ABDURRAHMAN AĞA DİLBAZOĞLU VE GENCE HANLIĞI’NIN İŞGALİNE DAİR ŞİİRLERİ

Afina BARMANBAY

Makale detayları

ABDURRAHMAN AĞA DİLBAZOĞLU VE GENCE HANLIĞI’NIN İŞGALİNE DAİR ŞİİRLERİ

Yazarlar:

Afina BARMANBAY

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat | Folklor

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.133-186

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000656879

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 

Many literary works about the beginning of the 19th century were
written about Ganja Khanate and Javad Khan. In this respect, the poems
of Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu about Ganja Khanate draw particular
attention. Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu is the poet of the 18th-19th
century. He and his literary works have not been studies until now neither
in Azerbaijan nor in Turkey. The Georgian Tsar proclaimed him a traitor
and ordered his eyes to be abacinated. Only four of his poems have
survived to the present day.
In our study that consists of three chapters, the occupation of Ganja
Khanate, the poems of the 19th century written in this regard, Abdurrahman
Ağa Dilbazoğlu’s life and the poem called “Kör Şair” [=Blind Poet]
depicting the character of Dilbazoğlu are discussed. The poem “Bir rivayet
söyle, ey dil, çark-ı kecreftarden” consisting of thirty-nine pentastiches
describes the resistance of Ganja Khanate. As it contains many details of
this war, the poem is comprehensively studied in comparison with related
historical events. The Russian archival documents of the 19th century have
mostly been used as historical sources.
The aim of the study is to draw attention to the issue of independence
in the Azerbaijani literature of the 19th century; to provide information
about Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu, who deserves to be known both for
his personality and his literary works; to analyse the poet’s works about
the resistance of Ganja Khanate and Javad Khan, and to make them part
of the history of literature.

 

Gence Hanlığı ve Cevad Han, 19. yüzyıl başlarını anlatan pek çok
edebî eserin konusu olmuştur. Bu bakımdan Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu’nun Gence Hanlığı hakkında yazdığı şiirleri dikkat çekmektedir. Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu; şimdiye kadar hakkında ne Azerbaycan’da
ne de Türkiye’de ayrıca bir çalışma yapılmayan ve eserleri incelenmeyen
18-19. yüzyıl şairidir. Gürcü çarı tarafından hain ilan edilip gözlerine mil
sürülmüştür. Şairin günümüze dört şiiri ulaşmıştır.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öncelikle Gence
Hanlığının işgali hakkında bilgiler, daha sonra Gence Hanlığının işgaline
dair 19. yüzyılda yazılan şiirler ele alınmıştır. İkinci bölüm, üç alt başlık
altında incelenmektedir. Bu bölümde Dilbazoğulları nesli, şairin hayatı ve
Mirvardi Dilbazi’nin Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu karakterini yarattığı
“Kör Şair” manzumesi üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise şairin günümüze ulaşan dört şiiri incelenmiştir. Otuz dokuz beşlikten oluşan “Bir
rivayet söyle, ey dil, çark-ı kecreftarden” başlıklı şiir; Gence Hanlığı’nın
direnişini, savaş sürecindeki birçok detayı tasvir ettiği için tarihî olaylarla
karşılaştırılarak daha ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Tarihî kaynaklar olarak daha çok 19. yüzyıla ait Rus arşiv belgelerine başvurulmuştur.
Çalışmanın amacı; 19. yüzyıl Azerbaycan edebiyatında istiklal konusuna dikkat çekmek, ister kişiliği isterse de eserleriyle tanınmayı hak
eden Abdurrahman Ağa Dilbazoğlu hakkında bilgi vermek, şairin Gence Hanlığı’nın direnişi ve Cevad Han hakkında yazdığı eserleri inceleyerek
edebiyat tarihine kazandırmaktır.

Makale detayları

ABDURRAHMAN AĞA DİLBAZOĞLU VE GENCE HANLIĞI’NIN İŞGALİNE DAİR ŞİİRLERİ

Yazarlar: Afina BARMANBAY

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Edebiyat | Folklor

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.133-186

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000656879

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Afina BARMANBAY

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat | Folklor

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.133-186

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000656879

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077