Jel yakıtına bağlı derin yüz yanığı gelişen bir çocuk olgu

Aybars ÖZKAN; Ali Osman KATRANCI; Mesut OKUR; Murat KAYA; Adem KÜÇÜK

Makale detayları

Jel yakıtına bağlı derin yüz yanığı gelişen bir çocuk olgu

Yazarlar:

Aybars ÖZKAN | Ali Osman KATRANCI | Mesut OKUR | Murat KAYA | Adem KÜÇÜK

Yayıncı:

Galenos Yayınevi

Dergi:

Turkish Archives of Pediatrics 2013 Vol.48 Issue 4

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000839377

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1306-0015

Anahtar kelimeler:

-

Özet:

 

Sayın Editör       Metil alkol içeren jel yakıtların kullanıldığı kamp ve piknik ocakları çok kullanışlı ürünler olmasına rağmen dikkatli kullanılmadığı zaman çok büyük sorunlara neden olabilir  Bu yazıda  jel yakıt kullanımı sonucu yüzünde ikinci derece derin yanık meydana gelen çocuk olgu  piknik ocaklarında kullanılan bu tür yakıtların dikkatli kullanılması gerektiğini vurgulamak amacıyla sunuldu     Öncesinde herhangi bir sağlık sorunu olmayan beş yaşındaki erkek çocuk yüz yanığı nedeniyle acil servise getirildi  Ailesiyle birlikte piknik sırasında jel yakıt ile piknik ocağı yakılırken patlama meydana geldiği öğrenildi  Getirilmeden önce yüzü su ile yıkanmış ve soğutulma uygulanmıştı  Öz ve soy geçmişinde özellik yoktu  Yaşam bulguları normaldi  Fizik muayenesinde yüzün tamamında ve boynun bir kısmında patlamış büllere ait doku artıkları içeren kızartı ve ödem vardı  Resim 1   Diğer sistemlerin muayeneleri doğal idi  Tam kan sayımı ve biyokimyasal tetkiklerinde bir anormallik saptanmadı  Yanığa bağlı yüzeysel ve ikinci derece derin yanık tanısı konulan hasta yatırıldı  Ağrısı için damardan meperidin  altı saat arayla 0 5 mg kg  uygulandı  Yüzü serum fizyolojik ile yıkandıktan sonra yapışmayı önleyen  bol yağlı  bölgesel etkili nitrofurazon içeren antibiyotikli krem emdirilmiş gazlı bezlerle pansuman yapıldı  Göz hastalıkları konsültasyonu sonrası gözüne yerel etkili steroidli damla  tobramisin   deksametazon  başlandı  Yatışının beşinci günü genel durumu iyi olan hasta önerilerle taburcu edildi  Sonraki izlemlerinde hastanın yüzünde bu yanığa bağlı olarak hipertrofik skarlaşma geliştiği gözlendi    Alev yanıkları ölüm oranının yüksek olduğu ve cerrahi müdahale gereksiniminin fazla olduğu yanıklarıdır  1   Jel yakıtı denen metil alkol içeren jel yakıtlar ucuz ve kolay elde edilebilen ürünlerdir    Bu yakıtların sönüp sönmediği tam olarak anlaşılamadığı için yanlışlıkla ağzı kapatıldığında patlama oluşabilir  Yapıştığı yüzeylerde yanmaya devam ettiği için normal yanıklara göre daha derin ve ciddi yanıklar oluşturabilir    Yanık  ölümlere ve sakatlıklara yol açabilen hem çocuk hem de ailesi açısından maddi ve manevi sorunlar yaratan bir durumdur  Hastalık ve ölüme etki eden önemli etmenler hastanın yaşı  yanık yüzey alanı ve yanığın derinliğidir  2   Yanıklı hastaların tedavisi yoğun bakım koşullarının ve eğitimli çalışan gerektirdiğinden zahmetli ve pahalıdır  Ayrıca fiziksel ve psikolojik sorunların tedavisi için uzun rehabilitasyon ve tekrarlayan müdahaleler gerekebilmektedir  Yanıkların büyük bir çoğunluğu kaza sonucu meydana gelmektedir  Bu nedenle risk etmenlerini