SARAYBOSNA'NIN ŞEHDÎ OSMÂN EFENDI KÜTÜPHANESI: ARAPÇA İLIMLERINE AIT  YAZMALAR

Kerima FİLAN

Makale detayları

SARAYBOSNA'NIN ŞEHDÎ OSMÂN EFENDI KÜTÜPHANESI: ARAPÇA İLIMLERINE AIT YAZMALAR

Yazarlar:

Kerima FİLAN

Yayıncı:

Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.297-326

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528810

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-7177

pISSN:

1303-0752

Özet:

 

When the Ottoman bureaucrat Shehdi Osman-Effendi (1760-1761) opened a library in Sarajevo in 1174, it was the first independent library in this part of the Empire. The basic collection comprised about 180 books. Shehdi's Library remained open until 1910, only to be transferred to the Gazi Husrev-Bey's Library in 1914.   
For the purposes of writing this paper all 17 volumes of the Catalogue of manuscripts at the Gazi Husrev-Bey's Library were reviewed, and a list of books was composed which are indicated as belonging to the collection of Shehdi's Library. The paper analyses the works in the field of science of the Arabic language. The goal is to examine how the library's stock was established. It is indicated that the majority of those works are those studied at Ottoman madrasas. There are books from all three fields of science of Arabic: morphology, syntax and rhetoric. The analysis shows that the collection also contains the works which were not studied at madrasas. For instance, there is a work in Arabic grammar which is not mentioned in other sources. It is emphasized that there is hardly ever more than a single copy of one work. A reliable piece of information is presented–those books were lent out for reading. These and some other features of the collection discussed in the paper indicate that Shehdi's Library achieved the purposes for which it had been founded.

 

Osmanlı bürokratı olarak bilinen Şehdî Osmân Efendi 1174 (1760-1761) yılında Saraybosna'da kütüphane kurduğunda bu, Osmanlı devletinin bu bölgesinde müstakil binaya sahip ilk vakıf kütüphanesi oldu. Ana koleksiyonunu oluşturan kitapların sayısı 180 civarında idi. Şehdî Kütüphanesi 1910 yılına kadar hizmet vermiş, 1914 yılında koleksiyonun tümü Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi'ne nakledilmiştir. 
Bu çalışma için Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi'nde korunan yazma eserlerin 17 cilt halinde Katalog'u taranmış, Şehdî Osmân Efendi vakfına ait olduklarına dair bilgi verilen kitapların listesi çıkarılmıştır. Bu çalışmada Arapça ilimleriyle ilgili kitaplar üzerinde durulmuştur. O dönemde ilmî eserleri okuyup anlayabilmek için Arapça bilmek gerektiği görüşünün hakim olduğu bilinmektedir. Bu durumda Arapça dil bilgisi alanına ait kitapların koleksiyonların yapı taşlarından olduğu söylenebilir. 
Şehdî Osman Efendi koleksiyonuna ait Arapça ilimlerine giren kitaplar incelendiğinde önemli bir kısmının Osmanlı medreselerinde okutulan ders kitapları olduğu görülmüştür. Sarf, nahiv, belâgat olmak üzere Arapça öğretiminin gerçekleştirildiği her üç daldan kitaplara yer verilmiştir. Koleksiyona alınan eserler arasında medreselerde okutulmayan kitapların bulunduğu da tespit edilmiştir. Böylece kaynaklarda anılmayan bir eser bugün sadece Şehdî Kütüphanesi’nin ana koleksiyonunda yer almış nüshasıyla bilinir. Koleksiyonun bir başka özelliği, bir eserin birden fazla nüshasının dahil edilmemiş olmasıdır. Bu koleksiyondan ödünç kitap alınmasının mümkün olduğu sonucuna bizi ulaştıran durumlar da tespit edilmiştir. Çalışmanın bir bölümünde elde edilen bilgilere dayanılarak Şehdî Kütüphanesi’nin kuruluş amacına ulaştığı gösterilmektedir.

Makale detayları

SARAYBOSNA'NIN ŞEHDÎ OSMÂN EFENDI KÜTÜPHANESI: ARAPÇA İLIMLERINE AIT YAZMALAR

Yazarlar: Kerima FİLAN

Yayıncı: Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.297-326

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000528810

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2791-7177

pISSN: 1303-0752

Sayı

Yazarlar:

Kerima FİLAN

Yayıncı:

Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.297-326

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528810

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-7177

pISSN:

1303-0752