TAHKİYELİ BİR ŞİİR ÖRNEĞİ OLARAK VAHÎD MAHTÛMÎ’NİN OKÇULUKLA İLGİLİ BİR TARİH KASİDESİ

Fatih Uğur

Makale detayları

TAHKİYELİ BİR ŞİİR ÖRNEĞİ OLARAK VAHÎD MAHTÛMÎ’NİN OKÇULUKLA İLGİLİ BİR TARİH KASİDESİ

Yazarlar:

Fatih Uğur

Yayıncı:

Hacettepe University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Türkbilig Vol.2023 Issue 45, pp.85-93

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001291395

pISSN:

1302-6011

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Klasik Türk edebiyatında kasidelerin kendine özgü bir şekil ve muhteva yapısı vardır. Ancak bu yapı, kimi zaman şairler tarafından yeniden düzenlenmiş ve gelenek içerisinde farklı kompozisyonda metinler oluşturulmuştur. Tarih kasideleri de bu metinlerdendir. Şairler, kimi zaman başlarından geçen veya şahit oldukları bir olayı kaside nazım şekliyle anlatmışlar ve ebced hesabıyla tarih düşürmüşlerdir. XVIII. yüzyıl şairlerinden olan Vahîd Mahtûmî ö. 1732-33 bu yazıda incelenecek olan manzumesinde devrin padişahı Sultan III. Ahmed ile aralarında meydana gelen bir ok atma olayına tarih düşürmüştür. Buna göre padişah, bir gün Vahîd Mahtûmîyi huzuruna getirtmiş, bir ok atacağını ve eğer ağzıyla bu oku tutabilirse ona çeşitli hediyeler vereceğini söylemiştir. Şair de padişahın attığı bu oku ağzıyla tutabilmiş ve bu hünerini bir tarih kasidesi yazarak anlatmıştır. Ancak Vahîd, başından geçen bu olayı doğrudan anlatmak yerine çeşitli özelliklerle tahkiye etme yoluna gitmiş, manzume boyunca da okçulukla ilgili mecazlara başvurarak tematik bir bütünlük oluşturmuştur. Bu yazıda söz konusu manzume hikâye yapısı ve okçulukla ilgili kavramlar üzerinden incelenmiş ve yapısal özellikleri gösterilmeye çalışılmıştır.

 Klasik Türk edebiyatında kasidelerin kendine özgü bir şekil ve muhteva yapısı vardır. Ancak bu yapı, kimi zaman şairler tarafından yeniden düzenlenmiş ve gelenek içerisinde farklı kompozisyonda metinler oluşturulmuştur. Tarih kasideleri de bu metinlerdendir. Şairler, kimi zaman başlarından geçen veya şahit oldukları bir olayı kaside nazım şekliyle anlatmışlar ve ebced hesabıyla tarih düşürmüşlerdir. XVIII. yüzyıl şairlerinden olan Vahîd Mahtûmî ö. 1732-33 bu yazıda incelenecek olan manzumesinde devrin padişahı Sultan III. Ahmed ile aralarında meydana gelen bir ok atma olayına tarih düşürmüştür. Buna göre padişah, bir gün Vahîd Mahtûmîyi huzuruna getirtmiş, bir ok atacağını ve eğer ağzıyla bu oku tutabilirse ona çeşitli hediyeler vereceğini söylemiştir. Şair de padişahın attığı bu oku ağzıyla tutabilmiş ve bu hünerini bir tarih kasidesi yazarak anlatmıştır. Ancak Vahîd, başından geçen bu olayı doğrudan anlatmak yerine çeşitli özelliklerle tahkiye etme yoluna gitmiş, manzume boyunca da okçulukla ilgili mecazlara başvurarak tematik bir bütünlük oluşturmuştur. Bu yazıda söz konusu manzume hikâye yapısı ve okçulukla ilgili kavramlar üzerinden incelenmiş ve yapısal özellikleri gösterilmeye çalışılmıştır.