belirleyerek kazaların oluşumunu engellemek çok daha etkili olacaktır  3   En sık sıcak su ve sıvılara bağlı olarak yanık meydana gelir  Bunu alev ve elektrik yanıkları izler  Ülkemizde yapılan bir çalışmada yanık etkenleri  70 2 olguda sıcak su ve sıvı   19 9 olguda alev ve  8 8 olguda elektrik olarak bildirilmiştir  4   Çocuk yanık olgularının büyük çoğunluğu altı yaşın altındadır ve erkek çocuklarda daha sıktır  1   Bu yaş grubundaki çocuklar çevre konusunda meraklıdır  dokunmaya çalışır ya da ulaşabileceği şeyleri tutmak isterler  Ancak olası tehlikeleri fark edemezler ve gerekli önlemleri alma  kaçma gibi becerileri henüz gelişmemiştir  Bu dönem yetişkin koruması ve denetiminin gerekli olduğu dönemdir  1     Yara iyileşmesi kendiliğinden oluşan doğal bir süreçtir  Re epitelizasyonun yeniden tamamlandıktan sonra  süreç yeniden şekillenme evresi ile devam eder  Bu aşamada  biriken maddeler parçalanır ve yeniden yapılan maddeler ile yer değiştirir  Bununla birlikte  bir çok yanıkta  yeniden şekillenme evresinde maddenin türü ve yerleşimi açısından işler ters gider ve hipertrofik skar oluşur  İyileşmesi uzun zaman alan yanıklarda bu durum neredeyse kesindir  5     Yanık hastalGarında görülen enfeksiyonların ana kaynağı yanık yarası olmakla birlikte  bu hastalarda sonda ilişkili idrar yolu enfeksiyonları  kateter ilişkili enfeksiyonlar ve solunum yolu enfeksiyonları da hastalık ve ölümü arttırır  6   Çocuk yanık hastalarında özellikle geniş yüzey alanı içerdiğinde hipotermi  akciğer ödemi  hava yolu ödemi  iskemi reperfüzyon hasarı sonucu toksik şok  sepsis  uzun dönemde kalıcı izler ve işlev kayıpları oluşabilir  7      Sonuç olarak  yanık akut ve uzun dönemde ciddi fiziksel ve psikolojik sorunlara sebep olabilen bir durum olup gelişen teknolojiye rağmen halen yaşamı tehdit edebilmektedir  Bu yüzden ebeveynlerin bilinçlendirilmesi sağlanarak yanık oluşumunu önlemek en etkili tedavi olacaktır  Sıcak su sıvı ve ateşe ek olarak özellikle piknik ocaklarında kullanılan jel yakıtlar da yanığa neden olabilir  bu nedenle bu ürünlerin kullanımı esnasında özellikle dikkat edilmelidir        Kaynaklar     Duke J  Rea S  Semmens J  Wood F  Urban compared with rural and remote burn hospitalisations in Western Australia  Burns 2012; 38: 591 8     2  Fukunishi K  Takahashi H  Kitagishi H  et al  Epidemiology of childhood burns in the critical care medical center of Kinki University Hospital in Osaka  Japan  Burns 2000; 26: 465 9    3  Deveci M  Şengezer M  Er E  Selmanpakoğlu N  Yanıkta mortalite analizi  Türk Plast Cer Derg 1998; 6: 108 13    4  Şenel E  Polat AD  Yastı AÇ  Karacan CD  Çocuk yanıklarında mortaliteyi etkileyen temel parametreler ve alınabilecek önlemler  Türkiye Çocuk Hast Derg 2007; 1: 18 25    5  Hermans MH  A general overview of burn care  Int Wound J 2005; 2: 206 20    6  Öncül O  Yanık enfeksiyonları İ Ü  Cerrahpaşa Tıp Fakültesi sürekli tıp eğitimi etkinlikleri hastane enfeksiyonları: korunma ve kontrol sempozyum dizisi  2008; 105: 19    7  Avni T  Levcovich A  Ad El DD  Leibovici L  Paul M  Prophylactic antibiotics for burns patients: systematic review and meta analysis  BMJ 2010; 340: 241 .

