Five-Factor Personality Traits as Predictor of Career Maturity

Abdullah ATLI

Makale detayları

Five-Factor Personality Traits as Predictor of Career Maturity

Yazarlar:

Abdullah ATLI

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2017 Vol.17 Issue 68, pp.151-165

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2017

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706719

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X

Özet:

 


Purpose: This
study aims to determine the predictive strength of personality traits based on
the five-factor theory on the level of career maturity 

Research Methods: The sample of the study included a total of 429 high
school students, 248 females (57.8%) and 181 males (42.2%). The study utilized
the “Career Maturity Scale” to determine the students’ career maturity levels.
To measure the personality traits of the students, the “Five-Factor Personality
Traits Test” was usedFindings:
Results showed that the personality trait variables included in the model
altogether significantly predicted career maturity (R= .35, R² =.12, p<.05).
It has been observed that, in the model, independent variables explained 12% of
the variance in career maturity. When the contribution of each independent
variable to the model was analysed, the highest contribution came from
neuroticism (β=-.158), followed by extraversion (β=.148), openness (β=.109),
agreeableness (β=.090), and conscientiousness (β=.083). 






Implications
for Research and Practice: Findings of the study demonstrated that high
school students should be encouraged to interact with people around them and
access sources of information easily. Furthermore, their social skills should
be enhanced to increase their career maturity levels. The ways to access
resources to learn about various occupations, such as the Internet, magazines,
and books, should be planned and presented for students, especially those with
introverted and anxious personality traits.

.

 


Problem
Durumu: Türkiye’de öğrencilerin meslek
tercihlerinin belirginleşmeye başlaması lise döneminde olmaktadır. Ancak
öğrencilerin bu tercihlerini kendi yetenek, ilgi, değer ve kişilik özellikleri
gibi temel faktörleri dikkate alarak yaptıklarını söylemek oldukça güçtür.
Türkiye’de mesleklere yüklenen değerler, iş bulma olanakları gibi faktörler
nedeni ile öğrencilerin lise tercihleri biçimlenmektedir.  Öğrencilerin meslek seçimlerini daha sağlıklı
yapabilmeleri için yeterli mesleki olgunluğa sahip olmaları gerekir. Lise
öğrencilerinin kişilik özelliklerinin mesleki olgunluk düzeyi üzerindeki
etkisinin belirlenmesi farklı kişilik yapılarına sahip lise öğrencileri için
mesleki rehberlik ve danışmanlık uygulamalarına katkı sağlayacaktır. Meslek
seçiminin doğru yapılabilmesi için bazı temel yetkinliklere ihtiyaç vardır. Bu
yetkinliği ifade eden kavram mesleki olgunluk kavramıdır. Mesleki olgunluk
kavramı genel olarak meslek seçimi ile ilgili planlar yapabilme, mesleklere
ilişkin farkındalık sahibi olma ve meslek seçimi sorumluluğunu üstlenebilme
olarak tanımlamaktadır. Mesleki olgunluk üzerine yapılan çalışmalarda kişilik
özelliklerinin etkisinin incelendiği araştırma sayısı çok az sayıdadır. 

