Trabzon Boztepe’de Âhî Evren Dede Camii ve Türbesi Haziresindeki Osmanlı Dönemi Mezar Taşları

Raziye Çiğdem Önal

Makale detayları

Trabzon Boztepe’de Âhî Evren Dede Camii ve Türbesi Haziresindeki Osmanlı Dönemi Mezar Taşları

Yazarlar:

Raziye Çiğdem Önal

Yayıncı:

Ataturk University

Dergi:

Palmet Dergisi Issue 3, pp.125-160

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001286306

pISSN:

2822-3551

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Hiç bir şiir bir mezar taşı kadar milli olamaz. Çünkü onda el emeği, göz nuru, sanat vardır ve onlar bize bizi anlatır Yahya Kemal Beyatlı Yahya Kemal Beyatlının da dillendirdiği gibi mezar taşları milli kimliktir. Kimisinde isim, tarih, meslek, ölüm sebebi, kimisinde soya dair bilgiler bulunurken kimisinde de başlık tipleri ayırt edici özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkün var olmaya başladığı ilk dönemlerden günümüze kadar devam ettirilmiş olan mezar taşı geleneği, Osmanlı toplumunda oldukça önem verilen ve sanatsal değere haiz olan şekillendirmelerle devam etmiştir. Payitaht kentlerde en özel örnekleri bulunan bu taşlar, zamanla tüm Osmanlı coğrafyasına yayılım göstermiş ve üstün niteliklere sahip bir arşiv oluşmuştur. Bu birikimin güzel örneklerine sahip kentlerinden biri olan Trabzon, İpek Yolu üzerinde olması ve limanlarının varlığı ile devletin yönetim merkezi ile sürekli iletişim halinde olmuş, mimari ve süsleme programlarını yakından takip etmiştir. Günümüzde şehrin yüksek tepelerinden biri olan Boztepe, Trabzonun en eski yerleşim yerlerindendir ve Ahi Evren Dede Cami ve Türbesi yanında bulunan hazire de en eski mezarlıkları arasındadır. Bu çalışmada, bu mezarlıkta 1812-1907 yılları arasındaki yaklaşık yüz yıllık sürecin verileri olan 12 başucu, 11 ayakucu taşı tanıtılıp değerlendirilmiştir. Genel olarak XIX. yüzyıl eserleri olduğu için Osmanlı sanatının Batılı akımlardan etkilendiği sürecin dönemsel özelliklerini bünyesinde barındırdığı anlaşılan bu taşların üslup özellikleri açısından başkent üslubuna oldukça yakın örnekler olduğu tespit edilmiştir.

 Hiç bir şiir bir mezar taşı kadar milli olamaz. Çünkü onda el emeği, göz nuru, sanat vardır ve onlar bize bizi anlatır Yahya Kemal Beyatlı Yahya Kemal Beyatlının da dillendirdiği gibi mezar taşları milli kimliktir. Kimisinde isim, tarih, meslek, ölüm sebebi, kimisinde soya dair bilgiler bulunurken kimisinde de başlık tipleri ayırt edici özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkün var olmaya başladığı ilk dönemlerden günümüze kadar devam ettirilmiş olan mezar taşı geleneği, Osmanlı toplumunda oldukça önem verilen ve sanatsal değere haiz olan şekillendirmelerle devam etmiştir. Payitaht kentlerde en özel örnekleri bulunan bu taşlar, zamanla tüm Osmanlı coğrafyasına yayılım göstermiş ve üstün niteliklere sahip bir arşiv oluşmuştur. Bu birikimin güzel örneklerine sahip kentlerinden biri olan Trabzon, İpek Yolu üzerinde olması ve limanlarının varlığı ile devletin yönetim merkezi ile sürekli iletişim halinde olmuş, mimari ve süsleme programlarını yakından takip etmiştir. Günümüzde şehrin yüksek tepelerinden biri olan Boztepe, Trabzonun en eski yerleşim yerlerindendir ve Ahi Evren Dede Cami ve Türbesi yanında bulunan hazire de en eski mezarlıkları arasındadır. Bu çalışmada, bu mezarlıkta 1812-1907 yılları arasındaki yaklaşık yüz yıllık sürecin verileri olan 12 başucu, 11 ayakucu taşı tanıtılıp değerlendirilmiştir. Genel olarak XIX. yüzyıl eserleri olduğu için Osmanlı sanatının Batılı akımlardan etkilendiği sürecin dönemsel özelliklerini bünyesinde barındırdığı anlaşılan bu taşların üslup özellikleri açısından başkent üslubuna oldukça yakın örnekler olduğu tespit edilmiştir.

