Yûsuf bin Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Milevî (öl. 1129/1717’den sonra)’nin Acâyibü’l-Mahlûkât Tercümesi: Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Ramazan Bardakçı; Öznur Aksakaloğlu

Makale detayları

Yûsuf bin Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Milevî (öl. 1129/1717’den sonra)’nin Acâyibü’l-Mahlûkât Tercümesi: Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Yazarlar:

Ramazan Bardakçı | Öznur Aksakaloğlu

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.821-840

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001306001

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 İslamî edebiyatların ortak ürünlerinden olan acâyibül-mahlûkât türündeki kitaplar yazıldıkları devrin coğrafyası ve kozmografyası başta olmak üzere astroloji, biyoloji, zooloji, botanik, tarih, din, mitoloji, alternatif tıp, sosyal yaşam gibi alanlar hakkındaki bilgilerle birlikte bazı olağanüstü unsurları da bünyesinde barındıran ve bunları okuyucuların ilgisini çekecek şekilde olağanolağanüstü anlatış biçimleriyle toplu olarak sunan ansiklopedik eserlerdir. Bilinen ilk Acâyibül-Mahlûkât kitabı İran edebiyatında Ebül-Hüseyin Abdurrahman b. Ömer es-Sûfî öl. 376986 tarafından 374984-85 yılında telif edilmiştir. 12. yüzyıldan itibaren İran edebiyatında bu türde eserler yazılmaya devam etmiş ve Arap edebiyatında da bu türe ait eserler yazılmaya başlanmıştır. 12. yüzyılda Ahmed et-Tûsî öl. 5701175den sonra tarafından İran edebiyatında kaleme alınan Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı eser ile 13. yüzyılda Arap edebiyatında Ebû Yahyâ Cemâlüddîn Zekeriyyâ b. Muhammed b. Mahmûd el-Kazvînî öl. 6821283 tarafından yazılan aynı adlı eser, bu türde yazılan diğer eserlere yapı ve içerik olarak kaynaklık etmiştir. Bu türdeki eserler, 14. yüzyıldan itibaren İran ve Arap edebiyatlarından tercüme yoluyla Türk edebiyatına girmiş ve varlığını 18. yüzyıl içinde tamamlamıştır. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinden biri de Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevî öl. 11291717den sonra tarafından 18. yüzyılda kaleme alınmıştır. Eser, Kazvînînin Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı Arapça kaynak metninin 25 Receb 11295 Temmuz 1717 tarihinde Türkçeye yapılmış olan tam tercümesidir. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinin birçoğu Kazvînînin eserinin kısaltılmış eksik tercümeleridir. Milevî tercümesi, Kazvînînin eserinin Türk edebiyatındaki ikinci tam tercümesi olması bakımından önemlidir. Bu tercümenin bilinen tek nüshası müellif hattıdır ve Hamburg Üniversitesi Kütüphanesi SUB HH, Cod. orient. 342 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızın giriş bölümünde, Acâyibül-mahlûkât türü hakkında genel bilgiler verilmiş; bu türdeki eserler üzerine yapılan çalışmalar tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde mütercim Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevînin hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât tercümesinin yapısı ve içeriği üzerinde durulmuştur.

