işletmenin 2022 yılına ait 9 finansal oranı önerilen fonksiyonlar ile ölçeklendirilmiştir. Bu finansal oranların ham ve ölçeklendirilmiş verileri kullanılarak, bu işletmelerin finansal performansları TOPSIS ve VZA yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Performans değerlendirmesinde ölçeklendirilmiş verilerin kullanılmasıyla daha tutarlı sonuçlar elde edilmiştir.

Makale detayları

Function Proposals for Non-Oriented Data Used in Multi-Criteria Decision Making and Data Envelopment Analysis: An Example of Financial Performance

Yazarlar:

Kenan Oğuzhan Oruç | Gökhan Yılmaz | Tayfun Yılmaz

Yayıncı:

Akdeniz University

Ana Başlıklar:

Yöneylem

Dergi:

Akdeniz İİBF Dergisi Vol.24 Issue 2, pp.59-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001322568

pISSN:

1302-9975

Multi-Criteria Decision Making

Data Envelopment Analysis

Non-Oriented Criteria

Financial RatiosÇok Kriterli Karar Verme

Veri Zarflama Analizi

Yönsüz Kriter

Finansal Oranlar

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Kenan Oğuzhan Oruç | Gökhan Yılmaz | Tayfun Yılmaz

Yayıncı: Akdeniz University

Ana Başlıklar: Yöneylem

Dergi: Akdeniz İİBF Dergisi Vol.24 Issue 2, pp.59-75

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001322568

pISSN: 1302-9975

Sayı

Yazarlar:

Kenan Oğuzhan Oruç | Gökhan Yılmaz | Tayfun Yılmaz

Yayıncı:

Akdeniz University

Ana Başlıklar:

Yöneylem

Dergi:

Akdeniz İİBF Dergisi Vol.24 Issue 2, pp.59-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001322568

pISSN:

1302-9975