BURSA ŞER’İYYE SİCİLLERİ IŞIĞINDA OSMANLI DEVLETİ’NDE KÖLELİĞE BİR BAKIŞ

Ali İhsan KARATAŞ

Makale detayları

BURSA ŞER’İYYE SİCİLLERİ IŞIĞINDA OSMANLI DEVLETİ’NDE KÖLELİĞE BİR BAKIŞ

Yazarlar:

Ali İhsan KARATAŞ

Yayıncı:

Necmettin Erbakan University

Dergi:

İSTEM 2007 Issue 9, pp.135-162

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000524119

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-408X

pISSN:

1304-0618

Özet:

 

Slavery system which is early as much as mankind history had a new shape with Islam. Despite not to abolish in acceptance with the contemporary social terms, Islam encouraged conducting servants well and enfranchising them on all occasions. In Ottoman, the slavery system mainly took on a shape according to Islamic Law. In this context, some kinds of manumission like muqâtaba, tadbîr and ‘ıtq have appeared in Ottoman social life. The ‘ıtq, which is for God’s sake not for monetary expectation, was much more common among them. Manumitted slaves were also given houses, household goods and jobs. With this application, the Ottoman State became distinguished from all other contemporary states. Also the other ethnic and religious groups had the right to have a slave. But in some periods and exceptional cases, this right was constrained.

 

İnsanlık tarihi kadar eski olan kölelik sistemi, İslâm dininin gelmesiyle birlikte yeni bir yapıya kavuşmuştur. İslâm dini bu uygulamayı, ortaya çıktığı dönem ve çevrenin siyasi-sosyal şartları gereği mutlak manada kaldırmamakla birlikte onlara daha insanî muamele yapılması ve her fırsatta hürriyetlerine kavuşturulmasını teşvik etmiştir. Osmanlı Devleti’ndeki kölelik sistemi büyük ölçüde İslâm hukuku hükümlerine göre şekillenmiştir. Genellikle yedi-sekiz yıl istihdam edilen köleler âzat edilmişlerdir. Osmanlı toplumunda “mükâtebe”, “tedbir” ve “ıtk” gibi farklı âzat şekilleri görülür. Bunlar arasında en yaygın olanı ise herhangi bir maddî menfaat beklemeksizin tamamen Allah rızası için yapılan “ıtk” uygulaması olmuştur. Ayrıca devletlerarası antlaşmalar yoluyla da köle ve cariyeler hürriyetlerine kavuşmuşlardır. Osmanlı Devleti, kölelere yapılan muamele bakımından muasırı devletler arasında en iyi durumda bulunmuştur. Âzat edilen kölelere barınabilecekleri ev ve gündelik hayatlarında kullanabilecekleri eşya verilmiştir. Osmanlı Devleti’nde Müslümanlar gibi diğer dinî ve etnik gruplar da köle sahibi olabilmişlerdir. Bununla birlikte istisnaî olarak bazı dönemlerde bu konuda kısıtlamalara gidilmiştir.

Makale detayları

BURSA ŞER’İYYE SİCİLLERİ IŞIĞINDA OSMANLI DEVLETİ’NDE KÖLELİĞE BİR BAKIŞ

Yazarlar: Ali İhsan KARATAŞ

Yayıncı: Necmettin Erbakan University

Dergi: İSTEM 2007 Issue 9, pp.135-162

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2007

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000524119

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2602-408X

pISSN: 1304-0618

Sayı

Yazarlar:

Ali İhsan KARATAŞ

Yayıncı:

Necmettin Erbakan University

Dergi:

İSTEM 2007 Issue 9, pp.135-162

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2007

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000524119

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-408X

pISSN:

1304-0618