 İslamî edebiyatların ortak ürünlerinden olan acâyibül-mahlûkât türündeki kitaplar yazıldıkları devrin coğrafyası ve kozmografyası başta olmak üzere astroloji, biyoloji, zooloji, botanik, tarih, din, mitoloji, alternatif tıp, sosyal yaşam gibi alanlar hakkındaki bilgilerle birlikte bazı olağanüstü unsurları da bünyesinde barındıran ve bunları okuyucuların ilgisini çekecek şekilde olağanolağanüstü anlatış biçimleriyle toplu olarak sunan ansiklopedik eserlerdir. Bilinen ilk Acâyibül-Mahlûkât kitabı İran edebiyatında Ebül-Hüseyin Abdurrahman b. Ömer es-Sûfî öl. 376986 tarafından 374984-85 yılında telif edilmiştir. 12. yüzyıldan itibaren İran edebiyatında bu türde eserler yazılmaya devam etmiş ve Arap edebiyatında da bu türe ait eserler yazılmaya başlanmıştır. 12. yüzyılda Ahmed et-Tûsî öl. 5701175den sonra tarafından İran edebiyatında kaleme alınan Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı eser ile 13. yüzyılda Arap edebiyatında Ebû Yahyâ Cemâlüddîn Zekeriyyâ b. Muhammed b. Mahmûd el-Kazvînî öl. 6821283 tarafından yazılan aynı adlı eser, bu türde yazılan diğer eserlere yapı ve içerik olarak kaynaklık etmiştir. Bu türdeki eserler, 14. yüzyıldan itibaren İran ve Arap edebiyatlarından tercüme yoluyla Türk edebiyatına girmiş ve varlığını 18. yüzyıl içinde tamamlamıştır. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinden biri de Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevî öl. 11291717den sonra tarafından 18. yüzyılda kaleme alınmıştır. Eser, Kazvînînin Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı Arapça kaynak metninin 25 Receb 11295 Temmuz 1717 tarihinde Türkçeye yapılmış olan tam tercümesidir. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinin birçoğu Kazvînînin eserinin kısaltılmış eksik tercümeleridir. Milevî tercümesi, Kazvînînin eserinin Türk edebiyatındaki ikinci tam tercümesi olması bakımından önemlidir. Bu tercümenin bilinen tek nüshası müellif hattıdır ve Hamburg Üniversitesi Kütüphanesi SUB HH, Cod. orient. 342 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızın giriş bölümünde, Acâyibül-mahlûkât türü hakkında genel bilgiler verilmiş; bu türdeki eserler üzerine yapılan çalışmalar tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde mütercim Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevînin hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât tercümesinin yapısı ve içeriği üzerinde durulmuştur.

 İslamî edebiyatların ortak ürünlerinden olan acâyibül-mahlûkât türündeki kitaplar yazıldıkları devrin coğrafyası ve kozmografyası başta olmak üzere astroloji, biyoloji, zooloji, botanik, tarih, din, mitoloji, alternatif tıp, sosyal yaşam gibi alanlar hakkındaki bilgilerle birlikte bazı olağanüstü unsurları da bünyesinde barındıran ve bunları okuyucuların ilgisini çekecek şekilde olağanolağanüstü anlatış biçimleriyle toplu olarak sunan ansiklopedik eserlerdir. Bilinen ilk Acâyibül-Mahlûkât kitabı İran edebiyatında Ebül-Hüseyin Abdurrahman b. Ömer es-Sûfî öl. 376986 tarafından 374984-85 yılında telif edilmiştir. 12. yüzyıldan itibaren İran edebiyatında bu türde eserler yazılmaya devam etmiş ve Arap edebiyatında da bu türe ait eserler yazılmaya başlanmıştır. 12. yüzyılda Ahmed et-Tûsî öl. 5701175den sonra tarafından İran edebiyatında kaleme alınan Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı eser ile 13. yüzyılda Arap edebiyatında Ebû Yahyâ Cemâlüddîn Zekeriyyâ b. Muhammed b. Mahmûd el-Kazvînî öl. 6821283 tarafından yazılan aynı adlı eser, bu türde yazılan diğer eserlere yapı ve içerik olarak kaynaklık etmiştir. Bu türdeki eserler, 14. yüzyıldan itibaren İran ve Arap edebiyatlarından tercüme yoluyla Türk edebiyatına girmiş ve varlığını 18. yüzyıl içinde tamamlamıştır. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinden biri de Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevî öl. 11291717den sonra tarafından 18. yüzyılda kaleme alınmıştır. Eser, Kazvînînin Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı Arapça kaynak metninin 25 Receb 11295 Temmuz 1717 tarihinde Türkçeye yapılmış olan tam tercümesidir. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinin birçoğu Kazvînînin eserinin kısaltılmış eksik tercümeleridir. Milevî tercümesi, Kazvînînin eserinin Türk edebiyatındaki ikinci tam tercümesi olması bakımından önemlidir. Bu tercümenin bilinen tek nüshası müellif hattıdır ve Hamburg Üniversitesi Kütüphanesi SUB HH, Cod. orient. 342 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızın giriş bölümünde, Acâyibül-mahlûkât türü hakkında genel bilgiler verilmiş; bu türdeki eserler üzerine yapılan çalışmalar tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde mütercim Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevînin hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât tercümesinin yapısı ve içeriği üzerinde durulmuştur.

