Irak'taki Bektaşi Tekkeleri

Ayfer KARAKAYA-STUMP

Makale detayları

Irak'taki Bektaşi Tekkeleri

Yazarlar:

Ayfer KARAKAYA-STUMP

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2007 Vol.71 Issue 261, pp.689-720

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000886094

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The Bektashi convents in Iraq, which have so far received little attention from scholars, are significant for an appreciation of the extent of Bektashi influence beyond Anatolia and the Balkans. Moreover, a new body of documents, which have been passed down from generation to generation within Alevi dede families as a type of sacred trust, has come to light in recent years. These documents reveal that the dedes, during their periodic trips to Iraq, also regularly visited some of these convents. This new body of documents, referred to here simply as "Ale vi documents," along with some archival records, and various other primary and secondary sources, constitute the source base of the study at hand. Our sources point to the presence of Bektashis in Iraq from the early seventeenth century onwards. But some of the convents in question were apparently founded long before this date, and were earlier affiliated with other dervish groups. Of these, especially the convent located in the shrine complex of Imam Husayn in Karbala, which, according to its endowment deed dated Sefer 962/ 1554-55, was earlier inhabited by the Abdals of Rum, seems to have been an important center for the Alevi dedes between the mid sixteenth to the late nineteenth centuries. This is shown by the fact that, among the Alevi documents from this period, a large number were either granted at this convent, or bear the seals of dervishes affiliated with this and other Bektashi convents in the region. This paper evaluates relations between the Alevi dedes and the Bektashi convents in Iraq within the context of Ottoman-Safavid conflict, which embroiled the region from the early sixteenth century onwards, and hypothesizes that some of the Bektashi convents in Iraq were the domain of pro-Safavid dervishes who may have acted as clandestine liaisons between the Safavid shahs and their followers in Anatolia.

 

Bektaşi tekkelerinin coğrafi dağılımına dair en eski çalışmanın sahibi olan F.W. Hasluck, haklarında ayrıntılı bilgi vermeden Bağdat, Kâzımiyye, Kerbela, Necef ve Samerra gibi Şiilerce kutsal kabul edilen yerlerde Bektaşi tekkeleri olduğunu belirtir. Yazara göre bunlar tam anlamıyla birer tekke olmaktan çok türbeleri ziyarete gelen Bektaşilerin kaldığı konuk evleridir. Hasluck'un 1920'lerde yayımlanan bu çalışmasından sonra Bektaşilik hakkında yapılan yayınlarda dolaylı birkaç değinme dışında konunun bahsi geçmez. Bunun tek istisnası, 1990'ların sonlarından itibaren yayımlanmaya başlayan Bektaşilerin Babagan kolundan Bedri Noyan Dedebaba'nın hacimli eseridir. Eserin dergâhlara tahsis edilmiş beşinci cildinde Noyan, Irak'taki beş Bektaşi tekkesi hakkında muhtelif bilgiler verir, ayrıca adlarını vermeden Kerkük'te eskiden on beş tane Bektaşi tekkesinin var olduğunu yazar.

Makale detayları

Irak'taki Bektaşi Tekkeleri

Yazarlar: Ayfer KARAKAYA-STUMP

Yayıncı: Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: BELLETEN 2007 Vol.71 Issue 261, pp.689-720

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2007

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000886094

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2791-6472

pISSN: 0041-4255

Bektaşi Tekkeleri

Irak

Şiiler

Tarih

Sayı

Yazarlar:

Ayfer KARAKAYA-STUMP

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2007 Vol.71 Issue 261, pp.689-720

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000886094

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255