Bireyin meslek seçiminde dikkate alınması gereken
özelliklerinden biri de kişilik özellikleridir. Kişilik, bir bireyin değişik
durumlarda nasıl davranacağının belirlenmesinde etkilidir. Bu açıdan
bakıldığında kişilik, bireyin mesleki kararını, meslek seçimini, iş performansını
ve mesleki doyumunu etkiler. Kişilik, bireyi diğerlerinden ayıran düşünsel,
duyuşsal ve davranışsal farklılıklar olarak tanımlanmaktadır. Kişiliğin
açıklanması ve tanımlanması ile ilgili literatürde birçok yaklaşım öne
sürülmektedir. Bu yaklaşımlardan biri de özellik yaklaşımıdır.  Beş faktör kişilik yapısı temel bazı
özellikler çerçevesinde yapılandırılması konusunda görüş ayrılıkları içerse de
genel kabul gören bir yapı olarak değerlendirilebilir. Beş faktör modelinde
kişilik özellikleri dışadönüklük, nevrotizm, uyumluluk, sorumluluk ve açıklık
boyutlarında değerlendirilmektedir. Dışadönük kişilik tipindeki bireyler,
pozitif duygulara sahip girişimci ve sosyal ilişkileri güçlüdür. Bu bireyler
farklı kültürden olan kişilere açık ve sosyal uyum düzeyleri yüksektir.
Nevrotizm boyutunun kişilik özelliklerine sahip olan bireyler stres içeren
durumlarda hemen etkilenirler. Zorluklarla baş etme becerileri düşük olduğundan
duygusal anlamda tepkili ve reaktiftirler. Yaşadıkları duygu değişimleri
nedeniyle sıklıkla depresyon, anksiyete ve öfke yaşarlar. Uyumluluk kişilik
özelliklerine sahip olan bireyler, sosyal ilişkilerinden nazik, sevecen, iş
birliği halinde çalışmayı tercih eden bir kişilik yapısı sahiptirler.
Sorumluluk boyutunun kişilik özelliklerine sahip olan kişiler davranışlarında
dikkatli, iç disiplini yüksek ve benzer davranışlar sergileme konusunda
tutarlı, özenli ve sorumluluk düzeyi yüksek özellikler gösterirler.  Son olarak açıklık kişilik özelliğine sahip
bireyler meraklı, çok yönlü düşünebilen, yaratıcı, çevredeki değişimlere
duyarlı, hayal gücü yüksek, yeniliklere açık ve risk alabilen kişililerdir. Bu
araştırma farklı kişilik özelliklerine sahip lise öğrencilerinin mesleki
olgunluk düzeylerinin belirlenmesinde literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu araştırma sonuçları okullarda çalışan okul rehber öğretmenlerinin hangi
kişilik özelliklerine sahip öğrencilerin meslek seçimi ile ilgili daha fazla
yardıma ihtiyaç duyduklarını belirlemeyi kolaylaştıracaktır.

Araştırmanın
Amacı: Bu tarama çalışmasının amacı lise
öğrencilerinin beş faktör kuramına dayalı kişilik özellikleri (dışadönüklük,
nevrotizm, uyumluluk, sorumluluk ve açıklık) ile mesleki olgunluk düzeyleri
arasındaki ilişkiyi incelemektir. Aşağıda yer alan soruları cevaplamak için 429
lise öğrencisinden sağlanan veriler kullanılmıştır.

·        
Lise
öğrencilerinin kişilik özellikleri ile mesleki olgunluk düzeyleri arasındaki
korelasyon düzeyi nedir?

·        
Lise
öğrencilerinin kişilik özellikleri mesleki olgunluklarını ne düzeyde
yordamaktadır?

Araştırmanın
Yöntemi: Bu araştırma ilişkisel tarama
modelinde, nicel bir araştırmadır. Araştırmanın evreninin Malatya ili Yeşilyurt
merkez ilçesinde bulunan 15119 lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın
örneklemini 248’i kız (58%) ve 181’i erkek (42%) erkek toplam 429 lise
öğrencisinden oluşmaktadır. Örneklemin 39’u (9%) dokuzuncu sınıf, 128’i (%30)
10.sınıf ve 262’si (%61) 11.sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır.  Araştırma kapsamında öğrencilerin mesleki
olgunluk düzeylerini ölçmek için “Mesleki Olgunluk Ölçeği” kullanılmıştır.
Öğrencilerin kişilik özelliklerinin ölçülmesinde ise, “Beş Faktör Kişilik
Özellikleri Testi” kullanılmıştır. 
Araştırmanın amacı doğrultusunda değişkenler arasındaki ilişkileri
belirlemek için korelasyon analizi; bağımsız değişkenlerin her birinin tek
başına mesleki olgunluk üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek için çoklu
regresyon analizi kullanılmıştır.

Araştırmanın
Bulguları: Mesleki olgunluk ile kişilik tipleri
arasındaki ikili korelasyonlar değerleri -.29 ile .40 arasında değişmektedir.  Mesleki olgunluk ile dışadönüklük (r=.21,
p<.05), uyumluluk (r=.19, p<.05), açıklık (r=.19, p<.05) ve sorumluluk
(r=.18, p<.05) arasında anlamlı pozitif ilişki vardır. Mesleki olgunluk ile
nevrotizm (r=-.23, p<.05) arasında ise anlamlı negatif ilişki vardır.
Regresyon analizinde modele sokulan bağımsız değişkenlerin (dışadönüklük,
nevrotizm, uyumluluk, sorumluluk ve açıklık) mesleki olgunluğu anlamlı düzeyde
yordadığı görülmektedir (R² =.12, F(4,424)= 11.560, p <.05). Bağımsız değişkenlerin modelin %12’sini açıkladığı
görülmüştür. Bağımsız değişkenlerin modele katkıları değerlendirildiğinde en
önemli katkının nevrotizm  (β=-.158,
p< .05) bunu sırasıyla dışadönüklük (β=.148, p< .05), açıklık (β=.109,
p< .05), uyumluluk (β=.090, p< .05) ve sorumluluk (β=.083)  geldiği anlaşılmaktadır.
