 

Sayın Editör       Metil alkol içeren jel yakıtların kullanıldığı kamp ve piknik ocakları çok kullanışlı ürünler olmasına rağmen dikkatli kullanılmadığı zaman çok büyük sorunlara neden olabilir  Bu yazıda  jel yakıt kullanımı sonucu yüzünde ikinci derece derin yanık meydana gelen çocuk olgu  piknik ocaklarında kullanılan bu tür yakıtların dikkatli kullanılması gerektiğini vurgulamak amacıyla sunuldu     Öncesinde herhangi bir sağlık sorunu olmayan beş yaşındaki erkek çocuk yüz yanığı nedeniyle acil servise getirildi  Ailesiyle birlikte piknik sırasında jel yakıt ile piknik ocağı yakılırken patlama meydana geldiği öğrenildi  Getirilmeden önce yüzü su ile yıkanmış ve soğutulma uygulanmıştı  Öz ve soy geçmişinde özellik yoktu  Yaşam bulguları normaldi  Fizik muayenesinde yüzün tamamında ve boynun bir kısmında patlamış büllere ait doku artıkları içeren kızartı ve ödem vardı  Resim 1   Diğer sistemlerin muayeneleri doğal idi  Tam kan sayımı ve biyokimyasal tetkiklerinde bir anormallik saptanmadı  Yanığa bağlı yüzeysel ve ikinci derece derin yanık tanısı konulan hasta yatırıldı  Ağrısı için damardan meperidin  altı saat arayla 0 5 mg kg  uygulandı  Yüzü serum fizyolojik ile yıkandıktan sonra yapışmayı önleyen  bol yağlı  bölgesel etkili nitrofurazon içeren antibiyotikli krem emdirilmiş gazlı bezlerle pansuman yapıldı  Göz hastalıkları konsültasyonu sonrası gözüne yerel etkili steroidli damla  tobramisin   deksametazon  başlandı  Yatışının beşinci günü genel durumu iyi olan hasta önerilerle taburcu edildi  Sonraki izlemlerinde hastanın yüzünde bu yanığa bağlı olarak hipertrofik skarlaşma geliştiği gözlendi    Alev yanıkları ölüm oranının yüksek olduğu ve cerrahi müdahale gereksiniminin fazla olduğu yanıklarıdır  1   Jel yakıtı denen metil alkol içeren jel yakıtlar ucuz ve kolay elde edilebilen ürünlerdir    Bu yakıtların sönüp sönmediği tam olarak anlaşılamadığı için yanlışlıkla ağzı kapatıldığında patlama oluşabilir  Yapıştığı yüzeylerde yanmaya devam ettiği için normal yanıklara göre daha derin ve ciddi yanıklar oluşturabilir    Yanık  ölümlere ve sakatlıklara yol açabilen hem çocuk hem de ailesi açısından maddi ve manevi sorunlar yaratan bir durumdur  Hastalık ve ölüme etki eden önemli etmenler hastanın yaşı  yanık yüzey alanı ve yanığın derinliğidir  2   Yanıklı hastaların tedavisi yoğun bakım koşullarının ve eğitimli çalışan gerektirdiğinden zahmetli ve pahalıdır  Ayrıca fiziksel ve psikolojik sorunların tedavisi için uzun rehabilitasyon ve tekrarlayan müdahaleler gerekebilmektedir  Yanıkların büyük bir çoğunluğu kaza sonucu meydana gelmektedir  Bu nedenle risk etmenlerini belirleyerek kazaların oluşumunu engellemek çok daha etkili olacaktır  3   En sık sıcak su ve sıvılara bağlı olarak yanık meydana gelir  Bunu alev ve elektrik yanıkları izler  Ülkemizde yapılan bir çalışmada yanık etkenleri  70 2 olguda sıcak su ve sıvı   19 9 olguda alev ve  8 8 olguda elektrik olarak bildirilmiştir  4   Çocuk yanık olgularının büyük çoğunluğu altı yaşın altındadır ve erkek çocuklarda daha sıktır  1   Bu yaş grubundaki çocuklar çevre konusunda meraklıdır  dokunmaya çalışır ya da ulaşabileceği şeyleri tutmak isterler  Ancak olası tehlikeleri fark edemezler ve gerekli önlemleri alma  kaçma gibi becerileri henüz gelişmemiştir  Bu dönem yetişkin