 Klasik Türk edebiyatında kasidelerin kendine özgü bir şekil ve muhteva yapısı vardır. Ancak bu yapı, kimi zaman şairler tarafından yeniden düzenlenmiş ve gelenek içerisinde farklı kompozisyonda metinler oluşturulmuştur. Tarih kasideleri de bu metinlerdendir. Şairler, kimi zaman başlarından geçen veya şahit oldukları bir olayı kaside nazım şekliyle anlatmışlar ve ebced hesabıyla tarih düşürmüşlerdir. XVIII. yüzyıl şairlerinden olan Vahîd Mahtûmî ö. 1732-33 bu yazıda incelenecek olan manzumesinde devrin padişahı Sultan III. Ahmed ile aralarında meydana gelen bir ok atma olayına tarih düşürmüştür. Buna göre padişah, bir gün Vahîd Mahtûmîyi huzuruna getirtmiş, bir ok atacağını ve eğer ağzıyla bu oku tutabilirse ona çeşitli hediyeler vereceğini söylemiştir. Şair de padişahın attığı bu oku ağzıyla tutabilmiş ve bu hünerini bir tarih kasidesi yazarak anlatmıştır. Ancak Vahîd, başından geçen bu olayı doğrudan anlatmak yerine çeşitli özelliklerle tahkiye etme yoluna gitmiş, manzume boyunca da okçulukla ilgili mecazlara başvurarak tematik bir bütünlük oluşturmuştur. Bu yazıda söz konusu manzume hikâye yapısı ve okçulukla ilgili kavramlar üzerinden incelenmiş ve yapısal özellikleri gösterilmeye çalışılmıştır.

 Klasik Türk edebiyatında kasidelerin kendine özgü bir şekil ve muhteva yapısı vardır. Ancak bu yapı, kimi zaman şairler tarafından yeniden düzenlenmiş ve gelenek içerisinde farklı kompozisyonda metinler oluşturulmuştur. Tarih kasideleri de bu metinlerdendir. Şairler, kimi zaman başlarından geçen veya şahit oldukları bir olayı kaside nazım şekliyle anlatmışlar ve ebced hesabıyla tarih düşürmüşlerdir. XVIII. yüzyıl şairlerinden olan Vahîd Mahtûmî ö. 1732-33 bu yazıda incelenecek olan manzumesinde devrin padişahı Sultan III. Ahmed ile aralarında meydana gelen bir ok atma olayına tarih düşürmüştür. Buna göre padişah, bir gün Vahîd Mahtûmîyi huzuruna getirtmiş, bir ok atacağını ve eğer ağzıyla bu oku tutabilirse ona çeşitli hediyeler vereceğini söylemiştir. Şair de padişahın attığı bu oku ağzıyla tutabilmiş ve bu hünerini bir tarih kasidesi yazarak anlatmıştır. Ancak Vahîd, başından geçen bu olayı doğrudan anlatmak yerine çeşitli özelliklerle tahkiye etme yoluna gitmiş, manzume boyunca da okçulukla ilgili mecazlara başvurarak tematik bir bütünlük oluşturmuştur. Bu yazıda söz konusu manzume hikâye yapısı ve okçulukla ilgili kavramlar üzerinden incelenmiş ve yapısal özellikleri gösterilmeye çalışılmıştır.

Makale detayları

TAHKİYELİ BİR ŞİİR ÖRNEĞİ OLARAK VAHÎD MAHTÛMÎ’NİN OKÇULUKLA İLGİLİ BİR TARİH KASİDESİ

Yazarlar:

Fatih Uğur

Yayıncı:

Hacettepe University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Türkbilig Vol.2023 Issue 45, pp.85-93

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001291395

pISSN:

1302-6011

XVIII. yüzyıl

klasik Türk edebiyatı

Vahîd Mahtûmî

tarih kasidesi

tahkiye

okçuluk.

Sayı

Makale detayları

TAHKİYELİ BİR ŞİİR ÖRNEĞİ OLARAK VAHÎD MAHTÛMÎ’NİN OKÇULUKLA İLGİLİ BİR TARİH KASİDESİ

Yazarlar: Fatih Uğur

Yayıncı: Hacettepe University

Ana Başlıklar: Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi: Türkbilig Vol.2023 Issue 45, pp.85-93

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001291395

pISSN: 1302-6011

XVIII. yüzyıl

klasik Türk edebiyatı

Vahîd Mahtûmî

tarih kasidesi

tahkiye

okçuluk.

Sayı

Yazarlar:

Fatih Uğur

Yayıncı:

Hacettepe University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Türkbilig Vol.2023 Issue 45, pp.85-93

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001291395

pISSN:

1302-6011