Araştırmanın
Sonuçları ve Önerileri: Araştırma
sonucunda beş faktör kişilik özelliklerinden dışadönüklük, açıklık, nevrotizmin
mesleki olgunluğu anlamlı olarak yordadığı görülmüştür. Dışadönüklük kişilik
özelliği ile açıklık kişilik özelliği mesleki olgunluğu pozitif yönde
yordarken, nevrotizm kişilik özelliği mesleki olgunluğu negatif yönde
yordamaktadır. Çevreleri ile kolaylıkla iletişim kurabilen dışarıya açık ve
sosyal olan dışadönük kişilik özelliğine sahip bireylerin mesleki olgunluk
düzeyinin yüksek olduğu görülmektedir. Aynı şekilde gelişmelere açık, kendi ile
ilgili sorgulamaları rahatlıkla yapabilen ve araştırıcı bir kişilik özelliğine
sahip olan açıklık kişilik tipinde olmak mesleki olgunluğu pozitif yönde
anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Bunların aksine kendine güvensiz, içe
kapanık ve değişimi kendi için tehdit olarak gören nevrotik kişilik tipinde
olmak mesleki olgunluğu negatif yönde anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Elde
edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde lise öğrencilerinin mesleki
olgunluk düzeylerinin yükselmesi için çevreleri ile iletişim kurmaları, sosyal
becerilerinin arttırılması ve bilgi kaynaklarına rahatlıkla ulaşmaları için
cesaretlendirilmeleri gerekmektedir. Özellikle içe kapanık, kaygılı kişilik
özelliklerine sahip olan öğrencilerin meslekler ile ilgili bilgi edinmelerinde
internet, dergi ve kitap gibi kaynaklara nasıl ulaşacakları açık bir şekilde
planlanarak sunulmalıdır. Dışadönük ve açıklık kişilik tipindeki bireyler kendi
özellikleri ve mesleklerin gereklilikleri ile ilgili bilgilere iletişim
becerileri ve öğrenme motivasyonları ile ulaşırken nevrotik kişilik özelliğine
sahip öğrencileri aynı güçlü donanıma sahip değillerdir. Bu nedenle nevrotik
tiplerin söz konusu meslek seçimi süreci ile ilgili bilgilere kendi kişilik
özelliklerinin sınırlarını tehdit etmeyecek yani sosyal ilişki kurmaları için
yüksek beklenti oluşturulmayacak şekilde planlamalar yapılarak yardım
edilmelidir. Ayrıca, konuyla ilgilenen araştırmacılara yönelik olarak, yapılan
araştırma sonucunda elde edilen bulgular ve sınırlılıkları çerçevesinde çeşitli
önerilerde bulunulabilir. Öncelikle araştırma kapsamında elde edilen bulguların
geçerlilikleri farklı örneklem grupları üzerinde sınanması faydalı olacaktır.  Araştırma kapsamında elde edilen bulgular,
ölçekler aracılığıyla elde edilmiş dolaylı bir gözlemi yansıtmaktadır. Konu ile
ilgili nitel araştırmalar yapılarak farklı kişilik tiplerine sahip lise
öğrencilerinin meslek seçimi süreci ile ilgili yaşadıkları süreç ve
karşılaştıkları güçlüklerle nasıl baş ettikleri ile ilgili daha detaylı bir
araştırma yapılabilir.   

.

Makale detayları

Five-Factor Personality Traits as Predictor of Career Maturity

Yazarlar: Abdullah ATLI

Yayıncı: Anı Yayıncılık

Dergi: Eurasian Journal of Educational Research 2017 Vol.17 Issue 68, pp.151-165

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2017

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2000706719

Sıklık: İki Aylık

eISSN: 2528-8911

pISSN: 1302-597X

Sayı

Yazarlar:

Abdullah ATLI

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2017 Vol.17 Issue 68, pp.151-165

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2017

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706719

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X