koruması ve denetiminin gerekli olduğu dönemdir  1     Yara iyileşmesi kendiliğinden oluşan doğal bir süreçtir  Re epitelizasyonun yeniden tamamlandıktan sonra  süreç yeniden şekillenme evresi ile devam eder  Bu aşamada  biriken maddeler parçalanır ve yeniden yapılan maddeler ile yer değiştirir  Bununla birlikte  bir çok yanıkta  yeniden şekillenme evresinde maddenin türü ve yerleşimi açısından işler ters gider ve hipertrofik skar oluşur  İyileşmesi uzun zaman alan yanıklarda bu durum neredeyse kesindir  5     Yanık hastalGarında görülen enfeksiyonların ana kaynağı yanık yarası olmakla birlikte  bu hastalarda sonda ilişkili idrar yolu enfeksiyonları  kateter ilişkili enfeksiyonlar ve solunum yolu enfeksiyonları da hastalık ve ölümü arttırır  6   Çocuk yanık hastalarında özellikle geniş yüzey alanı içerdiğinde hipotermi  akciğer ödemi  hava yolu ödemi  iskemi reperfüzyon hasarı sonucu toksik şok  sepsis  uzun dönemde kalıcı izler ve işlev kayıpları oluşabilir  7      Sonuç olarak  yanık akut ve uzun dönemde ciddi fiziksel ve psikolojik sorunlara sebep olabilen bir durum olup gelişen teknolojiye rağmen halen yaşamı tehdit edebilmektedir  Bu yüzden ebeveynlerin bilinçlendirilmesi sağlanarak yanık oluşumunu önlemek en etkili tedavi olacaktır  Sıcak su sıvı ve ateşe ek olarak özellikle piknik ocaklarında kullanılan jel yakıtlar da yanığa neden olabilir  bu nedenle bu ürünlerin kullanımı esnasında özellikle dikkat edilmelidir        Kaynaklar     Duke J  Rea S  Semmens J  Wood F  Urban compared with rural and remote burn hospitalisations in Western Australia  Burns 2012; 38: 591 8     2  Fukunishi K  Takahashi H  Kitagishi H  et al  Epidemiology of childhood burns in the critical care medical center of Kinki University Hospital in Osaka  Japan  Burns 2000; 26: 465 9    3  Deveci M  Şengezer M  Er E  Selmanpakoğlu N  Yanıkta mortalite analizi  Türk Plast Cer Derg 1998; 6: 108 13    4  Şenel E  Polat AD  Yastı AÇ  Karacan CD  Çocuk yanıklarında mortaliteyi etkileyen temel parametreler ve alınabilecek önlemler  Türkiye Çocuk Hast Derg 2007; 1: 18 25    5  Hermans MH  A general overview of burn care  Int Wound J 2005; 2: 206 20    6  Öncül O  Yanık enfeksiyonları İ Ü  Cerrahpaşa Tıp Fakültesi sürekli tıp eğitimi etkinlikleri hastane enfeksiyonları: korunma ve kontrol sempozyum dizisi  2008; 105: 19    7  Avni T  Levcovich A  Ad El DD  Leibovici L  Paul M  Prophylactic antibiotics for burns patients: systematic review and meta analysis  BMJ 2010; 340: 241 .

Makale detayları

Jel yakıtına bağlı derin yüz yanığı gelişen bir çocuk olgu

Yazarlar: Aybars ÖZKAN | Ali Osman KATRANCI | Mesut OKUR | Murat KAYA | Adem KÜÇÜK

Yayıncı: Galenos Yayınevi

Dergi: Turkish Archives of Pediatrics 2013 Vol.48 Issue 4

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2013

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000839377

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1306-0015

-

Sayı

Yazarlar:

Aybars ÖZKAN | Ali Osman KATRANCI | Mesut OKUR | Murat KAYA | Adem KÜÇÜK

Yayıncı:

Galenos Yayınevi

Dergi:

Turkish Archives of Pediatrics 2013 Vol.48 Issue 4

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2013

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000839377

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1306-0015