DERECELİ ULAMSAL ÜYELİK YAPISI VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMLERİ

Özay ÖNAL

Makale detayları

DERECELİ ULAMSAL ÜYELİK YAPISI VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMLERİ

Yazarlar:

Özay ÖNAL

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler | Dil

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2021 Vol.61 Issue 1, pp.503-540

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000762778

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Geleneksel Mantık temelli ulamlaştırmanın ulamların üyelik yapılarını ele alış biçiminin
zihnin çalışma ilkeleriyle uyuşmadığı, Zadeh'in kuramsal, Rosch'un ise deneysel
çalışmalarıyla ispatlanmıştı. Konuyu ilk defa dilsel çerçevede ele alan Lakoff, ulamların
üyelik yapılarını düzenleyerek zayıf, ortalama ve tipik üyeleri dilsel olarak kodlama
işlevine sahip geniş bir dilbilgisel sınıfın varlığına dikkat çekmiştir. Derecelendiriciler
(hedges), ulamın üyelik yapısındaki hiyerarşinin vurgulanması, ulam sınırlarının
kesinleştirilmesi veya esnetilmesinde rol oynayan dilsel araçlardır. Deneysel nitelikteki
bu çalışmada, ulamların üyelik yapılarını; üyelerin ulamı temsil yeteneklerini ve
derecelendirici ifadelerin Türkçedeki görünümlerini gözlemlemek amacıyla anadili Türkçe
olan lisans ve yüksek lisans öğrencilerinden oluşan araştırma grubuna bir sormaca
uygulanmıştır. Sormacada, 10 adet ulam ve ulamların her biri için 5'er üye önerilerek
üyelerin ilgili ulamları temsil düzeylerini belirten kısa tümceler yazmaları istenmiştir.
Bulgular, katılımcıların sormaca ulamlarının üyelik yapılarını dereceli; üyelerin ulamı
temsil yeteneklerini ise birbirinden farklı olarak gördüğünü göstermiştir. Bulgularda,
“bulanık üye” olarak adlandırılan ve birden fazla ulamın sınırları içinde görülebilen
üyelere de rastlanmıştır. Bulgular Türkçede derecelendirmenin pek çok dilsel araçla
yapıldığını göstermiştir. Bunların arasında belirteç, sıfat, ilgeç, bağlaç gibi sözcük sınıfları
ve soru, kiplik, edilgen çatı gibi dilbilgisel kategoriler öne çıkmaktadır. Bunlara ek olarak,
daha çok konuşma diline has ünlem, vurgu ve ezgilendirmenin de derecelendirme işleviyle
kullanıldığı tespit edilmiştir.

Makale detayları

DERECELİ ULAMSAL ÜYELİK YAPISI VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMLERİ

Yazarlar:

Özay ÖNAL

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler | Dil

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2021 Vol.61 Issue 1, pp.503-540

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000762778

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150

Anlam;

Kullanımbilim;

Ulamlaştırma;

Bulanık Mantık

Derecelendiriciler

Sayı

Makale detayları

DERECELİ ULAMSAL ÜYELİK YAPISI VE TÜRKÇEDEKİ GÖRÜNÜMLERİ

Yazarlar: Özay ÖNAL

Yayıncı: Ankara University

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler | Dil

Dergi: The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2021 Vol.61 Issue 1, pp.503-540

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000762778

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2459-0150

Anlam;

Kullanımbilim;

Ulamlaştırma;

Bulanık Mantık

Derecelendiriciler

Sayı

Yazarlar:

Özay ÖNAL

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler | Dil

Dergi:

The Journal of the Faculty of Languages and History-Geography 2021 Vol.61 Issue 1, pp.503-540

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000762778

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0150