Çanakkale’de Osmanlı Dönemi Tasavvuf Ortamının İzleri: Tarîkat Yapıları

Semiha ALTIER

Makale detayları

Çanakkale’de Osmanlı Dönemi Tasavvuf Ortamının İzleri: Tarîkat Yapıları

Yazarlar:

Semiha ALTIER

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Dergi:

Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 2018 Vol.16 Issue 24, pp.79-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000934005

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2148-0877

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Çanakkale’nin iki kıta arasındaki
coğrafi konumu bu şehri askeri, siyasi, ticari olduğu kadar dini-tasavvufi açıdan
da özel kılar. 14.-20. yüzyıllarda zengin bir tasavvufî ortamın yaratıldığı Çanakkale’de,
günümüze ulaşabilen tarîkat yapıları arasında sadece nispeten iyi durumdaki Gelibolu
Mevlevîhanesi ve Yazıcızâde Çilehanesi ile harap durumdaki Eceabat Kilitbahir
Köyü Tâlib-i İrşâdî Dergâhı bulunur.

Ancak salnâme, seyahatnâme,
gravür, mezartaşı, arşiv belgesi ve 19. yüzyıl sonu 20.
yüzyılın başlarında bu bölgelerde araştırma yapanların çalışmaları gibi ilk el
kaynaklarda adları geçmekle birlikte; savaş, deprem ve ilgisizlik sonucu bugüne
ulaşmayan tekke, zâviye ve dergâhların sayısı oldukça fazladır. Rumeli ve
Balkanlar’ın Türkleşme/İslamlaşma sürecinde önemli görevler üstlenen bu tarîkat
yapılarının yanısıra, Çanakkale’de çeşitli tarîkat mensupları adına inşa edilen
cami ve türbeler, zaman içinde bunların çevresinde oluşan hazirelerindeki
mezartaşları dönemin tasavvuf hayatının zenginliğini ortaya koyar. Öte yandan
bu tasavvuf ortamında tarikat mensuplarının yazdıkları kitaplar da tasavvuf
edebiyatının temel taşlarını oluşturmuştur.




Elimizdeki bilgilerden Çanakkale’deki tasavvufi
ortamın daha çok Gelibolu’da yoğunlaştığı, yanı sıra merkez ile Lapseki, Ezine,
Eceabat, Bayramiç ve Biga ilçeleriyle, belde ve köylerinde Ahîlik, Bektâşîlik,
Mevlevîlik, Rifâîlik, Nakşibendîlik, Sünbüliyye, Halvetîlik, Kâdirîlik, Bayrâmîlik,
Uşşakîlik, Celvetîlik, Sa’dîlik gibi tarîkatların etkin olduğu anlaşılır. Arşiv
belgelerinde her ne kadar Bektaşiler’e ait tekke sayısı fazla olsa da Mevlevîliğin
bu bölgede ayrı bir yere sahip olduğu anlaşılır. Ancak bu tarîkatlara ait
günümüze ulaşan neredeyse yok denecek sayıdaki yapılar, tarîkat mimarisinin
Çanakkale’deki gelişimini-değişimini ortaya koyacak sayıda/nitelikte değildir.

.

Makale detayları

Çanakkale’de Osmanlı Dönemi Tasavvuf Ortamının İzleri: Tarîkat Yapıları

Yazarlar:

Semiha ALTIER

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Dergi:

Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 2018 Vol.16 Issue 24, pp.79-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000934005

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2148-0877

Çanakkale

Mevlevîlik

Bayrâmîlik

İrşadîlik

Gelibolu Mevlevîhanesi

Yazıcızâde Çilehanesi

Kilitbahir Tâlib-i İrşâdî Dergâhı

Osmanlı Tarîkat Mimarisi

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Semiha ALTIER

Yayıncı: Çanakkale Onsekiz Mart University

Dergi: Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 2018 Vol.16 Issue 24, pp.79-132

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000934005

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2148-0877

Sayı

Yazarlar:

Semiha ALTIER

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Dergi:

Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 2018 Vol.16 Issue 24, pp.79-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000934005

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2148-0877