 Hiç bir şiir bir mezar taşı kadar milli olamaz. Çünkü onda el emeği, göz nuru, sanat vardır ve onlar bize bizi anlatır Yahya Kemal Beyatlı Yahya Kemal Beyatlının da dillendirdiği gibi mezar taşları milli kimliktir. Kimisinde isim, tarih, meslek, ölüm sebebi, kimisinde soya dair bilgiler bulunurken kimisinde de başlık tipleri ayırt edici özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkün var olmaya başladığı ilk dönemlerden günümüze kadar devam ettirilmiş olan mezar taşı geleneği, Osmanlı toplumunda oldukça önem verilen ve sanatsal değere haiz olan şekillendirmelerle devam etmiştir. Payitaht kentlerde en özel örnekleri bulunan bu taşlar, zamanla tüm Osmanlı coğrafyasına yayılım göstermiş ve üstün niteliklere sahip bir arşiv oluşmuştur. Bu birikimin güzel örneklerine sahip kentlerinden biri olan Trabzon, İpek Yolu üzerinde olması ve limanlarının varlığı ile devletin yönetim merkezi ile sürekli iletişim halinde olmuş, mimari ve süsleme programlarını yakından takip etmiştir. Günümüzde şehrin yüksek tepelerinden biri olan Boztepe, Trabzonun en eski yerleşim yerlerindendir ve Ahi Evren Dede Cami ve Türbesi yanında bulunan hazire de en eski mezarlıkları arasındadır. Bu çalışmada, bu mezarlıkta 1812-1907 yılları arasındaki yaklaşık yüz yıllık sürecin verileri olan 12 başucu, 11 ayakucu taşı tanıtılıp değerlendirilmiştir. Genel olarak XIX. yüzyıl eserleri olduğu için Osmanlı sanatının Batılı akımlardan etkilendiği sürecin dönemsel özelliklerini bünyesinde barındırdığı anlaşılan bu taşların üslup özellikleri açısından başkent üslubuna oldukça yakın örnekler olduğu tespit edilmiştir.

 Hiç bir şiir bir mezar taşı kadar milli olamaz. Çünkü onda el emeği, göz nuru, sanat vardır ve onlar bize bizi anlatır Yahya Kemal Beyatlı Yahya Kemal Beyatlının da dillendirdiği gibi mezar taşları milli kimliktir. Kimisinde isim, tarih, meslek, ölüm sebebi, kimisinde soya dair bilgiler bulunurken kimisinde de başlık tipleri ayırt edici özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkün var olmaya başladığı ilk dönemlerden günümüze kadar devam ettirilmiş olan mezar taşı geleneği, Osmanlı toplumunda oldukça önem verilen ve sanatsal değere haiz olan şekillendirmelerle devam etmiştir. Payitaht kentlerde en özel örnekleri bulunan bu taşlar, zamanla tüm Osmanlı coğrafyasına yayılım göstermiş ve üstün niteliklere sahip bir arşiv oluşmuştur. Bu birikimin güzel örneklerine sahip kentlerinden biri olan Trabzon, İpek Yolu üzerinde olması ve limanlarının varlığı ile devletin yönetim merkezi ile sürekli iletişim halinde olmuş, mimari ve süsleme programlarını yakından takip etmiştir. Günümüzde şehrin yüksek tepelerinden biri olan Boztepe, Trabzonun en eski yerleşim yerlerindendir ve Ahi Evren Dede Cami ve Türbesi yanında bulunan hazire de en eski mezarlıkları arasındadır. Bu çalışmada, bu mezarlıkta 1812-1907 yılları arasındaki yaklaşık yüz yıllık sürecin verileri olan 12 başucu, 11 ayakucu taşı tanıtılıp değerlendirilmiştir. Genel olarak XIX. yüzyıl eserleri olduğu için Osmanlı sanatının Batılı akımlardan etkilendiği sürecin dönemsel özelliklerini bünyesinde barındırdığı anlaşılan bu taşların üslup özellikleri açısından başkent üslubuna oldukça yakın örnekler olduğu tespit edilmiştir.

Makale detayları

Trabzon Boztepe’de Âhî Evren Dede Camii ve Türbesi Haziresindeki Osmanlı Dönemi Mezar Taşları

Yazarlar:

Raziye Çiğdem Önal

Yayıncı:

Ataturk University

Dergi:

Palmet Dergisi Issue 3, pp.125-160

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001286306

pISSN:

2822-3551

Mezar taşı

Trabzon

Bozetepe

Osmanlı geleneği

Batılılaşma

Sayı

Makale detayları

Trabzon Boztepe’de Âhî Evren Dede Camii ve Türbesi Haziresindeki Osmanlı Dönemi Mezar Taşları

Yazarlar: Raziye Çiğdem Önal

Yayıncı: Ataturk University

Dergi: Palmet Dergisi Issue 3, pp.125-160

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001286306

pISSN: 2822-3551

Mezar taşı

Trabzon

Bozetepe

Osmanlı geleneği

Batılılaşma

Sayı

Yazarlar:

Raziye Çiğdem Önal

Yayıncı:

Ataturk University

Dergi:

Palmet Dergisi Issue 3, pp.125-160

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001286306

pISSN:

2822-3551