Türkiye’de Borç Dolarizasyonunun Belirleyicileri ve Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkileri

Özlem TAŞSEVEN; Serkan ÇINAR

Makale detayları

Türkiye’de Borç Dolarizasyonunun Belirleyicileri ve Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkileri

Yazarlar:

Özlem TAŞSEVEN | Serkan ÇINAR

Yayıncı:

Denta Florya ADSM Limited Company

Dergi:

Social Sciences Research Journal 2015 Vol.4 Issue 2

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000606412

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-5237

Özet:

 

Lower-cost borrowing of companies in foreign currency has increased in countries which
suffer from persistent current account deficit; since they conduct higher real interest rate
policy in order to attract international funding. Moreover the usage of the strong economy
currencies with high convertibility in international transactions during the global crises has
increased. This process called as “liability dollarization” caused vulnerability, especially in
emerging countries having domestic currency fluctations. As a consequence, there is an
uncertainty in terms of financial instability and financial self-sufficiency in companies having
higher rates of liability dollarization.
In this paper, the effect of Turkish real sector on investments through the value of balance
sheets between 1996-2014 in Turkey is investigated. Particularly, in emerging country economies the foreign borrowing of the real sector in terms of foreing currency creates a risk
factor. When the domestic currency depreciates companies write loss in their financial
expenses; thereby the companies would have less profits even if the revenues has increased
during the related balance sheet period. Therefore, the value of balance sheets decreases.
Besides, when the domestic currency depreciates The Central Banks increase interest rates in
order to defend the domestic currency which causes banks to increase their credit interest
rates. Therefore the companies’ borrowing rate increases which causes interest rate risk for
companies on financial loans. If the company could not benefit from the depreciation of
domestic currency; for example if the company is not exporting then the investments are
negatively affected from the loss in the value of the balance sheet. Since the investments of
the companies decline, the profitability of the companies declines as well. In the econometric
analyses, in order to identify the determinants of liability dollarization and the effects of
dollarization on the companies’ balance sheets, cross section dependency tests, first and
second generation panel unit root tests, co-integration tests which take structural breaks into
account and long run coefficient tests are undertaken. In this paper company specific variables
such as leverage ratio, the share of export revenues in total sales, profit margin, liquidity
ratios, the share of inventories in total assets are taken into account. Also macroeconomic
variables such as gross domestic product growth, inflation, current account deficit and global
risk appetite are considered.

 

Cari işlemler açığı veren ülkelerde, yüksek reel faiz politikası uygulayarak dış finansmanın
uluslararası likiditeyi ülkeye çekerek sağlanması istediği firmaların yurtdışından daha düşük
maliyetli borçlanmasını artırmaktadır. Ayrıca, küresel kriz dönemlerinde uluslararası
konvertibilitesi yüksek olan güçlü ülke paralarının ekonomik işlemlerde kullanılma oranı da
yükselmektedir. Borç dolarizasyonuna neden olan bu ve benzeri süreçlerin, özellikle yerel
kuru istikrarsız olan gelişmekte olan ülkelerde kırılganlıklar yaratmaktadır. Borç
dolarizasyonu yüksek olan firmalarda, oluşan bu kırılganlıklar firma finansal yeterliliği ve
geleceği açısından belirsizlikler oluşturmaktadır.
Bu çalışmada, 1996-2014 arasında Türkiye’deki reel sektörün borç dolarizasyonunun bilanço
değeri üzerinden yatırımlara olan etkisi incelenmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülke
ekonomilerinde reel sektörün yabancı para cinsinden borçlanması bilanço değerleri üzerinde
risk yaratmaktadır. Yerli para biriminin değer kaybettiği durumlarda şirketler finansman
gideri kalemi içerisinde kur zararı yazabilmekte; dolayısıyle şirket ilgili bilanço döneminde
gelirlerini arttırmış olsa bile karı azalabilmektedir. Böylece bilanço değeri düşmektedir.
Ayrıca yerel para biriminin değer kaybettiği durumlarda Merkez Bankasının yerel para
biriminin değerini koruma amacıyla faizleri arttırması bankaların kredi faizlerine de
yansıyabileceği için şirketler daha yüksek faizle borçlanmaktadır; dolayısıyla finansal borçlar
üzerinde de faiz riski oluşmaktadır. Söz konusu, firma eğer döviz kurundaki artışı avantaja
çeviremiyorsa; örneğin ihracatçı değilse bilanço değerindeki düşüşten dolayı yatırımları
açısından olumsuz etkilenir, şirkerin karlılığı azaldığı için yatırım harcamalarını arttırması da
zorlaşır. Ekonometrik analiz kısmında, borç dolarizasyonunun belirleyicilerinin ve firma
bilançoları üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla, yatay kesit bağımlılığı testleri, 1.
ve 2. nesil birim kök testleri, yapısal kırılmaları dikkate alan eşbütünleşme testi ve uzun
dönem katsayı testi uygulanmaktadır. Bu çalışmada, firmaya özgü değişkenler olarak kaldıraç
oranı, ihracat gelirlerinin toplam satışlar içindeki oranı, net kar marjı, likidite oranları,
stokların toplam varlıklar içindeki oranı ele alınmıştır. Makroekonomik değişkenler olarak ise
gayri safi milli hasıla büyümesi, enflasyon, cari açık ve küresel risk iştahı kullanılmıştır.

Makale detayları

Türkiye’de Borç Dolarizasyonunun Belirleyicileri ve Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkileri

Yazarlar: Özlem TAŞSEVEN | Serkan ÇINAR

Yayıncı: Denta Florya ADSM Limited Company

Dergi: Social Sciences Research Journal 2015 Vol.4 Issue 2

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000606412

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-5237

Sayı

Yazarlar:

Özlem TAŞSEVEN | Serkan ÇINAR

Yayıncı:

Denta Florya ADSM Limited Company

Dergi:

Social Sciences Research Journal 2015 Vol.4 Issue 2

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000606412

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-5237