Kelâmî Ontoloji Açısından Vahdet-i Vücutçu Tevhit Anlayışına Bazı Eleştiriler

Fatih İBİŞ

Makale detayları

Kelâmî Ontoloji Açısından Vahdet-i Vücutçu Tevhit Anlayışına Bazı Eleştiriler

Yazarlar:

Fatih İBİŞ

Yayıncı:

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015 Vol.19 Issue 1, pp.63-86

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000918813

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2528-987X

pISSN:

2528-9861

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Theology and sufism constituting two main arteries of Islamic thought are three disiplines in which have similarities with each other and sometimes contrasts between them, when compared their tawheed notions in the historical process. Sufism philosophically became strong thank to the doctrine of Ibn Arabî shown as a reference in wahdat al-wucud and gained a theoretical dimension in its own. İn addition, on occasion this situation theologically caused some mariginal ideas. Thus, in the following process, what this tradition guided an understanding directly made an impact on the perception of tawheed in Sufism. While Islamic theologians were dealing with the God’s and human’s personality, attributes and acts, in this context the topic of tawheed, as far as they took into consideration the man’s ontological reality, his speheres of will and responsibility. In the tradition of wahdat al- wujud, it is seen that these issues were discussed as a whole and considered the existence in the theory of tawheed. It is clear that such an approach undermines generally ontological reality in existence, particularly man’s reality. On the other hand, wahdat al-wujud also leads to some epistemological problems such as the truth and validity of knowledge provided on existence. However, in the religious field, the understanding of tawheed shaped by wahdat al-wujud theory leads to some theological and eschatological problems that are incumbent on the sphere of man’s will and responsibility.

.

 


İslam düşüncesinin iki ana damarını oluşturan kelam ve tasavvuf, tarihsel süreç içinde sahip oldukları tevhit tasavvurlarıyla birbirine benzeşen yönleri olduğu kadar aralarında oluşan zıtlıklarla da dikkat çeken iki disiplindir. Felsefî açıdan İbn Arabî’nin referans gösterildiği vahdet-i vücut doktriniyle tasavvuf, kendi içinde nazarî bir boyut kazanmasıyla güçlenmesi yanında, kimi zaman bu durum teolojik anlamda ileri uçlu fikirlerin doğmasına sebebiyet vermiştir. Öyle ki, ilerleyen süreçte vahdet-i vücutçu geleneğin öncülük ettiği anlayış, tasavvuftaki tevhit algısına da doğrudan etki etmiştir. Mütekellimler, Allah’ın ve insanın zât, sıfat ve fiillerini ve bu bağlamda tevhit konusunu işlerken, mümkün mertebe insanın varlıksal gerçekliğini muhafaza ederek, irade ve sorumluluk alanlarını dikkate alarak ele almaya çalışmışlardır. Vahdet-i vücutçu gelenekte ise bu konuların birlikte ele alındığı, varlığın bir bütün olarak tevhit nazariyesi içinde mütalaa edildiği görülmektedir. Böyle bir yaklaşımın genel olarak varlığın, özelde ise insanın ontolojik gerçekliğini sarstığı açıktır. Diğer yandan varlık üzerinden elde edilecek bilginin sıhhat ve meşrûiyetini de tartışmaya açan vahdet-i vücut, epistemolojik bir takım problemlere kaynaklık etmektedir. Dini alana dönük olarak, vahdet-i vücut nazariyesiyle şekillenen tevhit anlayışının taşıdığı itikadî ve uhrevî sorunlar ise insanın irade ve sorumluluk alanına terettüp etmektedir.

.

Makale detayları

Kelâmî Ontoloji Açısından Vahdet-i Vücutçu Tevhit Anlayışına Bazı Eleştiriler

Yazarlar:

Fatih İBİŞ

Yayıncı:

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015 Vol.19 Issue 1, pp.63-86

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000918813

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2528-987X

pISSN:

2528-9861

Kelam

Tasavvuf

Tevhit

Vahdet-i Vücut

Ontoloji

Sayı

Makale detayları

Kelâmî Ontoloji Açısından Vahdet-i Vücutçu Tevhit Anlayışına Bazı Eleştiriler

Yazarlar: Fatih İBİŞ

Yayıncı: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Dergi: Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015 Vol.19 Issue 1, pp.63-86

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000918813

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2528-987X

pISSN: 2528-9861

Kelam

Tasavvuf

Tevhit

Vahdet-i Vücut

Ontoloji

Sayı

Yazarlar:

Fatih İBİŞ

Yayıncı:

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Dergi:

Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015 Vol.19 Issue 1, pp.63-86

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000918813

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2528-987X

pISSN:

2528-9861