1892 ve 1893’te Basılmış Bir Türk Edebiyatı Antolojisi: Enmuzec-i Edebiyyat-ı Türkiyye

âdem CEYHAN

Makale detayları

1892 ve 1893’te Basılmış Bir Türk Edebiyatı Antolojisi: Enmuzec-i Edebiyyat-ı Türkiyye

Yazarlar:

âdem CEYHAN

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 76, pp.65-88

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000414080

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X

Özet:

 


Abstract

A Turkish Literature Anthology printed in 1892-1893: Enmuzec-i Edebiyyat-ı Türkiyye

As it known, the Literary
Works which is prepared by collecting the selected prose or poems, is called as
anthology. Anthologies vary like regulated as course book, include the stories,
belong to other nations’ literature, occuring from selected poems etc. Enmuzec-i
Edebbiyyat-ı Türkiyye which is printed in 1892-1893 is an anthology that
involving the same selected Works which belong to Turkish Literature. In this
book which is prepared by Marker A. Kaprielyan for Armenia students who are in
Ottoman lands in first and secondary schools, there are forty five texts as
prose and poem. Some selected couplets, pieces or proses were taken for this
anthology from some divan poets such as Fuzuli, Bağdatlı Ruhi, Nabi, Sünbülzade
Vehbi but rather it is put examples of some literary Works from some, authors
such as Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Nabizade Nazım, Ahmet Hamdi,
Nigâr Hanım, Ahmet Rasim, Sadık Vicdani who lived in first half of 19th century
or lived in this period of time. 


Eighteen of the selected
pieces are prose, twenty seven are poems, and most poems are written with
measure aruz. Two-thirds of the examples of Turkish literature included in the
anthology, and one third has been translated from the Western Literature.
Compared to other literary figures it shows that more than Ekrem received text.
This situation makes us think that it holds a prestigious place in the world of
literature in the 1890s. The texts are sorted without obeying any route such as
chronology, genre, cycle. Their places are taken as otherwise noted, no information
has been given about poets, writers or translators. Preparing the anthology,
selecting literary texts aimed at middle school students. The parts were
intended to be of a type that would be relevant to their level and cultural
status. In addition, it can be said that some common human, religious and moral
values are demanded. Selected samples compared to originals, title replacement,
acronym, deemed unfavorable parts, etc. some savings are also understood. It is
also possible that some of the mentioned changes were made by the official
authority that examined the works to be published and allowed them to print.







In translation or
copyright texts are talked about, believe in God and love of God, affection to
children, some pains and sadnesses for deaths in early ages love for some
animals like lamb and swallow, respect for parents and olds, avoid to telling a
lie, gossip and pride, well tempered, necessity of working and getting
information. After the introduction of this anthology that is mentioned in our
text, some of pieces are given place to that chosen from this literary work. 


.

 


 ÖZ

Seçilmiş
mensur yazı veya şiirlerin bir araya getirilmesiyle hazırlanan eserlere
“antoloji” adı verilir. Antolojiler, ders kitabı olarak tertip edilenler,
hikâyeleri içine alanlar, başka milletlerin edebiyatına ait olanlar, seçme
şiirlerden meydana gelenler gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir.
1892’de ilk baskısı, bir yıl sonra da ikinci baskısı yapılan Enmuzec-i
Edebiyyat-ı Türkiyye, Eski ve Yeni Türk Edebiyatına ait bazı seçme
parçaları ihtiva eden bir antolojidir. Markar A. Kaprielyan tarafından
hazırlanan ve Osmanlı memleketlerinde orta dereceli mekteplerde okuyan Ermeni
öğrenciler için yayınlandığı anlaşılan bu kitapta, mensur, manzum kırk beş
metin yer almaktadır. Adı geçen antolojiye Fuzuli, Bağdatlı Ruhi, Nabi,
Sünbülzade Vehbi gibi divan şairlerinin eserlerinden seçme beyit, parça veya
manzumeler de alınmakla birlikte daha çok Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci,
Nabizade Nazım, Ahmet Hamdi, Nigâr Hanım, Ahmet Rasim, Sadık Vicdani gibi 19.
asrın ikinci yarısında yaşamış edebî şahsiyetlerin eserlerinden örnekler
konmuştur.


Seçkiye
alınan parçaların on sekizi mensur, yirmi yedisi manzum olup şiirlerin çoğu
aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Antolojide yer verilen Türk Edebiyatı örneklerinden
üçte ikisi telifi, üçte biri ise Batı Edebiyatından tercüme edilmiştir.
Recaizade M. Ekrem’den diğer edebî şahsiyetlere oranla daha çok metin alındığı
görülmekte; bu durum 1890’lı yıllarda edebiyat dünyasında onun itibarlı bir yer
tuttuğunu düşündürmektedir. Metinler kronoloji, tür, devir gibi her hangi bir
yola uyulmadan sıralanmış; onların alındıkları yerler kaydedilmediği gibi şair,
yazar veya mütercimleri hakkında her hangi bir bilgi de verilmemiştir.
Antolojiyi hazırlayanın edebî metinleri seçerken orta dereceli okul
öğrencilerini hedeflediği; parçaların onların seviyesi ve kültürel durumuna
uygun, ilgisini çekebilecek türden olmasını, ayrıca ortak bazı insani, dinî ve
ahlaki değerleri telkin edici vasıfta bulunmasını istediği söylenebilir.
Seçilen örnekler asıllarıyla karşılaştırıldığında bunlarda başlık değiştirme,
kısaltma, mahzurlu sayılabilecek kısımları almama vb. bazı tasarruflarda
bulunulduğu da anlaşılmakta; belirtilen değişikliklerden bir kısmının basılacak
eserleri inceleyen ve onlara baskı izni veren resmî makamca yapılmış olması da
muhtemel görünmektedir.




     

.

Makale detayları

1892 ve 1893’te Basılmış Bir Türk Edebiyatı Antolojisi: Enmuzec-i Edebiyyat-ı Türkiyye

Yazarlar: âdem CEYHAN

Yayıncı: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 76, pp.65-88

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000414080

eISSN: 2667-8713

pISSN: 1010-867X

Sayı

Yazarlar:

âdem CEYHAN

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2019 Vol.0 Issue 76, pp.65-88

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000414080

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X