 İslamî edebiyatların ortak ürünlerinden olan acâyibül-mahlûkât türündeki kitaplar yazıldıkları devrin coğrafyası ve kozmografyası başta olmak üzere astroloji, biyoloji, zooloji, botanik, tarih, din, mitoloji, alternatif tıp, sosyal yaşam gibi alanlar hakkındaki bilgilerle birlikte bazı olağanüstü unsurları da bünyesinde barındıran ve bunları okuyucuların ilgisini çekecek şekilde olağanolağanüstü anlatış biçimleriyle toplu olarak sunan ansiklopedik eserlerdir. Bilinen ilk Acâyibül-Mahlûkât kitabı İran edebiyatında Ebül-Hüseyin Abdurrahman b. Ömer es-Sûfî öl. 376986 tarafından 374984-85 yılında telif edilmiştir. 12. yüzyıldan itibaren İran edebiyatında bu türde eserler yazılmaya devam etmiş ve Arap edebiyatında da bu türe ait eserler yazılmaya başlanmıştır. 12. yüzyılda Ahmed et-Tûsî öl. 5701175den sonra tarafından İran edebiyatında kaleme alınan Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı eser ile 13. yüzyılda Arap edebiyatında Ebû Yahyâ Cemâlüddîn Zekeriyyâ b. Muhammed b. Mahmûd el-Kazvînî öl. 6821283 tarafından yazılan aynı adlı eser, bu türde yazılan diğer eserlere yapı ve içerik olarak kaynaklık etmiştir. Bu türdeki eserler, 14. yüzyıldan itibaren İran ve Arap edebiyatlarından tercüme yoluyla Türk edebiyatına girmiş ve varlığını 18. yüzyıl içinde tamamlamıştır. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinden biri de Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevî öl. 11291717den sonra tarafından 18. yüzyılda kaleme alınmıştır. Eser, Kazvînînin Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât adlı Arapça kaynak metninin 25 Receb 11295 Temmuz 1717 tarihinde Türkçeye yapılmış olan tam tercümesidir. Türk edebiyatındaki acâyibül-mahlûkât tercümelerinin birçoğu Kazvînînin eserinin kısaltılmış eksik tercümeleridir. Milevî tercümesi, Kazvînînin eserinin Türk edebiyatındaki ikinci tam tercümesi olması bakımından önemlidir. Bu tercümenin bilinen tek nüshası müellif hattıdır ve Hamburg Üniversitesi Kütüphanesi SUB HH, Cod. orient. 342 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızın giriş bölümünde, Acâyibül-mahlûkât türü hakkında genel bilgiler verilmiş; bu türdeki eserler üzerine yapılan çalışmalar tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde mütercim Yûsuf b. Muhammed İbnül-Vekîl el-Mîlevînin hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Acâyibül-Mahlûkât ve Garâyibül-Mevcûdât tercümesinin yapısı ve içeriği üzerinde durulmuştur.

Makale detayları

Yûsuf bin Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Milevî (öl. 1129/1717’den sonra)’nin Acâyibü’l-Mahlûkât Tercümesi: Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Yazarlar:

Ramazan Bardakçı | Öznur Aksakaloğlu

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.821-840

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001306001

pISSN:

2148-7782

Acâyibü’l-Mahlûkât

Yûsuf b. Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Mîlevî

Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Kazvînî

Kozmografya

Sayı

Makale detayları

Yûsuf bin Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Milevî (öl. 1129/1717’den sonra)’nin Acâyibü’l-Mahlûkât Tercümesi: Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Yazarlar: Ramazan Bardakçı | Öznur Aksakaloğlu

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.821-840

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001306001

pISSN: 2148-7782

Acâyibü’l-Mahlûkât

Yûsuf b. Muhammed İbnü’l-Vekîl el-Mîlevî

Acâyibü’l-Mahlûkât ve Garâyibü’l-Mevcûdât

Kazvînî

Kozmografya

Sayı

Yazarlar:

Ramazan Bardakçı | Öznur Aksakaloğlu

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 37, pp.821-840

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001306001

pISSN:

2148-7782